Sayalı Sadıqova: “Təqdim edilən adlar siyahısından Adlar və Soyadlar Komissiyasının xəbəri yoxdur, biz bu siyahını təkzib edirik” “Bu məlumatın kim tərəfindən verildiyini araşdırırıq”
Son zamanlar mətbuatda yeni doğulan uşaqlara verilən adların siyahıları açıqlanır. Bəzən bu adlar sırasında elə əcaib-qəraib, heç bir məna kəsb etməyən isimlərə rast gəlirik ki, onların dövlətin rəsmi qurumları tərəfindən hansı əsaslarla təsdiqləndiyinə təəccüb edirik. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarına əsasən, yeni doğulan körpələrə qoyulan adlar milli olmalıdır. Bundan başqa, qoyulan adlar, mütləq mənada, konkret məna kəsb etməli, onun mənşəyi bilinməlidir.
“Report” saytı Azərbaycanda yeni doğulan körpələrə qoyulmasına icazə verilən bir qisim adların siyahısını dərc edib. Saytın təqdim etdiyi adlar siyahısında Fəhmil, Fərhan, Fəridəddin, Fəsaləddin kimi kişi, Fabiyə, Faimə, Fairə, Faxirə, Failə, Faqimə, Faribə, Fatikə, Fatmabadam, Faya, Fəqamət, Fəqannisə, Fəqumə, Fələk, Fənar, Fəsanə, Fəvranə, Fiqurə, Filyar kimi qadın adları yer alıb.
“Valideynlər Girami, Göylər, Göyruh, Göysaf, Güliddin kimi kişi, Gaviyə, Gəlingül, Gənçay, Gərəkməz, Gilənaz, Giləbacı, Giləxanım, Giləzər, Görgün, Göygöz, Gözəlçə, Gülab, Gülaçar, Gülağız, Gülavuş, Gülerkən, Güləş, Gürzəbəyim kimi qadın adları da qoya bilərlər. Adlar siyahısında Hadis, Hafiq, Hakif, Halik, Havasət, Heybətulla, Həmrah kimi kişi, Həmra, Hərgül, Hərifə, Həzarə, Hurə, Hürzad, Hüveyda, Hübubət, Hüzürə kimi qadın adları da qeyd olunub.
Körpələrə Xanbudaq, Xangiz, Xanqalı, Xanzər, Xası, Xeyirbəy, Xəyyad, Xislət, Xilqət, Xudadad, Xudan, Xudanəzər, Xuday, Xuduş kimi kişi, Xalani, Xallınur, Xamirə, Xanana (Böyük ana), Xanı, Xatimə, Xabirə, Xəyalət, Xırdapay, Xonça, Xubu, Xurazar kimi qadın adları da qoyula bilər” - deyə məlumatda vurğulanıb.
Onu da vurğulayaq ki, təqdim edilən adların siyahısının hansı mənbə tərəfindən tərtib edildiyi, KİV-lərə təqdim edildiyi qeyd edilmir.
Mediada yer alan son adlar siyahısına baxdıqda adam həqiqətən də bir sıra suallar qarşısında qalır. Təqdim edilən adların, demək olar ki, hamısı mənşəyi, mənası bilinməyən adlardır. Məsələ bizi maraqlandırdığı üçün Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti yanında Terminologiya Komissiyasının sədr müavini, filologiya elmləri doktoru, professor Sayalı Sadıqova ilə əlaqə saxladıq. S.Sadıqova “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, qurum tərəfindən belə bir siyahı açıqlanmayıb və bu bir təxribatdır: “Son zamanlar mətbautda yeni doğulan körpələrə qoyulan adlarla bağlı müxtəlif siyahılar dərc edilir. Bunun heç bir əsası yoxdur. Onlar bu siyahını hardan alırlar, anlaya bilmirəm? Kimin ağlına nə gəlir, o adı tərtib edir və yayır. Bir vaxtlar yazırdılar ki, oğlanlara Zeynəb adı qoyulub. Bu məlumatı Ədliyyə Nazirliyi araşdırdı, yalan olduğunu üzə çıxardı və onu yayan sayt da cərimə olundu. Anlaya bilmirəm, biz hər gün təxribatla məşğul olan adamları nəzarətə götürməliyik? Son siyahıya gəlincə, hazırda biz bu məlumatın haradan götürüldüyünü araşdırırıq və onu ilk yayan saytı tapa bilmirik. Bu siyahını yayan saytlarla əlaqə saxlayıb demişik ki, mənbəni açıqlayın, əks halda məhkəmədə görüşəcəyik. Təqdim edilən adların hamısı qondarma adlardır, onların heç bir mənası yoxdur. Camaatı çaşdırmaqla məşğul olurlar. Təqdim edilən adlar siyahısından Adlar və Soyadlar Komissiyasının xəbəri yoxdur, biz bu siyahını təkzib edirik. Bu məlumatın kim tərəfindən verildiyini araşdırırıq. Ancaq bizim komissiya belə bir açıqlama yaymayıb. Bu xəbər tərəfimizdən təkzib olunur”.
