Nax­çı­van­dan "tə­zə xə­bər" var...

Bu ya­zı­ya baş­la­yar­kən qə­dim dövr Çin fi­lo­so­fu Kon­fut­si­dən mi­sal­lar çə­kib özü­mü ağıl­lı gös­tər­mək fik­rin­də de­yi­ləm. Kon­fut­si­ni əməl­li-baş­lı oxu­ma­mı­şam da. Am­ma Mir­zə Cə­li­li yax­şı oxu­mu­şam. Ona gö­rə də ya­zı­la­rı­mın ək­sə­riy­yə­tin­də Cə­lil Məm­məd­qu­lu­za­də­dən nü­mu­nə­lər var. İn­di­yə­dək çap olu­nan ya­zı­la­rı­mın ço­xu­nu bu bö­yük da­hi­nin fi­kir­lə­ri ilə baş­la­mı­şam. Çün­ki Mir­zə Cə­li­lin əsər­lə­ri bu gün də ak­tu­al­dır.

C.Məm­məd­qu­lu­za­də­nin ya­ra­dı­cı­lı­ğı ilə ta­nış olan­lar yə­qin ki, onun "Tə­zə xə­bər" he­ka­yə­si­ni oxu­yub­lar. "Tü­kəz­ban xa­la­nın gə­li­ni is­tə­yir­di to­yuq­la­ra dən sə­pə, sa­rı to­yuq gö­zü­nə sa­taş­ma­dı. Bir az "cü-cü" ey­lə­yib ça­ğır­dı, sa­rı to­yuq gör­sən­mə­di. Gə­lin fi­kir elə­di ki, bəl­kə to­yuq Fat­ma xa­la­nın hə­yə­ti­nə ke­çib və di­va­ra tə­rəf ye­ri­yib di­va­rın al­çaq ye­rin­dən ba­şı­nı Fat­ma xa­la­nın hə­yə­ti­nə uza­dıb ça­ğır­dı:

- Ay Fat­ma xa­la, sən Al­lah, bax gör, bi­zim sa­rı to­yuq si­zin hə­yə­tə keç­mə­yib ki?

Bu heyn­də Çər­çi Zal­xa gir­di Tü­kəz­ban xa­la­nın hə­yə­ti­nə və gə­li­ni di­va­rın ya­nın­da gö­rüb baş­la­dı mə­zəm­mə­ti: "Ay qız, bəl­kə öz­gə­nin hə­yə­tin­də ki­şi zad var, ayıb de­yil mə­gər, xal­qın hə­yə­ti­nə ba­xır­san?".

Gə­lin ca­vab ver­di ki, "sa­rı to­yu­ğu­muz keç­miş­di Fat­ma xa­la­gi­lə, onu so­ru­şur­dum".

Çər­çi Zal­xa Tü­kəz­ban xa­la­gil­də işi­ni qur­ta­rıb kü­çə­yə çı­xan­da Xan­sə­nəm əmi­dos­tu­ya rast gəl­di. "Ay sa­la­mə­leyk, ay əley­kəs­sa­lam, nə var nə yox, ay Zal­xa ba­cı".

Çər­çi Zal­xa kü­çə­nin o tə­rə­fi­nə, bu tə­rə­fi­nə ba­xıb ağ­zı­nı apa­rıb ya­pış­dır­dı Xan­sə­nəm əmi­dos­tu­nun qu­la­ğı­na və be­lə pı­çıl­da­dı: "Tü­kəz­ban xa­la­nın gə­li­ni di­va­rın çat­da­ğın­dan Fat­ma xa­la­nın oğ­lu­na göz eli­yir­di, val­lah mən özüm gö­züm­nən gör­düm. Am­ma sən Həz­rət Ab­bas, bir kə­sə de­mə".

Xan­sə­nəm əmi­dos­tu ge­dir­di Şə­rə­ba­nı ba­cı­gi­lə. İçə­ri gi­rən ki­mi: "Sa­la­mə­leyk, əley­kəs­sa­lam. Ay qız nə var, nə yox, uşaq­lar ne­cə­dir?"

