“Hesab edirəm ki, orta ümumtəhsil məktəbləri üçün ayrıca qanun layihəsinin hazırlanaraq qəbul edilməsi zəruridir”
Kamran Əsədov: “Orta ümumtəhsil müəssisələri haqqında” qanun layihəsinin hazırlanması üçün yaradılacaq işçi qrupu məktəblərin idarə olunması məsələsinə xüsusi yanaşmalıdır”
Təhsil hər bir dövlət üçün əhəmiyyətli dərəcədə vacib bir sahədir. Bu baxımdan, dövlət təhsil sisteminin daha yüksək səviyyədə, müasir tələblərə uyğun şəkildə qurulmasında maraqlıdır. Azərbaycan təhsilinin son on ildə yeni tələblərə uyğunlaşdırılması istiqamətində dövlət tərəfindən bir sıra uğurlu layihələr həyata keçirilib, işlər görülüb.
Məlumdur ki, təhsilin istiqamətlərini müəyyənləşdirmək üçün 2009-cu ildə “Təhsil haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu qəbul edilib. Ölkə təhsili ümumi olaraq bu qanunla tənzimlənir. Bu öz yerində. Son illər təhsilin müxtəlif sahələri ilə bağlı qanun layihələri hazırlanaraq qəbul edilir.
Milli Məclisin Elm və təhsil komitəsinin sədri, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) vitse-prezidenti, akademik İsa Həbibbəyli yerli mətbuata açıqlamasında bildirib ki, "Orta ümumtəhsil müəssisələri haqqında” qanun layihəsinin hazırlanması üçün işçi qrup may ayında yaradıla bilər. “Yəqin ki, may ayında “Orta ümumtəhsil müəssisələri haqqında” qanun layihəsinin hazırlanması üçün işçi qrup yaradılacaq və bu sahə üzrə dünya təcrübəsi öyrəniləcək” - deyə o bildirib.
“Təhsil haqqında” Qanun olduğu halda, "Orta ümumtəhsil müəssisələri haqqında” qanun layihəsinin hazırlanması hansı zərurətdən irəli gəlir? Ümumiyyətlə, indiki şəraitdə ayrıca qanuna ehtiyac varmı?
Tanınan təhsil eksperti Kamran Əsədov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, orta ümumtəhsil məktəbləri haqqında ayrıca qanuna ehtiyac var. K.Əsədov hesab edir ki, may ayında nəzərdə tutulan "Orta ümumtəhsil müəssisələri haqqında” qanun layihəsinin hazırlanması üçün işçi qrupunun yaradılması müsbət hal olardı. Onun sözlərinə görə, peşəkarlardan ibarət olacaq bu tərkib respublikamızın orta ümumtəhsil məktəbləri üçün dünyanın qabaqcıl orta təhsil standartlarına uyğun bir qanun layihəsi hazırlamalıdır: “Qeyd edim ki, 2009-cu ildə Azərbaycan Respublikasının “Təhsil haqqında” Qanunu qəbul edilib. “Təhsil haqqında” Qanun ümumi olaraq təhsilin ibtidaidən aliyə qədər olan mərhələləri barədə ali sənəddir. Yəni təhsillə bağlı ümumi müddəaları əks etdirir. Ancaq təhsilin ayrı-ayrı sahələri üçün ayrıca qanun layihəsinə ehtiyac var. Məsələn, “Məktəbəqədər təhsil haqqında” Qanun qəbul edildi və burada məktəbəqədər təhsilin hüquq və vəzifələri, eləcə də digər məsələlər öz əksini tapdı. Bu gün Azərbaycanda orta məktəblər haqqında qüvvədə olan hüquqi sənəd 2011-ci ildə qəbul edilən orta məktəblərin nümunəvi nizamnaməsidir. Bu da tam şəkildə təhsilin bu pilləsi ilə bağlı bütün məsələləri əks etdirmir. Çünki bir çox ayrı-ayrı qanunvericilik aktlarında orta məktəblərə aid hüquq və vəzifələr paylanmış haldadır. Düşünürəm ki, orta ümumtəhsil məktəbləri və ali məktəblər üçün ayrıca qanuna ehtiyac var. Yəni burada vəzifə bölgüləri, ali və orta məktəblərin hüquq və vəzfələri, öhdəlikləri ayrıca şəkildə öz əksini tapsın. Hesab edirəm ki, orta ümumtəhsil məktəbləri üçün ayrıca qanun layihəsinin hazırlanaraq qəbul edilməsi zəruridir. Bu, orta məktəblərin hüquqi problemlərinin aradan qaldırılmasına kömək edəcək”.
