Bahadur Bilalov: “Ölkəmizin ərazisində bir sıra tanınmış dini obyektlər mövcuddur, insanlar ziyarət məqsədilə onların yerləşdiyi əraziyə səfər edirlər” Ənvər Çingizoğlu: “Düşünürəm ki, Azərbaycanda olan bütün qədim məbədlər, pirlər, ocaqlar, ziyarətgahlar turizm marşrutuna salınmalıdır”
Turizm hər bir ölkənin həyatında müsbət rola malikdir. Sözsüz ki, təbii şəraiti yüksək səviyyədə olan ölkələrin hər biri turist axınına maraq göstərir. Bu gün dünyanın turizm üçün əlverişli olan ölkələrindən biri Azərbaycandır ki, bura gələn turistlərin sayı get-gedə artır.
Azərbaycanda turizm üçün əlverişli olan məkanlar arasında dini ziyarətgahlar xüsusi yer tutur. Son zamanlar dini ziyarətgahlara turist cəlb edilməsi ilə bağlı müxtəlif tədbirlər həyata keçirilir. 2017-ci il ölkəmizdə “İslam Həmrəyliyi İli” elan olunduğu üçün, il uzunu bu istiqamətdə xeyli işlər görülür.
Bu gün diqqət mərkəzində olan məsələlərdən biri ölkəmizdə halal turizmi inkişaf etdirmək, onu şaxələndirməkdir. Ekspertlər hesab edirlər ki, halal turizmin yaradılması turizm sektoru üçün səmərəli bir fəaliyyətdir.
Bu gün Azərbaycanda müxtəlif mütəxəssislər tərəfindən ən çox müzakirə edilən məsələlərdən biri etiqad turizmi potensialıdır. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, halal turizmin inkişaf perspektivləri elmi cəhətdən təsdiqini tapır.
Azərbaycan Turizm və Menicment Universitetinin rektoru İlham Mədətov mövzu ilə əlaqədar keçirilən tədbirlərdən birində halal turizmin yaradılmasını turizm sektorunda səmərəli addım kimi dəyərləndirib: “Mövcud xidmət mədəniyyətinin daha da təkmilləşdirilməsi turizm sənayeçiləri ordusunu işgüzar fəaliyyətə istiqamətləndirir. Ölkəmizdə multikultural dəyərləri özündə ehtiva edən halal turizm modelinin yaradılması turizmin inkişafında yeni səhifə açmağa hesablanıb. Son zamanlar müsəlman ölkələrindən Azərbaycana turist axınını nəzərə alsaq, beynəlxalq təcrübəyə əsaslanmaqla halal turizm modelinin səmərəli tətbiqində maraqlı olmalıyıq”. Tanınmış turizm mütəxəssisi Bahadur Bilalov mövzu ilə əlaqədar “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, dini turizim ölkəmizin mədəniyyətini, tarixini, dini abidələrini tanıtmaq, təbliğ etmək baxımından böyük əhəmiyyətə malikdir: “Əslində, bu, etiqad turizmi yox, dini turizm adlandırılsa, daha düzgün olardı. Dini turizm üç hissəyə ayrılır. Ziyarət məqsədilə həyata keçirilən (dini ayinlərin yerinə yetirilməsini nəzərdə tutur), məsələn, Həcc ziyarəti və s. kimi. Bu tip turizm var. İkincisi, dini obyektlərlə tanışlıq məqsədilə - dərketmə, üçüncüsü, dini obyektlərin elmi cəhətdən öyrənilməsi üçün.
Üçüncüsündən çox az adam istifadə edir. Əsas birincidir. Bilirsiniz, ölkəmizin ərazisində bir sıra tanınmış dini obyektlər mövcuddur, insanlar ziyarət məqsədilə onların yerləşdiyi əraziyə səfər edirlər. Əshabi-Kəhf mağarası, Gəncədə İmamzadə, Nardaran piri, Mir Mövsüm ağa ziyarətgahı bu ziyarət yerlərinə aiddirlər. Amma bunlar hamısı yerli əhəmiyyətlidir. Xaricdən bunun üçün gələnlər olmayacaq, ya da az olacaq. Bu gün əsasən atəşpərəstlər Suraxanıdakı Atəşgaha gəlirlər. Təəssüf ki, onların sayı çox azdır. Faktiki olaraq, biz ölkəyə gələn turistlərə bu obyektləri dərketmə-ekskursiya obyekti kimi nümayiş etdirə bilirik. Ekskursiya proqramlarına Bibiheybət məscidi və digər dini obyektlər baxış obyekti kimi daxil edilir”.