- Al­la­ha şü­kür. Si­zin Sa­dı­ğın qar­nı ne­cə­di, in­di, ma­şal­lah, de­yə­sən bir az kö­pü ya­tıb?..

Xan­sə­nəm əmi­dos­tu o tə­rə­fə, bu tə­rə­fə ba­xıb ba­şı­nı əy­di  Şə­rə­ba­nı ba­cı­nın qu­la­ğı­na və ya­vaş­ca de­di: "Eşit­mi­sən tə­zə xə­bə­ri ya yox?". "Yox, eşit­mə­mi­şəm".

- Ay qız, Şə­rə­ba­nı, Al­lah bi­zim ba­şı­mı­za daş sa­la­caq. De­yir­lər ki, Tü­kəz­ban xa­la­nın gə­li­ni di­var­dan xəl­vət­cə Fat­ma xa­la­nın hə­yə­ti­nə ye­nib Fat­ma xa­la­nın oğ­luy­nan oy­nu­yur­muş və na­qa­fil bu yan­dan da gə­li­nin əri çı­xıb, yə­ni Tü­kəz­ba­nın oğ­lu çı­xıb gö­rüb və ar­va­dı­nı da o qə­dər dö­yüb ki, in­di de­yir­lər o ma­tış­ka qı­zı ma­tış­ka yor­ğan-dö­şək­də ya­tır.

- Ay qız, nə da­nı­şır­san?..

- İmam haq­qı doğ­ru de­yi­rəm.

Bir sa­at keç­mə­di ki, tə­zə xə­bər şə­hə­rin hər ye­ri­nə ya­yıl­dı. Şə­rə­ba­nı xa­la Əs­mər xa­la­ya, Əs­mər xa­la Gül­süm ba­cı­ya, Gül­süm ba­cı Sə­ki­nə xa­la­ya, Sə­ki­nə xa­la Nur­ca­ha­na, Nur­ca­han Pə­ri­ca­ha­na... Axır­da da bu xə­bər Tü­kəz­ba­nın özü­nə çat­dı. Ax­şam­ça­ğı gə­li­nin əri Kər­bə­la­yı Qa­sım evə qa­yı­dan ki­mi Tü­kəz­ban dur­du aya­ğa və çad­ra­sı­nı ax­ta­ra-ax­ta­ra de­di ki, "də­xi mən ma­tış­kay­nan bir ev­də otur­ma­ram; ya bu ev­də gə­rək mən qa­lam, ya gə­lin qa­la".

Xü­la­sə, Kər­bə­la­yı qa­sım ana­sı­nı qoy­ma­dı get­sin.

Və hirs ilə ge­dib ya­pış­dı öv­rə­ti­nin bo­ğa­zın­dan ki, bo­ğub öl­dür­sün.

Sə­hər açı­lın­ca, üç də­fə ana və oğul gə­li­ni sal­dı­lar də­yə­nək kö­tə­yi­nin al­tı­na.

An­caq bir ne­çə gün­dən son­ra ya­vaş-ya­vaş Tü­kəz­ba­na və oğ­lu­na yə­qin ol­du ki, bu de­yi­lən söz­lər böh­tan­dır, am­ma ge­nə hər­dən­bir Kər­bə­la­yı Qa­sım bi­kar­lı­yan­da öv­rə­ti­ni sa­lar­dı kö­tə­yin al­tı­na ki, "ni­yə sən di­var­dan Fat­ma xa­lay­nan da­nış­dın?...".

