Xaricdən taxıl asılılığımız azalmağa üz tutur

Tarix: 30.07.2016 / 02:35
Bölmə: İqtisadiyyat

Aqrar sahədə məhsul istehsalının həcminin artırılması, əsas ərzaq mallarına tələbin yerli istehsal hesabına ödənilməsi hökumətin qarşıya qoyduğu əsas prioritetlərdən biridir. Son illərdə bu istiqamətdə atılan addımlar artıq öz müsbət nəticələrini verir. Məsələn, taxıl itsehsalı ötən illərlə müqayisədə artır və xaricdən idxal azalır. Bu arada qeyd edək ki, Azərbaycan Rusiyadan idxal etdiyi taxılın həcmini xeyli azaldıb.

Azərbaycana 2015-2016-cı kənd təsərrüfatı ilində Rusiyadan idxal edilən taxılın həcmi 5,7%-dən 3,6%-ə düşüb. Beləliklə, Azərbaycanın Rusiyadan aldığı taxılın miqdarı 1,72 milyon tondan 1,21 milyon tonadək azalıb. Qeyd edək ki, 2016-cı ildə Rusiyanın 106 milyon ton taxıl istehsal edəcəyi və bunun 30 milyon tonunun ixraca yönəldiləcəyi gözlənir. Əlverişli şəraitdə isə bu rəqəmlərin müvafiq olaraq 110 milyon ton və 34-35 milyon ton olacağı ehtimal edilir. Rusiya bu vaxta qədər Azərbaycana taxıl satan əsas ölkələrdən biri olub. Amma daxili istehsalın artması Rusiya taxılına tələbi azaldır.

Bu arada bir məqamı da qeyd edək ki, ilkin proqnozlara görə, cari ildə Azərbaycanda 3 milyon tondan artıq taxıl istehsalı gözlənir. Dövlət Statistika Komitəsinin iyulun 25-nə olan məlumatına əsasən, 961555 hektar payızlıq və yazlıq dənli və dənli-paxlalıların 929939 hektarı biçilib, 2764849 ton məhsul istehsal edilib. Məhsuldarlıq hər hektardan orta hesabla 29,7 sentner olub. Hava şəraitinin əlverişsiz keçməsinə baxmayaraq, keçən illə müqayisədə məhsuldarlıq 0,8 faiz çoxdur. Özü də buğda sahəsinin hələ hamısı biçilməyib. Tam biçindən sonra, ilkin proqnozlara görə, cari ildə ölkədə 3 milyon tondan artıq taxıl istehsalı gözlənir. Hazırda istehsal edilmiş taxılın satışında və ayrı-ayrı dəyirmanlar tərəfindən tədarükündə heç bir ciddi problem müşahidə olunmur.

Onu da bildirək ki, ölkə əhalisi, eləcə də mal-qara və quşların baş sayı nəzərə alınmaqla, Azərbaycanda taxıla olan illik tələbat təxminən 3,5-4 milyon ton, o cümlədən ərzaq buğdasına tələbat 1,7 milyon tondur. Hazırda daxili istehsal hesabına taxıla tələbatın təxminən 65-70 faizi ödənilir. Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi Aparatının Bitkiçilik Şöbəsinin müdiri İmran Cümşüdov mətbuata açıqlamasında bildirib ki, tələbatın qalan hissəsi idxal hesabına təmin edilir. Şöbə müdiri deyib ki, əhalinin taxıl və çörək məhsullarına olan tələbatının daxili istehsalla ödənilməsi ölkə rəhbərliyi tərəfindən vacib məsələ kimi qarşıya qoyulub. Ona görə də ərzaq təhlükəsizliyinin əsas sahəsi olan taxılçılığı inkişaf etdirmək, əhalinin taxıl və çörək məhsullarına olan tələbatını daxili istehsal hesabına təmin etmək üçün iri özəl taxılçılıq təsərrüfatlarının yaradılmasına başlanıb. Bu məqsəd üçün seçilmiş torpaq sahələrinin ümumilikdə bütün infrastruktur, texniki təminat, meliorasiya və s. məsələləri dövlət tərəfindən hərtərəfli dəstəklənir. Qeyd edilən təsərrüfatlarda buğda, qarğıdalı, soya istehsalı sahəsində uğurlu nəticələr əldə edilib, buğda və qarğıdalının məhsuldarlığı respublika üzrə orta göstəricidən 2 dəfədən də çox olub. Hazırda Taxtakörpü və Şəmkirçay su anbarları və kanalların istifadə verilməsi nəticəsində yeni suvarılacaq və su təminatı yaxşılaşdırılacaq rayonlarda, o cümlədən dövlət fondu torpaqlarında uyğun sahələrin seçilməsi, ölçülərinin müəyyənləşdirilməsi, əkin strukturunun öyrənilməsi və təsərrüfatla bağlı digər işlərin həyata keçirilməsi davam etdirilir ki, bu işlər də yaxın zamanlarda taxıl və digər məhsulların bolluğunun yaradılmasına öz töhfəsini vermiş olacaq.

Onu da qeyd edək ki, fermerlər təərfindən istehsal olunan taxılın satışında da hər hansı problem yoxdur. Belə ki, hər il olduğu kimi, bu il də Azərbaycanda ərzaqlıq buğda biçininin başlanması ilə əlaqədar dövlət taxıl ehtiyatlarının yaradılması məqsədilə Dövlət Taxıl Fondu üçün 2016-cı ildə ölkədə istehsal olunmuş yüksək keyfiyyətli buğdanın tədarükü elan edilib. Sentyabrın 1-dək Dövlət Taxıl Fonduna tədarük edilməsi üçün "Səngəçal Taxıl Elevatoru", "Gəncə Taxıl Elevatoru" və 15 qəbul məntəqəsində Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarı ilə təsdiq edilmiş "Dövlət Taxıl Fondunun saxlanması və istifadəsi Qaydaları" ilə müəyyənləşdirilən keyfiyyət göstəricilərinə cavab verən buğda istehsalçılardan qiyməti bir ton üçün 250 manat olmaqla qəbul olunur.

Bu məbləğ qonşu ölkələrdəki, eləcə də Azərbaycanın taxıl bazarındakı qiymətlərdən təxminən 20-30 manat artıqdır. Bu da fermerlərin yüksək keyfiyyətli ərzaqlıq buğda istehsalına marağını artırmaq məqsədi güdür. O da faktdır ki, Taxıl Fondunun yaradılması həm də yerli taxıl istehsalçıları üçün etibarlı bazardır. Yəni istehsalçı yüksək keyfiyyətli buğda məhsullarını ən yüksək qiymətlərlə dövlətə sata bilir.