Lətifə Məmmədova: “Hazırda heç bir bölgəmizdə elektron kitabxana yoxdur” Aygün Abbasova: “Biz kitabxanamıza daxil olan kitabları ALİSA proqramı vasitəsilə…” Sevinc Haşımova: “Kitabxanalarda ədəbiyyat nümunələrinin elektronlaşmasına tələbat artıb”
Regionlarda kitabxana işinin müasir tələblər səviyyəsində qurulması, bu sahədə ixtisaslı kadrların yetişdirilməsi diqqətçəkən məsələlərdən biridir. Məlum olduğu kimi, son illər paytaxt kitabxanalarının əksəriyyəti avtomatlaşdırılmış kitabxana sistemi olan ALİSA proqramına qoşulub. Bu proqram nəticəsində də ədəbiyyat nümunələri elektronlaşaraq abunəçilərə, oxuculara çatdırılır.
Bu gün ən aktual problemlərdən biri bir çox regionlarda fəaliyyət göstərən kitabxanaların elektronlaşması ilə bağlıdır. Mədəniyyət və turizm naziri Əbülfəs Qarayev bildirib ki, kitabxanalarda elektron ədəbiyyatın daha geniş tətbiqi istənilir: “Kitabxana sistemlərində müasir texnologiyaların tətbiqi, bu sahədə çalışan işçilərin bilik və bacarıqlarının artırılması üçün kursların təşkili və digər təkliflər səsləndirilib. Bütün müraciətlərə diqqətlə baxılacaq”.
Onu da vurğulayaq ki, nazir Göyçayda vətəndaşları qəbul edərkən region kitabxanaları rəhbərləri ondan avtomatlaşdırılmış kitabxana sistemi olan ALİSA proqramının tətbiqi barədə kitabxanalara dəstək göstərməsini xahiş ediblər.
Bölgələrdə fəaliyyət göstərən kitabxanaların elektronlaşdırılması sahəsində nə kimi işlər görülüb? Kənd kitabxanalarının ALİSA proqramına qoşulmasında nə kimi çətinliklər var?
Qeyd edək ki, bu sahədə əsas çətinliklərdən biri bəzi kənd kitabxanalarının internetlə təmin edilməsi ilə bağlıdır. Pasportlaşdırılaraq bəzi rayon və şəhərlərdə, o cümlədən də Gəncədəki mərkəzləşdirilmiş kitabxana sistemində elektron kitabxana fəaliyyət göstərir. Sözügedən kitabxanada 2000-ə yaxın kitabın elektron variantı yerləşdirilib. Hər ay elektron kitabxanaya 100-dən artıq yeni kitab daxil edilir.
İsmayıllı Şəhər Mərkəzi Kitabxanasının informasiya şöbəsinin operatoru Aygün Abbasovanın “Bakı-Xəbər”ə verdiyi məlumata görə, bu kitabxana oxuculara elektron variantda da xidmət göstərir. Kitabxana əməkdaşının internet üzərindən bizə verdiyi məlumata görə, bu qurum 2015-ci ildən ALİSA proqramına qoşulub: “Biz kitabxanamıza daxil olan kitabları ALİSA proqramı vasitəsilə elektron kitabxanaya əlavə edirik. Bizim bu sahədə problemimiz yoxdur”.
Qeyd edək ki, bəzi bölgə kitabxanalarında elektronlaşma işləri aparılır.
Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin Kitab dövriyyəsi sektorunun müdiri Lətifə Məmmədovanın sözlərinə görə, bir sıra regional kitabxanaların informasiyalaşdırılması məsələsi gündəmə gəlib: ”İKT-nin kitabxana təcrübəsinə tətbiqi qarışıq, “hibrid” tipli kitabxana modellərinin yaranmasına səbəb olub. Bu elə bir fiziki yerə çevrilir ki, orada kitabxana fondları saxlanır, çap formasında və ya digər daşıyıcılarda olan informasiyanın açıqlığı təmin olunur. “Hibrid” kitabxana modelinin elementləri Azərbaycanın regional kitabxanalarında da reallaşır: biblioqrafiya və problem yönümlü məlumatlar bazası, elektron kolleksiyalar formalaşdırılır, elektron rabitə vasitələri və kitabxana saytları vasitəsilə (sənədlərin elektron çatdırılması, virtual arayış xidməti və s.) istifadəçilərə informasiya xidməti göstərir. Müasir regional kitabxana öz ərazisi üçün elm və mədəniyyət sahəsində dünya prosesləri haqqında mühüm informasiya kanalıdır. Regional kitabxanalar milli mədəniyyətin qorunmasını, bilik və kommunikasiyaların ən mürəkkəb və təmizlənmiş formalarının mövcudluğunu təmin edir”.