Tə­əs­süf his­si ilə qeyd edi­rəm ki, öl­kə­miz­də­ki bə­zi sayt­lar məhz be­lə fəa­liy­yət gös­tə­rir. Çər­çi Zal­xa­la­rın, Xan­sə­nəm­lə­rin, Şə­rə­ba­nı­la­rın, Əs­mər­lə­rin, Gül­süm ba­cı­la­rın, Sə­ki­nə xa­la­la­rın rəh­bər­lik et­dik­lə­ri bu sayt­la­rın xə­bər tap­maq, in­for­ma­si­ya ver­mək "ba­ca­rıq­la­rı" ada­mı lap hey­ran edir. Ya­ğış­dan son­ra çı­xan gö­bə­lək­lər ki­mi ya­yı­lan bu sayt­lar yan­lış mə­lu­mat­lar yay­maq­la öl­kə ic­ti­ma­iy­yə­ti­ni çaş­dı­rır­lar. Tə­bii ki, bu söz­lə­ri çox­min­li oxu­cu­su olan cid­di in­for­ma­si­ya sayt­la­rı­na aid et­mək ol­maz. Odur ki, bə­zi be­lə sayt­la­rın Nax­çı­van ba­rə­də yay­dıq­la­rı de­zin­for­ma­si­ya­lar cid­di sayt­lar tə­rə­fin­dən ti­raj­lan­mır. Çər­çi Zal­xa­lar­dan bi­ri bu də­fə Nax­çı­van Av­to­mo­bil Za­vo­du ba­rə­də de­zin­for­ma­si­ya ya­yıb. Çər­çi Zal­xa­nın say­tın­dan da Şə­rə­ba­nı, Əs­mər, Gül­süm ba­cı o "xə­bə­ri" gö­tü­rüb öz sayt­la­rın­da yer­ləş­di­rib­lər.

Be­lə in­san­lar ba­rə­də çox gö­zəl bir ata­lar sö­zü­müz var: "Kar eşit­məz uy­du­rar". Bu sayt­lar da Nax­çı­van Av­to­mo­bil Za­vo­dun­da bir ye­ni­lik ol­du­ğu­nu eşi­dib­lər və tə­ləm-tə­lə­sik ya­zıb­lar ki, bəs za­vod öz fəa­liy­yə­ti­ni da­yan­dı­rıb. Əgər za­vod­la əla­qə ya­rat­say­dı­lar, o za­man öy­rə­nər­di­lər ki, Nax­çı­van Av­to­mo­bil Za­vo­du öz fəa­liy­yə­ti­ni ge­niş­lən­di­rir.

An­caq bu, Nax­çı­van ba­rə­də ve­ri­lən ilk ya­lan xə­bər, bu tor­pa­ğa atı­lan ilk böh­tan, şər-şa­ma­ta de­yil ki... Nax­çı­van ne­çə il­lər­dir be­lə böh­tan­lar­la üz­lə­şir. Və heç ki­mə fi­kir ver­mə­dən öz in­ki­şaf yo­lu ilə ge­dir.

Bu su­al­lar uzun il­lər­dir mə­ni dü­şün­dü­rür: Hə­dəf ni­yə Nax­çı­van­dır? Nax­çı­van möv­zu­su jur­na­list­lər üçün ni­yə bu qə­dər ma­raq­lı­dır? Bə­zi­lə­ri bu­ra­da hə­ya­ta ke­çi­ri­lən is­la­hat­la­rı nə­yə gö­rə qə­bul et­mək is­tə­mir­lər?

Gə­lin bu su­al­la­ra ca­vab ax­tar­ma­ğa ça­lı­şaq. Baş­la­yaq bi­rin­ci su­al­dan.

