Buludxan Xəlilov: “Hesab edirəm ki, dövlətçiliyimizlə, ədəbiyyatşünaslığımızla, dilimizlə bağlı yeni tədqiqat işlərinə birbaşa gəncləri cəlb etmək lazımdır” Qiymət Məhərrəmli: “Onlar elə mövzular işləməlidirlər ki, elmə, dövlətə fayda verə bilsinlər”
Elm elə bir sahədir ki, o daim yeniliklərə meydan verməlidir. Elmdə yenilik, novatorluq, yeni nəfəs olmursa, artıq o öz mahiyyətini tam ifadə edə bilmir. Xüsusən də elmin humanitar sahəsində yeniliyə daha çox meyl özünü göstərməli olduğu halda, biz əksər hallarda bunu görə bilmirik. Humanitar elm bölümündə yer alan tarix, fəlsəfə, dilçilik, ədəbiyyatşünaslıq və s. sahələrdə yeni fikrə böyük ehtiyac var.
Biz tədqiqat mövzularına yaxından nəzər salsaq görərik ki, burada taleyüklü məsələlərlə bağlı mövzular elə də çox deyil. Dövlətçiliyimizlə, dil tariximizlə, ədəbiyyatşünaslıqla, fəlsəfə ilə əlaqədar yeni mövzular meydana gəlməlidir. Gənc dissertantlara elmi iş mövzusu kimi verilən tədiqiqat işlərini saf-çürük etdikdə müəyyən vaxtlarda elə tapdanmış, bu gün üçün aktual olmayan, zamanı keçmiş mövzulara rast gəlirik ki, təəccüblənməyə bilmirik. Humanitar sahədə aktual elmi mövzular gənclərin tədqiqat obyekti olmalıdır. Gənclərin enerjisi, geniş, çevik düşünmə qabiliyyəti, eləcə də onların müxtəlif xarici dilləri bilmələri, müasir texnologiyanın sirlərinə sahib olmaları imkan yaradır ki, daha aktual mövzular üzərində çalışsınlar. Azərbaycan dövləti elmə lazımi diqqət və qayğını göstərir, bu sahənin ayaqda durmasına, inkişafına güclü stimul verir. Bu da elm sahəsinə gələn gənclərin elmin sabahına ümidlərini artırır.
Gənc alimlərə verilən elmi iş mövzuları ilə bağlı alimlərin özləri ciddi narahatlıq keçirirlər. Bu mənada ki, onlarin fikrincə, bu gün ədəbiyyatşünaslıq, dilçilik, fəlsəfə, tarix kimi elmlərin qarşısında daha müasir, taleyüklü, dövlət maraqları ilə bağlı mövzuların araşdırılması, geniş səviyyədə tədqiqata cəlb edilməsi dayanır.
Alimlərin fikrincə, bu gün ədəbiyyatşünaslığın, dilçiliyin, tarix elminin, bir sözlə, ictimai-humanitar elm sahəsinin qarşısında elə məsələlər durur ki, orada gənc alimlərin söz deməsi vacibdir.
Əlaqə saxladığımız elm adamları bizimlə söhbətlərində bildirdilər ki, son illər həm AMEA-nın müvafiq institutlarında, həm də digər elm və ali təhsil ocaqlarında gənclərin elmə cəlb edilməsi prosesi həyata keçirilir. Gənclərin elmə gətirilməsinin əvvəlki illərdə böyük problem olduğunu deyən alimlər qeyd edirlər ki, axır zamanlar gənclər arasında elmə maraq artıb. Ancaq gənclərə elmi iş mövzusu kimi verilən tədqiqat obyektlərinə gəlincə, alimlərin sözlərinə görə, gənclərin yeni mövzulara, yeni tədqiqat obyektlərinə cəlb edilməsi vacib olduğu halda, bəzən bunu görə bimirik.
Tanınmış dilçi-alim, professor Buludxan Xəlilov bizimlə söhbətində bildirdi ki, gənclərin elmdə daha ciddi, daha aktual sahələrin, problemlərin araşdırılmasına, tədqiqinə cəlb edilməsi vacibdir: “AMEA-dan kənarda olan bəzi elm-təhsil müəssisələri var ki, onlar bir az silkələnməlidirlər. Bu qurumlar 5 illik elmi tədqiqat mövzularını milli taleyüklü məsələlərə, dövlətimizin, dilimizin, ədəbiyyatımızın tarixi taleyinə yönəltməlidirlər. Vaxtilə ulu öndərimiz Heydər Əliyev deyirdi ki, Azərbaycan tarixi ciddi yazılmalıdır. Açıq demək lazımdır, bəzi məsələlər var ki, onlar Sovet tarixşünaslığından gəlir. Onları darmadağın etməyin vaxtı çoxdan çatıb. Hesab edirəm ki, dövlətçiliyimizlə, ədəbiyyatşünaslığımızla, dilimizlə və s. bağlı yeni tədqiqat işlərinə birbaşa gəncləri cəlb etmək lazımdır. Bu sahədən gəncləri uzaq tutmaq olmaz. Gənc aspirantlar, doktorantlar bu istiqamətdə fundamental tədqiqatlar aparmalıdırlar. Bəzən tədqiqatçılar elə mənasız mövzuları araşdırırlar ki, onun millətə, xalqa, dövlətə, elmə heç bir xeyri yoxdur. Taleyüklü mövzularda olan tədqiqat işlərinə gəncliyi yönəltmək ən vacib məsələlərdən biridir”.
AMEA-nın Folklor İnstitutunun əməkdaşı, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Qiymət Məhərrəmli də hesab edir ki, bu gün elmə gələn gənclər dövlətçiliklə, dövlət maraqları ilə bağlı işlər görməlidirlər. O bildirir ki, hazırda gənclərin işləməli olduğu mövzular çoxdur: “Sevindirici haldır ki, bu gün elmlə gənclər gəlir. Özü də əvvəlki illərlə müqayisədə indi elmə gələn gənclərin sayı atrıb. Müsbət haldır ki, onların arasında savadlı, istedadlı, vətənpərvər gənclər çoxdur. Bu gəncləri elmdə istiqamətləndirmək, onları taleyüklü məsələlərə cəlb etmək lazımdır. Bu gün tarixşünaslıqda, ədəbiyyatşünaslıqda, fəlsəfədə, şərqşünaslıqda da yeni tədqiqat meylləri formalaşır. Yeni mövzular gündəmə gəlir. Bu mövzuların da gənclərin tədqiqat obyekti olması çox vacibdir. Zamanı keçmiş mövzuları, bəzən yüz dəfələrlə işlənən istiqamətləri yenidən tədqiqata cəlb etmək və buna gəncləri təhkim etmək faydasızdır. Onlar elə mövzular işləməlidirlər ki, elmə, dövlətə fayda verə bilsinlər. Bilirsiniz, bəzən eşidirik ki, Azərbaycan alimlərinin, xüsusən də gənc alimlərin elmi məqalələri xarici elmi jurnallarda az çap olunur. Bunun səbəblərindən biri odur ki, onların işlədiyi, toxunduğu, üz tutduğu mövzunun nə özü, nə də üzərində işlənmə metodu yenidir. Bununla belə, xaricdə çap olunan gənc alimlərimiz də az deyil. Bütövlükdə, elmə gələn gəncliyə daha doğru istiqamətlər göstərilməlidir. AMEA-nın institutlarında bu sahədə böyük işlər görülür, gənclərə yeni tədqiqat istiqamətləri təqdim edilir, maraqlı elmi işlər yazılır və s.”.
İradə SARIYEVA