Şöbə müdirinin qeyd etdiyinə görə, mövcud informasiya şəbəkəsinə çıxış hər bir vətəndaşa regional kitabxanalar vasitəsilə interaktiv rejimdə digər kitabxanalar, arxivlər, muzeylər, KİV-lərlə qarşılıqlı fəaliyyət göstərməyə imkan verir. Müxtəlif biliklərin daxilində və onların arasında, miqyasından asılı olmayaraq, əlaqə üçün imkan yaranır.
L.Məmmədova bildirdi ki, bölgə kitabxanaları tam olaraq elektronlaşmayıb. Onun sözlərinə görə, bu da əsasən internet təminatının zəif olması ilə bağlıdır: “Hazırda heç bir bölgəmizdə elektron kitabxana yoxdur. Ancaq elektron kataloqlar var. Həmin elektron kataloqların da işlək olması üçün yüksək sürətli internet tələb olunur. Əgər kitabxanada yüksək sürətli internet yoxdursa və yaxud ümumiyyətlə internet yoxdursa, bu iş alınmır. İnternet bizim bölgə kitabxanalarında böyük problemdir. Bu proqram da ancaq onlayn sistemdə işləyir, yəni bu proqramlarda oflayn yoxdur. Oflayn belədir ki, internet oldu-olmadı, kitabxanaçı işini görür, yəni kitabları kataloqa yazır, internet gələndə isə o yazıları yükləyir. Elektron kitabxana proqramı internetdən asılı proqramdır. Ona görə də bizdə elektron kataloqlar yaxşı inkişaf edə bilmir. Düzdür, yazırlar, işləyirlər, çalışırlar, əmək sərf edirlər, lakin proqramda qüsurlar olduğu üçün, istədiyimiz nəticələri əldə edə bilmirik. Sözsüz ki, nəticələrimiz var. Elektron kataloqlarımız var. Təxminən 25-30 bölgə kitabxanasında bu var. Qalanlarında da mərhələ-mərhələ bu proqram quraşdırılacaq”.
Kitabxanaşünas Sevinc Haşımova bizimlə söhbətində bildirdi ki, bəzi kənd və rayon kitabxanalarında internet probleminə görə kitabxananın elektronlaşdırılması işi zəifdir. Onun sözlərinə görə, bu gün ölkənin hər yerində internet inkişaf etdiyindən, abunəçilər elektron kitabxana xidmətindən yararlanmaq istəyirlər. Bütün kitabxanaların ALİSA proqramına qoşulmalı olduğunu vurğulayan ekspert qeyd edir ki, bölgə kitabxanalarının bu proqram vasitəsilə öz fondlarında olan kitabları internetə yükləməsinin faydası böyük olardı: “Bu gün, ümumiyyətlə, dünyanın hər yerində kitabxanalarda elektron ədəbiyyata maraq daha böyükdür. Bu da insanların internetdən istifadə etməsilə bağlıdır. Kitabxanalarda ədəbiyyat nümunələrinin elektronlaşmasına tələbat artıb. Deyərdim ki, böyük şəhərlərin əksəriyyətində bu proses başlayıb və davam etdirilir, bəzilərində isə başlamaq üzrədir. Bəzi bölgələrdə əsas çətinliklərdən biri internetlə bağlıdır. Bu problem həllini tapdıqdan sonra kitabxanaların elektronlaşması sahəsindəki mövcud çətinlik aradan qaldırılacaq. Son illər kitabxana işinin təkmilləşdirilməsi, elektronlaşdırılması sahəsində çox böyük işlər görülüb. Təbii, bunlar yetərli deyil. Hesab edirəm ki, bu sahədə işlər davam etdiriləcək”.
İradə SARIYEVA
