Adil Qeybulla: “Müzakirə mövzusu kimi antibiotikdən düzgün istifadə məsələsi qaldırılmalıdır”
Bu gün də həkimlərin çoxu ən sadə xəstəlik zamanı belə, antibiotikdən istifadəni məsləhət görür. Qrip, soyuqdəymə zamanı da insanlar antibiotiklərdən istifadəyə üstünlük verirlər. Bununla belə, antibiotiklər ətrafında müzakirələr daha geniş vüsət almaqdadır. Azərbaycanda antibiotiklərin reseptsiz satılmaması təklif olunur.
Azərbaycan Tibb Universitetinin (ATU) II uşaq xəstəlikləri kafedrasının professoru Surxay Musayev “1 mart İmmunitet günü”nə həsr olunmuş tədbirdə çıxış edərkən qeyd edib ki, insanların, yerli-yersiz, antibiotik qəbul etməsi ən təhlükəli məsələlərdən biridir: “Çox təəssüf ki, bizim ölkəmizdə də insanlar antibiotikə meyllidirlər. Baş ağrıyanda, burun axanda, öskürəndə antibiotik içirlər. Bu, immun sistemə dağıdıcı təsir göstərən ən ciddi amillərdən biridir. Bunu nəzərə alaraq, Avropada antibiotik qəbuluna nəzarət edən xüsusi komissiyalar var. Həmin komissiyanın qərarı olmadan tibb işçisinin antibiotik təyin etmək hüququ yoxdur. Mən düşünürəm ki, bunun vaxtı bizdə də çatıb. Türkiyədə artıq qərar qəbul olunub ki, antibiotiklər apteklərdə reseptsiz satılmasın. Bu doğru qərardır. Amma bu o demək deyil ki, antibiotiki tamamilə qəbul etmək lazım deyil. Mən həkim kimi əhaliyə tövsiyə edirəm ki, antibiotikləri təyinatsız qəbul etməsinlər. Əgər tövsiyə təsir göstərməsə, çox güman ki, məcburi qayda olacaq ki, Azərbaycanda da antibiotiklər hər kəsə istədiyi səviyyədə satılmasın”.
Qeyd edək ki, bir neçə il əvvəl millət vəkili Qənirə Paşayeva da antibiotiklərin həkim resepti olmadan satılmasının qadağan olunması təklifi ilə çıxış etmişdi. O qeyd etmişdi ki, bəzi insanlar özü və ya ailə üzvləri, uşaqları bir az soyuqlayıb, qızdırması olan kimi apteklərə gedib tez sağalmaq üçün antibiotik alırlar: “Bəziləri qonum-qonşusunun tövsiyəsi ilə “Yaxşı təsir edir, filan antibiotiki ver” deyib alır və ona lazım olub-olmadığının, dozasının fərqində olmadan istifadə edirlər. Bölgələrdə bir sıra aptek işçiləri və ya ali tibb təhsili olmayan orta tibb işçiləri də belə məsləhətlərdə təəssüf ki, çox fəal olurlar”.
Mütəxəssislər də antibiotiklərin təyinatı üzrə satılmasının vacib olduğunu bildirirlər.
Professor, tibb sahəsi üzrə ekspert Adil Qeybulla bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, soyuqdəymə zamanı və ya qripə yoluxarkən, antibiotikin xeyri barədə səslənən fikirlər əsassızdır: “Qrip, yəni yuxarı tənəffüs yollarının iltihabı zamanı xalq təbabətinin sınaqdan çıxmış üsullarından, vitaminlərdən yararlanmaq olar. Möhkəmləndirici, immun sistemini gücləndirən maddələr, təbii ki, faydalıdır. Antibiotik xəstəni sağaltmır, axı hər xəstəliyin öz dövrü var. Yalnız ağırlaşmalarda, irinli infeksiya olanda xəstəyə antibiotik yazıla bilər.
İnfeksiya və onun fəsadları varsa, antibiotiklərdən istifadə qaçılmazdır. Müzakirə mövzusu kimi antibiotikdən düzgün istifadə məsələsi qaldırılmalıdır. Belə dərmanlardan boş-boşuna istifadə edilməməlidir, onların hədəfi olmalıdır. Dünyanın hər yerində antibiotik mikrobun növünə görə təyin olunur və bu, effektini göstərir. Təəssüf ki, bəzən genişspektrli antibiotiklərdən yararlanırlar. Bu, antibiotiklərin təsirinin tezcə itməsinə, mikrob davamlılığının yaranmasına səbəb olur. Beləcə, antibiotiklərin yeni nəslinin kəşfinə ehtiyac yaranır”.
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, antibiotikdən istifadə üçün protokollar olmalıdır: “Dünyanın hər yerində Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının protokoluna istinad olunur. Antibiotiklərdən ağır hallarda - bir-iki gün boyunca orqanizmin mikroba həssaslıq dərəcəsi yoxlandıqdan sonra ümumi qaydada istifadə edilə bilər. Mikroba həssaslıq yoxlandıqdan sonra antibiotik konkret təyinatı üzrə təyin olunmalıdır”.
Günel CƏLİLOVA