Bizdə dini turizmlə bağlı təcrübənin olmasına gəlincə, B.Bilalov qeyd etdi ki, bu sahədə təcrübəmiz var. “Təcrübəmiz var. Şirkətlər ekskursiya təşkil edəndə proqrama daxil edirlər. Bu, turistlərə daha çox ölkənin tarixi ilə tanışlıq imkanı verir. Ona görə də bunu dərketmə və ya maarifllənmək kimi xarakterizə edirlər”-deyə B.Bilalov vurğuladı.
Etnoqraf-jurnalist Ənvər Çingizoğlu isə bildirdi ki, dini turizmin Azərbaycan üçün əhəmiyyəti böyükdür. Onun sözlərinə görə, Azərbaycanda tarixən böyük dini məbədlər olub və bu məbədlər, abidələr, dini ziyarətgahlar, pirlər Şərq aləmində vaxtilə tanınıb. O, hesab edir ki, bu gün də o abidələri, dini ziyarətgahları tanıtmaq lazımdır.
Ə.Çingizoğlu qeyd etdi ki, bu gün Azərbaycanda da islam aləmi üçün əhəmiyyətli olan abidələr yox deyil: “Bu gün Azərbaycanda etiqad, dini turizimin inkişafına çox böyük ehtiyac var. Dünyanın gözü ölkəmizdədir və bura güclü turist axını var. Bizdə elə ziyarətgahlar var ki, vaxtilə onlar Şərq aləmində məşhur olub və bura zəvvarlar gəlib. Bu ziyarətgahları, pirləri daha çox tanıtmalıyıq ki, müsəlman turistlər bu ziyarətgahlara maraq göstərsinlər. Əshabi-Kəhf ziyarətgahı bütün dünyada tanınmalıdır. Yaşına, daşıdığı missiyaya, tarixinə görə heç də kiçik əhəmiyyət daşımır. Düşünürəm ki, bu ziyarətgah da başda olmaqla, Azərbaycanda mövcud olan ziyarətgahlara turist cəlb etmək olar. Mən bilən artıq bir neçə ildir Əshabi-Kəhfə turistlər gedir. Bu gün Qazaxda, Gəncədə də ziyarətgahlarımız var. Bundan başqa, o yerlərdə xristian-alban məbədlərinin qalıqları yerləşir. Hətta elə yerlər var ki, məbədlər tam şəkildə mövcuddur. Azərbaycan tolerantlığın və multikulturalizmin müasir beşiklərindən biridir. Bilirsiniz ki, Bakıdakı Bibiheybət pirinin də böyük tarixi var. Bu ocaq islam aləmi üçün çox dəyərlidir. Dövlətimiz də bu ziyarətgahı yüksək səviyyədə təmir edib, burada ziyarətçilərin, turistlərin marağını təmin edən bir sıra amillər var. Eləcə də Mir Mövsüm ağa ziyarətgahı, Xızır Zində piri və digər ocaqlar turistlər üçün maraqlıdır. Bu həm ölkəmizə gələn turistlərin din tariximizlə tanış olmasına, həm də Azərbaycanda dini məbədlərin, ziyarətgahların İslam dünyası üçün böyük əhəmiyyətə malik olduğunu görməsinə şərait yaradır. Suraxanıdakı Atəşgah məbədi minillər keçsə də, öz unikallığını qoruyub saxlayır. Tariximizin bir parçası olan bu məbəd turistlər üçün maraqlıdır. Demək istəyirəm ki, dini turizm ölkəmizə bir neçə tərəfdən fayda verə bilər. Bu gün dünyanın müxtəlif ölkələrində dini turizm çox yüksək səviyyədə təşkil edilib. Turistlərin dini abidələri, məbədləri ziyarət etməsi nəticəsində həmin ölkələrin büdcəsinə böyük gəlirlər daxil olur. Bizim də büdcəmizə dini turizmdən böyük gəlir gələ bilər”.
Ə.Çingizoğlu hesab edir ki, Azərbaycanda mövcud olan dini məbədləri əlimizdə olan imkanlardan istifadə edərək daha yüksək səviyyədə təbliğ etməyimiz vacibdir. O, deyir ki, biz bu ocaqlara ancaq pir kimi baxmalı deyilik, onlar həm də tariximizin bir parçasıdır: “Düşünürəm ki, Azərbaycanda olan bütün qədim məbədlər, pirlər, ocaqlar, ziyarətgahlar turizm marşrutuna salınmalıdır. Halal turizm özünün ən yüksək formada inkişafını ölkəmizdə tapmalıdır. Şərq ölkələrindən, eləcə də Avropadan bura turistlər cəlb etmək üçün əlavə tədbirlər görülməlidir. Məncə, turizm şirkətləri bu məsələdə aktiv olmalıdırlar”.
İradə SARIYEVA
