Məhərrəm Zülfüqarlı: “Beynəlxalq qanunlarda baş verən bir sıra dəyişikliklər, yeniliklər qaçqınların statusu ilə bağlı qanunlara təsirsiz ötüşmür”
Nazirlər Kabinetində “Qaçqınların və məcburi köçkünlərin (ölkə daxilində köçürülmüş şəxslərin) statusu haqqında” Qanuna “əlavə himayə” anlayışının daxil edilməsi ilə bağlı iclas keçirilib.
Baş nazirin müavini, Qaçqınların və Məcburi Köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Əli Həsənov iclasda bildirib ki, BMT-nin Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığının Azərbaycandakı nümayəndəsi Furio de Angelis Azərbaycan Hökumətinə iki məsələ ilə bağlı müraciət edib. Birinci məsələ üzrə “Azərbaycan Respublikasında qaçqın statusu almış şəxslərə verilən qaçqın vəsiqəsinin və yol sənədinin təsvirinin, spesifikasiyasının və nümunəsinin təsdiq edilməsi haqqında” Prezidentin Fərmanı”nın layihəsinin hazırlanaraq aidiyyəti üzrə təqdim edilməsi nəzərdə tutulur. Bu məsələ, demək olar ki, bütün aidiyyəti dövlət orqanları ilə razılaşdırılıb.
İkinci məsələ isə BMT-nin Qaçqınların Statusuna dair 1951-ci il Konvensiyası və 1967-ci il Protokolunda qaçqın anlayışı üçün qoyulan meyarlara uyğun gəlməyən, lakin fundamental insan hüquq və azadlıqlarının qorunması baxımından beynəlxalq himayəyə ehtiyacı olan şəxslər üçün sığınacaq təmin etməklə xüsusi statusun – “əlavə himayə”nin verilməsidir.
BMT-nin Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığının Azərbaycandakı nümayəndəsi Furio de Angelis çıxış edərək hazırda Azərbaycanda qaçqın statusu almış 63 nəfərin olduğunu qeyd edib.
Müzakirələrdən sonra Əli Həsənov bildirib ki, Azərbaycan qısa müddət ərzində dünya ölkələri üçün nümunəyə çevrilib. “Bunu biz demirik. Bütün dünya ölkələri deyir ki, Azərbaycan bütün istiqamətlərdə, istər qaçqınlar və məcburi köçkünlər üçün yaradılan hüquqi baza və şəraitə, istər iqtisadi, istərsə də humanitar sahənin inkişafında dünya ölkələri üçün nümunədir. Bu gün beynəlxalq aləmdə Azərbaycana çox böyük hörmətlə yanaşırlar”. Ümumilkdə, bu dəyişikliklərin nə kimi əhəmiyyəti var?
Məsələyə münasibət bildirən İctimai Problemlərin Tədqiqi Assosiasiyasının rəhbəri Məhərrəm Zülfüqarlı buna bir neçə prizmadan yanaşdı: “Yəqin ki, dəyişiklik zəruri olduğu üçün, qaçqın statusu ilə bağlı bəzi yeniliklər qanunvericiliyə əlavə olunur. Çünki Azərbaycan milli qanunları beynəlxalq hüquq normalarına uyğunlaşdırır. O baxımdan belə yeniliklər qaçqın statusu ilə bağlı qanunvericiliyin daha da təkmilləşməsinə xidmət edir. Nəzərə almaq lazımdır ki, dünya dəyişir. Hələ də bir sıra ölkələrdə milyonlarla insan qaçqın vəziyyətində yaşayır. Beynəlxalq qanunlarda baş verən bir sıra dəyişikliklər, yeniliklər qaçqınların statusu ilə bağlı qanunlara təsirsiz ötüşmür. O baxımdan qaçqın statusu ilə bağlı yanaşmalar dəyişir. Bu da, öz növbəsində, bəzi yeniliklərin qanunvericiliyə salınmasını zərurətə çevirir. Hesab edirəm ki, məsələyə həm də bu kontekstdən yanaşmaq lazımdır. Təbii ki, qaçqınlar öz dədə-baba yurdlarına qayıdana qədər belə məsələlər diqqət mərkəzində olmalıdır. Əsas odur ki, Azərbaycanın qaçqın və məcburi köçkün məsələsi fundamental olaraq öz həllini tapsın. Xüsusən də məcburi köçkünlərin məsələsi həll olunmalıdır. Çünki onlar Azərbaycan torpaqlarının işğalı nəticəsində didərgin düşüblər. Bütün hallarda, bu yöndə qanunvericiliyə edilən dəyişikliklər Azərbaycanda qaçqın və məcburi köçkün probleminin həllinə müsbət təsir göstərəcək”.
Vidadi ORDAHALLI