S.Sadıqova deyir ki, uşaqlara adlar valideynlər tərəfindən qoyulur və müvafiq qurum tərəfindən təsdiqlənir. Hansı halda Adlar və Soyadlar Komissiyasına müraciət edildiyinə gəlincə, S.Sadıqovanın sözlərinə görə, valideyn uşağına Azərbaycan dilinə, milli adlar sisteminə aid olmayan adlar qoymaq istəyərkən adın mənşəyini araşdırmağımız üçün qeydiyyat idarəsi bizə müraciət edir: “Məsələn, biri övladına Eduard Kan adı qoymaq istəyir. O halda bizə müraciət edirlər ki, bu adın mənşəyini araşdırın. Yəni komissiyaya qeyri-adi, Azərbaycan dilinə uyğun olmayan adların araşdırılması üçün məktubla müraciət edirlər. Biz də o adların mənşəyinə baxırıq və adın qoyulması məqsədəuyğun deyilsə, “tövsiyə edilmir” yazırıq. Yəni bu adın qoyulmasına qanunla icazə verilmir. Valideyn məhkəməyə də üz tutsa, o adın qoyulmasına nail ola bilmir. Uşaqlara qoyulan bütün adlar qeydiyyat idarələrindən Ədliyyə Nazirliyinə gəlir, Ədliyyə Nazirliyindən isə bizim komissiyaya təqdim edilir. Biz də adları araşdırıb görürük ki, bu adlar düzgün qoyulmuş adlardır. Biz neçə uşağa Sevda, neçə uşağa Aydan, neçə uşağa Aysu adı qoyulub və sair, bunun statistikasını hazırlayıb yayırıq. Bu adlar gözəl adlardır, onlara necə etiraz edə bilərik? Bizim komissiya əsas etibarilə qeyri-adi, bizim dilimizə uyğun olmayan, gülüş doğuran adların uşaqlara verilməsinə etiraz edir. Məsələn, bir valideyn uşağına Miya adı qoymaq istəyir. Biz onun mənşəyini axtarırıq ki, bu Miya nə deməkdir? Elə adlar var ki, onlar gülüş doğurur, uşağa utanc gətirir. Məsələn, valideyn uşağına Xiyarə adı qoymaq istəyir, o adı qeydiyyat idarələrində yazmırlar. Çünki qeydiyyat idarələrində işləyənlərin hamısı savadlı, bu sahədə maariflənmiş insanlardır. Bilirlər ki, bu ad uşağın mənafeyinə xələl gətirəcək, ona həm maddi, həm də mənəvi ziyan vuracaq. Qondarma siyahıda təqdim edilən adların heç biri qeydiyyat idarəsində qeydiyyatdan keçməyib. Hesab edirəm ki, maarifləndirmə işinin aparılmasına ehtiyac var və mətbuatda maarifləndirmə işləri gücləndirilməlidir. Valideyn bilməlidir ki, adların verilməsi ictimai bir hadisədir, xalqın milliliyi, xalqın kimliyidir. Ona görə də adların verilməsi xüsusi nəzarət altında olmalıdır”.
İradə SARIYEVA