Nax­çı­van 20-ci əsr­də er­mə­ni­lə­rin iş­ğal pla­nı­na da­xil olan ye­ga­nə yer­dir ki, Azər­bay­ca­nın ay­rıl­maz his­sə­si ki­mi qo­ru­nub sax­la­nıb. Ötən əs­rin 90-cı il­lə­ri­nin əv­vəl­lə­rin­də ulu ön­dər Hey­dər Əli­ye­vin qə­tiy­yə­ti sa­yə­sin­də qo­ru­nub sax­la­nan bu qə­dim Azər­bay­can tor­pa­ğı son­ra­lar da­ha da möh­kəm­lən­di­ri­lib, in­ki­şaf et­di­ri­lib. Nax­çı­van­da hə­ya­ta ke­çi­ri­lən təd­bir­lər nə­ti­cə­sin­də bu yur­dun in­san­la­rı öz el-oba­sı­na qı­rıl­maz tel­lər­lə bağ­la­nıb, mux­tar res­pub­li­ka­nın in­ki­şa­fı üçün əlin­dən gə­lə­ni əsir­gə­mir. İn­di Nax­çı­va­nın təh­lü­kə­siz­li­yi­ni eti­bar­lı tə­min edən güc­lü Əla­hid­də Ümum­qo­şun Or­du­su var. Nax­çı­va­nı hərb yo­lu ilə iş­ğal edə bil­mə­yən mən­fur düş­mən hər za­man­kı al­ter­na­tiv yo­la əl atıb - təb­li­ğat ma­şı­nı­nı işə sa­lıb. Tə­əs­süf do­ğu­ran hal odur ki, bi­zim bir sı­ra "jur­na­list­lə­ri­miz" də bi­lə­rək­dən və ya bil­mə­yə­rək­dən düş­mə­nə dəs­tək ve­rir. Nax­çı­van ba­rə­də ya­lan, böh­tan xa­rak­ter­li mə­lu­mat yay­ma­ğın düş­mən də­yir­ma­nı­na su tök­mək­dən baş­qa adı yox­dur. Bəl­kə də Nax­çı­van ba­rə­də qə­rəz­li mə­lu­mat­lar ya­yan­la­rın xa­ric­də­ki ma­liy­yə mən­bə­lə­ri sı­ra­sın­da er­mə­ni şir­kət­lə­ri də var.

Ke­çək ikin­ci sua­la. Nax­çı­van möv­zu­su ona gö­rə ma­raq­lı­dır ki, bu­ra­da in­no­va­tiv is­la­hat­lar hə­ya­ta ke­çi­ri­lir. Nax­çı­van blo­ka­da şə­rai­tin­də ya­şa­dı­ğın­dan, bu­ra­da­kı və­ziy­yət, in­san­la­rın ya­şa­yı­şı, mux­tar res­pub­li­ka­da gö­rü­lən iş­lər öl­kə ic­ti­ma­iy­yə­ti üçün ma­raq­lı­dır. Ta­ri­xən də be­lə olub. Nax­çı­van hə­mi­şə fa­teh­lə­rin, səy­yah­la­rın diq­qə­ti­ni cəlb edib. Bu di­ya­rın özü­nə­məx­sus tə­biə­ti, qə­dim ta­ri­xi, möh­tə­şəm abi­də­lə­ri hər za­man diq­qət mər­kə­zin­də olub. Son 20 il­də isə bu si­ya­hı­ya hə­ya­ta ke­çi­ri­lən is­la­hat­lar, abad­lıq-qu­ru­cu­luq iş­lə­ri də əla­və edi­lib. Nax­çı­van möv­zu­su öl­kə ic­ti­ma­iy­yə­ti üçün ma­raq­lı ol­du­ğun­dan, me­dia bu möv­zu­ya da­ha çox mü­ra­ci­ət edir. Nax­çı­van­dan ya­za­raq qı­sa müd­dət­də po­pul­yar­la­şan sayt­lar var. An­caq bə­zi sayt­la­rın bu möv­zu­ya mü­ra­ciə­ti qə­rəz­li­dir, ona gö­rə ki, si­fa­riş­li­dir. Əl­lə­rin­dən bir iş gəl­mə­yən­lər, tap­şı­rı­lan və­zi­fə­lə­ri ya­rıt­ma­yan­lar mux­tar res­pub­li­ka­da gö­rü­lən iş­lə­rə köl­gə sal­ma­ğa ça­lı­şır­lar. Ya­lan, qə­rəz­li mə­lu­mat­lar yay­maq­la "sü­but et­mək" is­tə­yir­lər ki, gu­ya Nax­çı­van­da hər şey gö­rün­dü­yü ki­mi de­yil. Bə­li, doğ­ru­dur. Nax­çı­van­da hər şey gö­rün­dü­yü ki­mi de­yil. Nax­çı­va­nın gə­lə­cə­yi na­mi­nə elə möh­tə­şəm la­yi­hə­lər, təd­bir­lər hə­ya­ta ke­çi­ri­lir ki, on­la­rı an­la­maq üçün də­rin zə­ka, yük­sək təh­lil qa­bi­liy­yə­ti la­zım­dır. Bir ne­çə mi­sal çə­kim. Nax­çı­va­nın hər­bi, ər­zaq və ener­ji təh­lü­kə­siz­li­yi tam tə­min olu­nub. Blo­ka­da şə­rai­tin­də ya­şa­yan bir re­gi­on üçün bun­lar hə­ya­ti əhə­miy­yət da­şı­yır. İn­di düş­mə­nə tək­cə müa­sir si­la­hı­mız­la de­yil, qə­dim ta­ri­xi­mi­zi əks et­di­rən, bey­nəl­xalq dil­lər­də nəşr olu­nan əsər­lər­lə ca­vab ve­ri­rik. Nax­çı­va­nın qə­dim ta­ri­xi­nin öy­rə­nil­mə­si, abi­də­lə­ri­nin bər­pa olun­ma­sı, mux­tar res­pub­li­ka­da eko­lo­ji ta­raz­lı­ğın qo­run­ma­sı, ye­ni ya­şıl­lıq­la­rın sa­lın­ma­sı, sağ­lam­lıq im­kan­la­rı məh­dud in­san­la­rın cə­miy­yə­tə qa­zan­dı­rıl­ma­sı, və­tən­pər­vər, bi­lik­li gənc­li­yin ye­tiş­di­ril­mə­si, mil­li də­yər­lə­rin ya­şa­dıl­ma­sı is­ti­qa­mə­tin­də gö­rü­lən iş­lər ta­ri­xi mis­si­ya­dır.

