Buludxan Xəlilov: “Bunun üçün dil müfəttişi olmalıdır, ancaq…”
Xəbər verildiyi kimi, Azərbaycan televiziya və radio proqramlarında ədəbi dil normalarını pozan şəxslər cərimələnəcək. Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun Monitorinq şöbəsinin müdiri Sevinc Əliyeva media nümayəndələrinə açıqlamasında bildirib ki, sözügedən cərimələr yalnız televiziya və radio verilişlərinə yox, həm də reklam elanları və lövhələrinə də şamil olunacaq.
S.Əliyevanın sözlərinıə görə, layihə artıq institutun rəhbərliyinə təqdim edilib: “Bu məsələ Milli Elmlər Akademiyasının Rəyasət Heyətində müzakirə olunmalıdır. Düzdür, layihədəki cərimələr Tarif Şurasının tariflərinə uyğun müəyyənləşdirilib. Amma bizim hüquqşünasımız da öz müvafiq tövsiyələrini əlavə edəndən sonra icra üçün uyğun qurumlara təqdim olunacaq. Düşünürük ki, cərimələrin tətbiq olunması vacibdir. Çünki belə olmadığı halda ədəbi dil normalarının pozulmasının qarşısını almaq mümkün olmayacaq. Hər bir sahədə dil qüsurları ilə bağlı azalma müşahidə edilir. Amma tez bir zamanda bu qüsurların aradan götürülməsinə nail olmaq istəyiriksə, cərimələrin tətbiq olunması mütləq və qaçılmazdır. Bizim müəyyən etdiyimiz cərimələr 5000 manatdan 50 000 manata qədərdir. Bildiyiniz kimi, söhbət hüquqi şəxslərdən gedir. Televiziyaların rəhbərləri və ya reklam sahibkarları cavabdeh şəxslərdir. Yəni müəyyən edilən cərimələr avtobus və ya küçədə dil qüsurlarına yol verən fiziki şəxslərə aid deyil”.
Ekspertlər də cərimələrin ədəbi dil normalarını pozan reklamçılara şamil olunmasını müsbət dəyərləndirirlər.
Onların fikrincə, əksər reklam lövhələrində və ya elanlarında ədəbi dil qaydalarına riayət olunmur. Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin filologiya fakültəsinin dekanı, professor, dilçi-alim Buludxan Xəlilov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, ədəbi dil normalarını pozanların cərimələnməsinə birmənalı yanaşmaq olmaz: “Ədəbi dil normalarını hansı vətəndaşın pozduğu müəyyən olunmalıdır. Hansısa vətəndaş küçədə ədəbi dil normasını pozursa, onu biz necə cərimə edə bilərik? Bunun üçün dil müfəttişi olmalıdır. Necə ki, yollarda qayda-qanuna yol polisi nəzarət edir. Eyni qayda ilə dil müfəttişi olmalıdır ki, bu sahədə qayda-qanun tətbiq olunsun. Bu da mümkün olan deyil. İnzibatçılıqda narazılığa səbəb ola bilər. Dil elə bir sahədir ki, hər bir kəs vicdanı ilə onu qorumalıdır”.
B.Xəlilovun sözlərinə görə, reklam lövhələrində ədəbi dil normalarını pozanlara qarşı cərimə tətbiq olunması mümkündür: “Çünki reklam lövhəsinin və ya elanının konkret sahibi var. Onları dəqiq ünvanla cərimələmək mümkündür. Çünki həmin reklam afişalarının arxasında müəyyən təşkilatlar dayanır. Bu səbəbdən də reklam lövhəsi və ya elandan istifadə edənlər dil normalarına riayət etməyi vətəndaşlıq borcu bilməlidirlər. Çünki bu gün reklam vizual görüntü ilə daha çox diqqəti cəlb edir. Bu ənənə bir sıra dünya ölkələrində mövcuddur. Qaydanı pozanlar müəyyən məbləğdə cərimələnirlər”.
Günel CƏLİLOVA
