Pandemiya ilə bağlı əksər ölkədə vaxtı keçmiş kreditlərin ümumi payı artır. Məsələ ondadır ki, pandemiyanın təsiri üzündən yaranan sosial-iqtisadi çətinliklər səbəbindən hüquqi və fiziki şəxslər vaxtında kreditləri ödəyə bilmirlər. Bu da, öz növbəsində, problemli kreditlərin həcminin artmasına gətirib çıxarır.
Ancaq müşahidələr göstərir ki, Azərbaycanda həmin ölkələrdən fərqli olaraq, sözügedən kreditlərin çəkisi azalır. Belə ki, ilin əvvəlindən bəri ümumi kreditləşmədə vaxtı keçmiş kreditlərin payı 0,2 faiz azalıb. Əgər ilin əvvəlinə kreditləşmənin ümumi həcmi 15 milyard 298 milyon 200 min manat, vaxtı keçmiş kreditlər bunun 8,3 faizini təşkil edirdisə, iyul ayının sonuna kreditləşmənin ümumi həcmi 15 milyard 146 milyon 800 min manat, vaxtı keçmiş kreditlərin həcmi 8,1 faiz təşkil edib.
Digər tərəfdən, ümumi kredit portfelinin 12 milyard 57,2 milyon manatı və ya 82,9 faizi uzunmüddətli kreditlərin payına düşüb. Kreditlərin 97,4 faizi banklar, 2,6 faizi isə bank olmayan kredit təşkilatları və kredit ittifaqları tərəfindən verilib. Ödəmə vaxtı keçmiş kreditlərin məbləği 1 milyard 65,5 milyon manat olub və ümumi kredit portfelinin 7,3 faizini təşkil edib.
O baxımdan, Azərbaycanda sözügedən müsbət tendensiyanı ekspertlər necə dəyərləndirirlər?
“...problemli kreditlərin azalmasına müsbət təsir göstərdi”
Məsələyə münasibət bildirən millət vəkili Vüqar Bayramov Azərbaycanda problemli kreditlərin artmamasını bir sıra səbəblərlə əlaqələndirdi: “Problemli kreditlərin strukturuna fikir versək görərik ki, məbləği böyük olan və real sektora yönəldilən kreditlərin həcmi xüsusi paya malik idi. Ancaq bu il qəbul olunan iqtisadi paket biznes kreditlərinə konkret güzəştin verilməsini nəzərdə tutdu. Mərkəzi Bankın məlumatına görə, biznes kreditləri üzrə orta faiz dərəcəsi 12 faizdir. Həmin orta faizin 10 faizi dövlət tərəfindən subsidiya olundu. Bu da 1 milyard manatlıq kredit portfelini əhatə etdi. Sözügedən istiqamətdə 100 milyon manat vəsait ayrıldı. Nəticədə biznesin kredit ödənişlərindəki potensial çətinliklər xeyli dərəcədə iqtisadi paket tərəfindən qarşılandı. Buna dəstək nümayiş olundu. Bu da, nəticə etibarilə, problemli kreditlərin azalmasına müsbət təsir göstərdi. Yəni həmin kreditlər artmadı, əksinə, azalmağa meylləndi. Bütövlükdə, problemli kreditlərin artmaması təqdirəlayiq və müsbət haldır. Bu da xüsusən də postpandemiya dövrü üçün vacib şərtlərdən biridir. İstehlak kreditləri üzrə bəzi banklar tərəfindən müəyyən güzəştlər tətbiq edilsə də, digər bir sıra banklar tərəfindən hələlik güzəştlər tətbiq olunmayıb. Ona görə də növbəti dövrlərdə bu məsələyə baxılması məqsədəuyğun olardı”.
Millət vəkilinin fikrincə, bütün hallarda, Mərkəzi Bank və eyni zamanda, ayrı-ayrı banklar çalışmalıdırlar ki, pandemiyanın davam etdiyi aylarda da problemli kreditlərin həcmində artımlar müşahidə edilməsin.
Vidadi ORDAHALLI
