Koronavirus pandemiyası ilə bağlı dünyada və Azərbaycanda iri ticarət mərkəzlərinin fəaliyyəti dayandırıldı. Bu səbəbdən də, xüsusilə Avropada insanlar online ticarətə üstünlük verib, bütün sifarişlərini elektron qaydada verməyə başladılar. Hətta ərzaq mağazaları belə, elektron sifariş əsasında işləyib mənzillərə sifariş çatdırdılar.
Koronavirus pandemiyası dünyada rəqəmsallaşmanı xeyli stimullaşdırdı. Yəni bu dövrdə rəqəmsal mühit xeyli canlandı.Açıqlanan statistik rəqəmlərə əsasən, pandemiya dönəmində ölkədə onlayn ticarətdən istifadə edənlərin sayı artıb.
Osman Gündüz: “Pandemiya dövründə daxili onlayn ticarət inkişaf etdi”
Azərbaycan İnternet Forumunun prezidenti Osman Gündüz bildirdi ki, pandemiya dünyada rəqəmsallaşmanı xeyli stimullaşdırdı, yəni bu dövrdə rəqəmsal mühit xeyli canlandı: "Bizim vətəndaşlarımızın xaricdən onlayn məhsul sifariş verməsi də son dövrlərdə xeyli canlandı. İndiyə qədər insanların böyük əksəriyyəti xarici ölkələrdən, daha çox da Türkiyədən məhsul sifariş edirdi. Türkiyədən alış həcmi artıq milyon dollarla ölçülürdü və bununla bağlı Azərbaycanda 50-yə qədər karqo şirkəti də var idi. Ancaq daxili elektron ticarət, ölkə daxilində olan mağazaların elektronlaşması və vətəndaşların onlayn alış etməsi yetərincə inkişaf etməmişdi. Pandemiya dövründə daxili onlayn ticarət də bir qədər inkişaf etdi. Artıq ölkə daxilində onlayn alış-veriş və çatdırılma ilə bağlı bir neçə yeni şirkət yaranıb. Bu istiqamətdə bir dinamika var və hesab edirəm ki, bu sahədə inkişaf davam edəcək”.
Fərid Hacıyev: “Azərbaycanda elektron ticarətin vəziyyətinin birdən-birə inkişaf etmiş ölkələrin səviyyəsində olmasını gözləyə bilmərik, ancaq…”
Marketinq üzrə mütəxəssis Fərid Hacıyevin sözlərinə görə, elektron ticarət ölkəmizdə son illər inkişaf etməyə başlayıb: "Həm müxtəlif məhsulların satışını edən mağazalar, həm də fərdi şəxslər "Instagram”, "Facebook” və öz saytları üzərindən satış həyata keçirirdilər. Təbii ki, karantin dövrü bu inkişaf tempini müəyyən mənada sürətləndirmiş oldu. Əlimizdə birbaşa dövriyyə və satışın artımı ilə bağlı şirkətlər tərəfindən açıqlanan statistika yoxdur, ancaq ümumi mənzərəni analiz etdikdə, bu dövrdə dəyişmiş olan istehlakçı davranışlarına nəzər saldıqda, onlayn ticarətdən istifadənin artdığını görə bilərik. Təəssüf ki, ölkəmizdə elektron ticarətin inkişafına mane olan bəzi amillər var. Bunlara ödəniş sistemləri, plastik kart istifadəçilərinin sayı, insanların onlayn ticarətə güvəni kimi nümunələri misal göstərmək olar. Bu amillərdən bəzilərini aradan qaldırmaq şirkətlərin üzərinə düşsə də, onların müdaxilə edə bilmədiyi və əllərində olmayan hissələr də var. Pandemiya dövründə elektron ticarətə dəstək üçün milli ödəniş sistemlərimiz tərəfindən kifayət qədər addım atılmadığını düşünürəm. Məsələn, onlar inteqrasiya prosesini asanlaşdıra, qoşulma şərtlərini sadələşdirə və ya komissiyaları azalda bilərdilər. Bu şəkildə daha çox şirkət xidmətlərini onlayn sataraq, ödənişi də onlayn almaq imkanını qazanacaqdı. Təbii ki, Azərbaycanda elektron ticarətin vəziyyətini birdən-birə inkişaf etmiş ölkələrin səviyyəsində olmasını gözləyə bilmərik. Ancaq ümumi mənzərədə inkişafın olmalı olduğundan bir az zəif getdiyini düşünürəm”.
Sonda onu da əlavə edək ki, pandemiyadan əvvəl internetdən alış-veriş edənlər 66 faiz idisə, pandemiya dönəmində göstərici 85 faizə qalxıb. Alınan məhsullara gəlincə isə, gündəlik ərzaq tələbatları ön sırada olmaqla, müxtəlif aksesuarlar, texniki avadanlıqlar üstünlük təşkil edir. Görünən odur ki, 2 aya yaxın bir müddətdə elektron ticarətin xidmətindən istifadə edənlərin sayında 19-20 faizə yaxın artım müşahidə edilib və bu rəqəmin daha da artacağı gözlənir.
Günel CƏLİLOVA