Ke­çək bə­zi­lə­ri­nin Nax­çı­van­da hə­ya­ta ke­çi­ri­lən is­la­hat­la­rı nə­yə gö­rə tən­qid et­mə­si mə­sə­lə­si­nə. Bir qrup in­san Nax­çı­van­da gö­rü­lən iş­lə­rin ma­hiy­yə­ti­ni sa­də­cə ola­raq dərk et­mir­lər. Bir qrup isə gö­rü­lən iş­lə­rin əhə­miy­yə­ti­ni dərk edir, an­caq öz­lə­ri bun­la­rı ba­car­ma­dıq­la­rın­dan, qə­bul et­mək is­tə­mir.

Nax­çı­van­da gö­rü­lən iş­lər gə­lə­cə­yə he­sab­lan­mış ye­ni­lik­çi is­la­hat­lar­dır. Mil­li də­yər­lər, adət-ənə­nə­lər üzə­rin­də qu­rul­muş ye­ni­lik­lər asan­lıq­la qə­bul olu­na bil­məz­di. Dün­ya­da ta­ri­xən ye­ni­li­yi qə­bul et­mək prob­le­mi olub. 14-cü əs­rin əv­vəl­lə­ri - 16-cı əs­rin son­la­rın­da Qər­bi və Mər­kə­zi Av­ro­pa­nı əha­tə edən İn­ti­bah-re­ne­sans döv­rü də asan­lıq­la qə­bul edil­mə­yib.

Bu ba­xım­dan Nax­çı­van­da gö­rü­lən iş­lə­ri bə­zi in­san­la­rın dərk et­mə­mə­si ba­şa­dü­şü­lən­dir. An­caq bu ye­ni­lik­lə­ri an­la­yan bir qrup in­sa­nın gö­rü­lən iş­lə­rə köl­gə sal­maq is­tə­mə­si pa­xıl­lıq­dır, vic­dan­sız­lıq­dır, düş­mən­çi­lik­dir. Məş­hur Azər­bay­can fil­mi "Yed­di oğul is­tə­rəm"də mol­la­nın de­di­yi ki­mi, "Qa­nı­ma qəl­tan elə­sə­lər də, de­yə­cə­yəm çal­pa­paq Kə­rəm Al­lah­sız­dır".

Nax­çı­van­da hə­ya­ta ke­çi­ri­lən bü­tün ye­ni­lik­lə­rə, bu di­ya­rın gə­lə­cə­yi na­mi­nə gö­rü­lən iş­lə­rə bə­zi me­dia or­qan­la­rı hə­mi­şə qə­rəz­li ya­na­şıb.

