Fatimə Hacıbəyli: “Aliment Fondunun yaradılması o baxımdan müsbət olar ki, alimentdən yayınma halları baş verəndə dövlət işə qarışar”
Boşanmadan sonra yaranan ən böyük problemlərdən biri də alimentlərin verilməsi ilə bağlı olur. Çünki qanuna əsasən, boşandıqdan sonra uşaq valideynlərdən birində qalarsa, digər valideyn aliment ödəməlidir. Çox zaman uşaqlar analarında qalır və tənha qadınlar üçün uşaqlara baxmaq o qədər də asan başa gəlmir.
Bu məsələ elə bir həddə gəlib çatıb ki, bir çox valideynlər məsuliyyəti öz üzərlərindən atır, müxtəlif üsullarla aliment ödəməkdən boyun qaçırırlar.
Bu səbəbdən Azərbaycanda Aliment Fondunun yaradılması təklif olunur. Belə bir təklif Azərbaycanın İnsan hüquqları üzrə müvəkkili (ombudsman) Elmira Süleymanovanın 2017-ci il üzrə illik məruzəsində səsləndirilib. E.Süleymanova qeyd edib ki, aliment borcları üzrə məcburi ödəniş mexanizmi hazırlanmalı və tətbiq edilməlidir: “Mövcud vəziyyət, rəsmi nikahda olmayan və ya natamam ailələrin, boşanmaların və baxımsız uşaqların sayının artması göstərir ki, müvəkkilin illik məruzələrində və aidiyyəti qurumlara müraciətlərində öz əksini tapmış Aliment Fondunun yaradılması qaçılmaz zərurətdir”.
Məlumat üçün bildirək ki, bu günə kimi boşanan ailələrin maddi problemlərinin həll olunması üçün Aliment Fondunun yaradılması təklifi bir neçə dəfə gündəmə gətirilib.
Qeyd edək ki, Azərbaycandan fərqli olaraq, xarici ölkələrdə boşanan qadınlar aliment barəsində düşünmürlər. Çünki bu məsələ dövlət tərəfindən tənzimlənir. Məsələn, Rusiyada borca görə köləlik institutu yaradılıb. Məhkəmə icraçıları aliment ödəməyənləri məcburən işə düzəldirlər. İşsiz aliment ödəməyənləri əmək birjası vasitəsilə işlə təmin edirlər. Daha sonra əmək birjası məhkəməyə həmin vətəndaşa harada və hansı işi təklif etməsi barədə arayış təqdim edir.
Bir sözlə, aliment ödəməyən iş yerinin olmamasını əsas gətirərək bundan boyun qaçıra bilməz. Bundan başqa, Rusiyada aliment ödəməyən şəxslərin xarici ölkələrə getməsinə də müvəqqəti məhdudiyyət qoyulur. Rusiyada cavabdehin telefonuna mobil operator tərəfindən alimentin ödənilməsi barədə tez-tez xəbərdarlıq göndərilir, bəzi ölkələrdə aliment ödəməyən şəxsin sürücülük vəsiqəsi alınır.
Skandinaviya dövlətlərində məhkəmənin müəyyən etdiyi müddətdə alimenti ödəməyən şəxs cinayət məsuliyyətinə cəlb edilir, müəyyən müddətə azadlıqdan məhrum edilərək məcburi əməyə cəlb olunur. Onun işlədiyi müddətdə aldığı haqq alimenti almalı olan şəxsin hesabına köçürülür. Həmçinin, bir çox ölkələrin praktikasında aliment ödəməyən şəxsə məxsus əşya və ya mülk satılaraq aliment ödənilir.
“Vəfa” Sosial Problemlərin Həllinə Dəstək İctimai Birliyinin sədri Fatimə Hacıbəyli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, Aliment Fondunun yaradılması vacibdir: “Bir çox ölkələrdə belə fondlar var. Lakin boşanmaq ərəfəsində olan ailələrlə iş aparılır, boşanan cütlüyə valideynlik məsuliyyəti başa salınır, uşaq və valideynlərlə psixoloq işləyir. Bundan sonra fond pulu verməyən və ya müəyyən səbəbdən gecikdirən ataların əvəzindən pul ödəyir. Fond özü aliment ödəməyən atanı axtarır və ödədiyi pulu ondan geri alır. Yəni ana aliment qayğısı çəkmir. Bəzən ata da məsuliyyəti anlayır, uşağın mənafeyi baxımından könüllü ödəyir”.
Həmsöhbətimiz hesab edir ki, aliment uşaq üçün ayrılmış vəsaitdir və valideyn bunu ödəməyə borcludur: “Nəzərə almaq lazımdır ki, əslində, həmin vəsait uşağın ehtiyaclarını tam ödəməyə çatmır. Bəzən elə qadınlar olur ki, onlar alimentdən imtina edirlər. Zənnimcə, atanın verdiyi pulu götürməyi qüruruna sığışdırmayan qadınlar səhvə yol verirlər. Axı həmin pulu uşağın normal böyüməsinə yönəltmək olar".
F.Hacıbəylininin fikrincə, alimentin ödənməsi probleminin həlli üçün Aliment Fondunun yaradılması müsbət haldır: “Bir ara bu məsələ gündəmə gəldi, amma nədənsə sonra arxa plana keçdi. Aliment Fondunun yaradılması o baxımdan müsbət olar ki, alimentdən yayınma halları baş verəndə dövlət işə qarışar. Aliment ödənmədikcə, borclar yığılıb qalacaq. Bu zaman hökumət strukturları fəaliyyətə keçəcəklər”.
Günel CƏLİLOVA
