Fatimə Hacıbəyli: “Qeyri-rəsmi nikahdan sonra boşananların sayını da nəzərə alsaq, bu gün Azərbaycanda boşanma ilə bağlı vəziyyətin acınacaqlı halda olduğu üzə çıxar”
Son illər ölkəmizdə boşanma hallarının sayı sürətlə artmaqdadır. Açıqlanan statistik rəqəmlərə əsasən, ötən il ölkədə 62923 nikah və 14514 boşanma halları qeydə alınıb. Hesabat dövründə əhalinin hər 1000 nəfərinə nikahların sayı 6,5, boşanmaların sayı isə 1,5 olub. Qeyd olunur ki, 2016-cı illə müqayisədə ölkədə nikahların sayı 5,8 % azalıb, boşanmaların sayı isə, əksinə, 10,8 % artıb.
Boşanma tendensiyası tək Azərbaycanda deyil, bütün dünya ölkələrində müşahidə olunur. Aparılan araşdırmalara görə, cütlüklərin boşanma səbəbləri heç də iqtisadi problemlərlə bağlı deyil. Əksinə, onlar aralarındakı şəxsi əlaqələrin daha çətin olduğunu düşünürlər. Bəs Azərbaycanda boşanmaya səbəb olan faktorlar hansılardır?
“Vəfa” Sosial-İctimai Birliyinin rəhbəri Fatimə Hacıbəyli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, qeyri-rəsmi nikahdan sonra boşananların sayını da bunun üzərinə gəlsək, vəziyyətin daha acınacaqlı olduğu üzə çıxar: “Boşanmaların səbəblərindən biri də ailə zorakılığıdır. Adətən qadının psixologiyasında öz ocağını dağıtmağa meyllilik olmur, o, uşağın atasının olmasını istəyir. Yəni cəmiyyətdə onun barmaqla göstərilməsini qəbul etmir. Boşanmaya gedən tərəf isə çox zaman qadın olur. Bu addımı isə qadın həyat yoldaşı ilə birgə yaşayış mümkün olmadıqda atır. Kişilər isə çox nadir hallarda boşanma üçün ilk addımı atırlar”.
Həmsöhbətimizin fikrincə, ailədə kişi üzvünün uzunmüddətli miqrasiya etməsi, başqa ölkələrdə işləməsi də ailənin dağılmasına təsir edir: “Burada əsas psixoloji amillərdən biri qarşılıqlı hörmət və nüfuzun aşağı düşməsidir. Bu zaman əsas problem tərəflərin bir-birinə inamı, etibarı və nüfuzu qoruyub saxlamasında cəhdlərinin olmamasıdır. Kişilər miqrasiya prosesində iştirak etsələr də, qadınlar səbrlə gözləyirlər və ailəni idarə etməyi öz üzərlərinə götürürlər. Miqrasiya prosesində iştirak edən tərəflərdən birinin məsuliyyətini yerinə yetirməməsi və ailə ilə maraqlanmaması ailənin dağılmasına təsir göstərir”.
F.Hacıbəylinin sözlərinə görə, əvvəllər qadınlar seksual istəklərini büruzə verməsələr də, sonradan münasibətlərdə açıq-aşkar seksual tamamlığı istəyirlər: “Bəzən də əksinə olur, kişilər seksual münasibətə həvəsli olurlar, ancaq qadınlardan bunu görmürlər. Bu da birgə yaşayışa əngəllər yaradır. Əvvəllər bu məsələ ümumiyyətlə müzakirə predmeti olmazdı, susardılar, amma indi bunu açıq şəkildə müzakirə edirlər. Bəzən şahidi olursan ki, fərdlər televiziyada gördüklərini tələb edirlər. Hansı ki, həmin hallar nikahda qəbul edilməyən hallardır. Bəziləri bunu tamamilə qəbuledilməz hesab edir, bu da nəticədə ailənin dağılmasına səbəb olur”.
Birlik sədri onu da vurğuladı ki, ailələrin problemlərə qarşı dözümsüzlüyü boşanma səbəblərindən biri sayılır: “Məsələn, konkret olaraq 90-cı illərdən bu tərəfə ailə quranlarda bu hal daha çoxdur. Həmin cütlüklər özləri də elə bir ailədə böyüyüblər ki, həmin ailələrdə uşaq sayı azdır. Bu isə uşaq eqosunun yüksək olmasına gətirib çıxarır. Bu zaman valideynlə uşaq arasında emosional bağın çox olması hər bir xırda konfliktə valideynin müdaxilə etməsinə gətirib çıxarır.
Həmçinin, boşanmaya ən çox səbəb göstərilən digər bir hal isə xəyanətlə bağlıdır. Burada alışdığımız klassik kişi xəyanətindən çox, qadın xəyanətinin boşanmaya səbəb olmasının şahidi oluruq. Bu bir faktdır ki, xəyanətlə əlaqədar boşanmaların sayı artıb. Buna həm sosioloji, həm də psixoloji məqamlar şərait yaradır. Xəyanət edən qadınların ən çox işlətdiyi ifadələrdən biri ailədə diqqət, qayğının yerində olmaması, qarşı tərəfin onlara kifayət qədər vaxt ayırmamasıdır”.
F.Hacıbəyli onu da əlavə etdi ki, bəzi cütlüklər ailənin nə demək olduğunu anlamadan ailə qururlar: “Bəzən oğlanla qız ailə məsuliyyətini dərk etmədən evlənirlər. Ailə qurduqdan sonra da özlərini subay kimi hiss edir, gənclik əyləncələrindən əl çəkmirlər. Bu əsasən kişinin davranışında özünü daha çox büruzə verir. O yenə də keçmiş dostları ilə vaxtını keçirməkdə davam edir, əvvəlki sevgisini unutmur, evliliyi məhdudiyyət və zəncir kimi qəbul edir, məişət problemlərini ciddiyə saymır, bəzən bu problemləri həll etmək üçün özündə mənəvi qüvvə tapa bilmir. Nəticədə kişinin ailədən soyuması müşahidə olunur ki, bu da onun həyat yoldaşı tərəfindən diqqətdən kənar qalmır. Bunun qarşısını almaq üçün evlənən şəxslərdə ailə qurmazdan əvvəl məsuliyyət hissini artırmaq, evliliyin mümkün problemlərini onlara qabaqcadan başa salmaq, ailə həyatına hazır olub-olmadıqları barədə onları dərindən düşünməyə vadar etmək lazımdır”.
Günel CƏLİLOVA