Bir vaxt­lar av­to­bus­lar­da kon­duk­tor iş­lə­yən, ba­zar­lar­da xır­da al­ver­çi­li­yə sövq edi­lən şa­gird­lər mək­təb­lə­rə cəlb olu­nan­da ha­ray-hə­şir sal­dı­lar ki, bəs Nax­çı­van­da in­san­la­ra iş­lə­mə­yə im­kan ver­mir­lər. On­da Nax­çı­van­da uşaq­la­rı təh­si­lə cəlb et­mə­yə, on­lar üçün xoş­bəxt gə­lə­cək qur­ma­ğa ça­lı­şır­dı­lar. Mə­nim şəx­sən ta­nı­dı­ğım, vax­ti­lə ba­zar­lar­dan, av­to­bus­lar­dan zor­la çı­xa­rı­lıb mək­təb­lə­rə apa­rı­lan ye­ni­yet­mə və gənc­lə­rin sı­ra­sın­da in­di açıq ürək əmə­liy­ya­tı apa­ran hə­kim­lər, döv­lə­ti­nə sə­da­qət­lə xid­mət edən mə­mur­lar, is­te­dad­lı mü­əl­lim­lər, mu­si­qi­çi­lər, alim­lər var. Bax bi­zim qa­ra­gü­ruh­çu zeh­niy­yə­ti­miz o uşaq­la­rın xoş­bəxt­li­yi­ni, bu­gün­kü in­ki­şa­fı­nı "tən­qid" edir­di.

An­ti­sa­ni­ta­ri­ya­nın baş alıb get­di­yi çay­xa­na­lar sö­kü­lən­də də hay-küy sal­dı­lar: Ay aman Nax­çı­van­da in­san­la­rı çay iç­mə­yə də qoy­mur­lar. Şəx­sən ta­nı­dı­ğım bir in­san var ki, o an­ti­sa­ni­ta­ri­ya­lı çay­xa­na­lar­da və­rəm xəs­tə­li­yi­nə tu­tu­lub. O hay-küy qo­pa­ran­lar Nax­çı­van­da sa­vad­lı və sağ­lam in­san­la­rın ol­ma­sı­nı is­tə­mə­yən­lər idi. Bu­nun adı düş­mə­nə xid­mət de­yil bəs nə­dir?

Tək Nax­çı­van şə­hə­rin­də de­yil, mux­tar res­pub­li­ka­nın kənd­lə­rin­də­ki çay­xa­na­lar da sö­kül­dü. Ni­yə? Çün­ki o çay­xa­na­lar xəs­tə­lik mən­bə­yi­nə və be­kar­lar yı­ğın­ca­ğı­na çev­ril­miş­di. İs­lam di­ni­ni qə­bul et­miş gör­kəm­li boks­çu Mə­həm­məd Əli de­yir­di ki, səa­də­tə çat­maq yo­lun­da ən çə­tin mü­ba­ri­zə tən­bəl­li­yin da­şı­nı at­ma­ğa ça­lış­maq­dır. Nax­çı­van­da bu iş­lər gö­rül­mək­lə in­san­lar tən­bəl­lik­dən, əta­lət­dən qur­tul­du. Bü­tün bun­la­rın nə­ti­cə­si­dir ki, in­di Nax­çı­van­da əki­nə­ya­rar­lı bir qa­rış da boş tor­paq yox­dur. Bü­tün bun­la­rın nə­ti­cə­si­dir ki, in­di Nax­çı­van ər­zaq məh­sul­la­rı­nı ba­ha qiy­mə­tə xa­ric­dən al­mır.

Ni­yə in­di Nax­çı­van­da çay­xa­na yox­dur? Əl­bət­tə ki, var. An­ti­sa­ni­ta­ri­ya­lı çay­xa­na­la­rın ye­rin­də bu gün müa­sir ka­fe­lər, res­to­ran­lar, xid­mət və ti­ca­rət mər­kəz­lə­ri fəa­liy­yət gös­tə­rir. Özü də ucuz qiy­mə­tə. Nax­çı­va­nın ka­fe­lə­rin­də­ki, res­to­ran­la­rın­da­kı xid­mət nü­mu­nə­vi, ti­ca­rət mər­kəz­lə­rin­də­ki qiy­mət mü­na­sib­dir. Re­jis­sor dos­tum Ta­hir Əli­yev bu­ra­da gö­rən­də ki, al­dı­ğı so­yu­du­cu­nun qiy­mə­ti­nə Nax­çı­van­da iki­si­ni al­maq olar, bir həf­tə özü­nə gə­lə bil­mə­di.

