Azərbaycanda torpaq islahatları Azərbaycan Respublikasının “Torpaq islahatı haqqında” Qanuna əsasən həyata keçirilib. Lakin Dağlıq Qarabağ və ətrafındakı 7 rayon Ermənistanın işğalında olduğu üçün həmin ərazilərimizdə torpaq islahatları keçirilməmiş qalıb.
Heydər Əliyevin 16 iyul 1996-cı il tarixli Fərmanı ilə təsdiqlənən qanunun 24-cü maddəsində Ermənistan Respublikasının hərbi təcavüzü nəticəsində zəbt edilmiş torpaqların azad olunmasından sonra torpaq islahatının aparılması göstərilir. “Ermənistan Respublikasının hərbi təcavüzü nəticəsində zəbt edilmiş torpaqların azad olunmasından sonra torpaq islahatlarının aparılması və həmin torpaqlardan məcburi köçürülmüş şəxslərin xüsusi mülkiyyətinə torpaqların verilməsi bu qanunda göstərilən qaydada həyata keçirilir.
İşğal altından azad olunan torpaqlarda islahatın aparılması, həmin ərazilərdə iqtisadiyyatın bərpası dövlət proqramı əsasında həyata keçirilir”.
Məlumatımıza görə, bu məsələ bu günlərdə Milli Məclisdə də müzakirə ediləcək.
Artıq ərazilərimiz Ermənistanın işğalından azad edilib və həmin ərazilərimizdə qanuna müvafiq şəkildə torpaq islahatlarının aparılması aktuallaşıb.
“Köçkünlər Ermənistanın təcavüzü nəticəsində öz hüquqlarından, imkanlarından istifadə edə, yararlana bilməyiblər, amma indi yararlanmalıdırlar”
Tanınmış iqtisadçı Rəşad Həsənov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, işğaldan azad edilən ərazilərimizdə torpaq islahatlarının həyata keçirilməsi zəruridir: “İşğaldan azad edilən ərazilərimizdə torpaq islahatları aparılmayıb, amma aparılmasına ehtiyac var. Ancaq bu proses başlamamışdan əvvəl həmin ərazilərimizdə aparılmalı olan çox mühüm işlər var ki, öncə onlar görülüb başa çatdırılmalıdır. İlk növbədə həmin ərazilərimizin minalardan təmizlənməsi prosesi tam başa çatdırılmalı, hərbsizləşdirilməsi işi tamamlanmalıdır. Çünki torpaq islahatları, eyni zamanda, özəlləşdirmə mülkiyyət hüquqlarının verilməsi ilə nəticələnəcək. Bu da o deməkdir ki, həmin şəxslər öz mülklərindən istifadə etməyə daha da tələsəcəklər və dediyim nəticələr aradan qalxmadıqda burada təhlükələr ortaya çıxa bilər. İkincisi, dayanıqlı sülhlə bağlı konkret razılıq əldə edilməlidir və bölgədə dayanıqlı sülh təmin olunmalıdır. Bu mühüm işlər başa çatdırıldıqdan sonra üçüncü mərhələdə isə artıq işğaldan azad edilən ərazilərdə torpaq islahatları prosesinə start verilməlidir. Təbii ki, həmin ərazilərdə torpaqların özəlləşdirilməsi, o bölgələrdə yaşayan insanlar üçün o torpaqların hansısa formada təsis edilməsi zərurətdir, bu mütləq olmalıdır. Bu, həmçinin, həmin bölgələrdən köçkün düşən insanların haqqıdır. Çünki ölkənin digər hissəsində yaşayan insanlardan fərqli olaraq, köçkünlər Ermənistanın təcavüzü nəticəsində öz hüquqlarından, imkanlarından istifadə edə, yararlana bilməyiblər, amma indi yararlanmalıdırlar”.
R.Həsənov qeyd etdi ki, işğaldan azad edilən ərazilərdə torpaq islahatı aparılarkən bundan əvvəl torpaq islahatında baş verən bütün nöqsanlar nəzərdən keçirilməli və tam aradan qaldırılmalı, proses tam mükəmməl şəkildə təşkil edilməlidir: “Həm təsərrüfat imkanlarının yaradılması, həm ədalətli bölgü prinsipi, kənd təsərrüfatına yararlı və yararsız torpaqların ədalətli şəkildə paylaşdırılması, eyni zamanda, infrastruktura çıxış imkanlarının olması təmin edilməlidir. Kompaktlaşdırma aparılmalıdır. Gələcəkdə aqrar korparasiyalarının yaranması üçün müvafiq coğrafi imkanların da təmin edilməsi kimi faktorlar da bu prosesdə birmənalı şəkildə nəzərə alınmalıdır ki, nəticə keçən əsrin 90-cı illərində Azərbaycanda həyata keçirilən torpaq islahatlarında olduğu kimi, ciddi nöqsanlarla müşayiət olunmasın”.
İradə SARIYEVA