Ekspert bildirdi ki, hər bir təhsil mütəxəssisi may ayında fəaliyyətə başlaması nəzərdə tutulan işçi qrupuna öz təkliflərini verməlidir. O hesab edir ki, təkliflər işçi qrupunun daha mükəmməl bir qanun layihəsi hazırlamasına dəstək ola bilər: “Təbii ki, mənim də təkliflərim var. Birinci məsələ odur ki, o qanun layihəsində orta ümumtəhsil məktəblərinin hüququ statusu öz əksini tapmalıdır. Yəni bu gün Azərbaycanda yalnız özəl və dövlət məktəbləri var. Amma, fikrimcə, respublikamızda bələdiyyə məktəbləri də yaradılmalıdır. İkinci, düşünürəm ki, artıq orta məktəbləri direktorlar deyil, menencerlər idarə etməlidirlər. “Orta ümumtəhsil müəssisələri haqqında” qanun layihəsinin hazırlanması üçün yaradılacaq işçi qrupu məktəblərin idarə olunması məsələsinə xüsusi yanaşmalıdır. Məktəblərə müstəqil olaraq işçi qəbul etmək muxtariyyəti verilməlidir. Bu gün respublikamızda cəmi 7 məktəbin belə səlahiyyəti var. Məktəb direktorları müəyyən qədər məktəbin özünümaliyyələşdirməsi istiqamətində işləməlidirlər. Hesab edirəm ki, dövlət orta təhsil məktəbləri heç də büdcədən asılı olmamalıdırlar. Düşünürəm ki, büdcənin yükünü azaltmaq lazımdır və məktəbləri özünümaliyyələşdirmə xidməti mexanizminə keçirmək vacibdir ki, artıq onlar təhsilin keyfiyyətində, cəlbedicilkdə maraqlı olsunlar. Bu gün dövlət büdcəsindən təkcə 2 milyard manat məktəblərin saxlanması üçün ayrılır”.
O hesab edir ki, orta ümumtəhsil məktəbləri təhsil xidmətləri göstərmək yolu ilə özünümaliyyələşdirməni həyata keçirə bilərlər. K.Əsədovun sözlərinə görə, belə olduğu halda, məktəb direktorları məktəbə daha bilikli, yüksək səviyyəli müəllimləri cəlb edəcəklər ki, rəhbərlik etdikləri məktəbdə təhsilin səviyyəsi artsın. Ekspert qeyd edir ki, məktəblər rəqs, məntiq, futbol, rəsm və digər sahələr üzrə savadlı müəllimlərin iştirakı ilə əlavə tədris saatları keçməli və bura məktəb şagirdlərini cəlb etməlidirlər. “Məktəblər daxildə hazırlıq kursları yaratmaq salahiyyətinə malik olmalıdırlar ki, onlar keyfiyyətli xidmət göstərə bilsinlər. Yəni təhsildə kifayət qədər xidmətlər var ki, məktəb öz kontingentini səfərbər etməlidir. Məsələn, məktəbin güclü idman müəllimi varsa, o, məktəbin nəzdində futbol məktəbi açmalıdır, yaxud musiqi müəllimi rəqs kursları keçməlidir ki, həm özü gəlir əldə etsin, həm də məktəbə gəlir gətirsin. Məktəb öz binasından, obyektindən səmərəli istifadə etməlidir. Düşünürəm ki, işçi qrupunun hazırlayacağı qanun layihəsində mənim təkliflərim də nəzərə alınsa, faydalı olar. Bir də qeyd edirəm ki, hazırlanması nəzərdə tutulan qanun layihəsində məktəblərin özünümaliyyələşdirməyə keçməsi və məktəblərə maliyyə muxtariyyəti verilməsi məsələsi də nəzərə alınsa, yaxşı olar. Bu çox vacibdir” - deyə ekspert bildirdi.
İradə SARIYEVA