Nax­çı­van­da yas mə­ra­sim­lə­ri ilə bağ­lı gö­rü­lən iş­lər də bir­mə­na­lı qar­şı­lan­ma­yıb. Vax­ti­lə Nax­çı­va­nı is­lam qay­da-qa­nun­la­rı­na əməl et­di­yi üçün "qı­na­yan­lar" in­di mux­tar res­pub­li­ka­nın bu təc­rü­bə­si­nin bü­tün Azər­bay­can­da ya­yıl­ma­sı­nın tə­rəf­dar­la­rı­dır. Heç şüb­hə­siz ki, bir az son­ra qə­bi­ris­tan­lıq­lar­la bağ­lı ha­ray-hə­şir qo­pa­ran­lar da öz fi­kir­lə­ri­ni də­yi­şə­cək, bu­nun da nü­mu­nə ol­du­ğu­nu bil­di­rə­cək­lər. Əv­vəl­də de­dim axı, ye­ni­li­yi qə­bul et­mək asan de­yil.

Dün­ya­nın heç bir in­ki­şaf et­miş öl­kə­sin­də biz­də­ki ki­mi qə­bi­ris­tan­lıq­lar yox­dur. Bü­tün Av­ro­pa öl­kə­lə­rin­də, elə qar­daş Tür­ki­yə­də qə­bi­ris­tan­lıq­lar ya­şıl­lıq­lar içə­ri­sin­də­dir. Ora­ya da­xil olar­kən biz­də­ki ki­mi in­sa­nı va­hi­mə bas­mır. 2018-ci il­də Nax­çı­van İs­lam mə­də­niy­yə­ti­nin pay­tax­tı ola­caq. Dün­ya­nın hər ye­rin­dən mux­tar res­pub­li­ka­ya qo­naq­lar gə­lə­cək. Qə­bi­ris­tan­lıq­lar da is­lam di­ni­nin bir par­ça­sı­dır və ço­xu yol kə­nar­la­rın­da­dır. Biz dün­ya­ya nə gös­tə­rə­cə­yik? Qup­qu­ru çöl­lük­də bər-bə­zək­li baş daş­la­rı? Axı di­ni­miz is­raf­çı­lı­ğı ha­ram bu­yu­rub. Yox, biz dün­ya­nin in­ki­şaf et­miş öl­kə­lə­rin­də ne­cə­dir­sə, onu gös­tər­mə­li­yik və gös­tə­rə­cə­yik də. Ar­tıq bir ne­çə həf­tə­dir qə­bi­ris­tan­lıq­lar­da imə­ci­lik­lər ke­çi­ri­lir, ya­şıl­lıq­lar sa­lı­nır.

Be­lə mi­sal­la­rın sa­yı­nı da­ha da ar­tır­maq olar. An­caq oxu­cu­la­rı çox yor­maq is­tə­mi­rəm. Bə­li, əziz oxu­cu­lar, Çər­çi Zal­xa­la­rın, Əs­mər­lə­rin, Gül­süm ba­cı­la­rın yaz­ma­ğı­na, de­mə­yi­nə, kə­nar­dan gə­lən sə­sə­lə­rə fi­kir ver­mə­dən Nax­çı­va­nın in­ki­şaf kar­va­nı öz yo­lu ilə ge­dir.

Ya­zı­nın so­nun­da ye­nə qa­yı­dı­ram Mir­zə Cə­li­lə və ya­lan ya­zan­la­ra, böh­tan atan­la­ra bu bö­yük da­hi­nin bir­cə sö­zü ilə ca­vab ver­mək is­tə­yi­rəm: "Zır­ra­ma".

Tu­ral Sə­fə­rov
Nax­çı­van