Aygün Bünyadzadə: "Novruzun bütün elementlərinin əks olunacağı bu torbaların alıcıları çox olacaq"
Əzizbala Balaxanılı: "Sizin irəli sürdüyünüz ideya çox yaxşıdır"
Novruz bayramı xalqımızın ən əziz, həm də müqəddəs bayramıdı. Uzun əsrlərdir ki, xalq olaraq ellikcə bu bayramı qeyd edir, onun gətirdiyi sevinc, şadlıq ovqatına köklənirik. Novruz bayramında və Novruza qədərki çərşənbələrdə Azərbaycanın hər bir bölgəsində müxtəlif ayinlər, mərasimlər keçirilir.
Bu mərasimlərin hər biri minillərin süzgəcindən keçərək günümüzə qədər uzun bir məsafə qət edib. Novruz adətləri cəmiyyətimizdə hər zaman yüksək səviyyədə icra edilib. Hər kəs çalışıb ki, müqəddəs və əziz bayramımızın dəyəri və elementləri yaşasın. Əlbəttə, bizdən əvvəlki nəsillər adət və ənənələrimizi, mərasim mədəniyyətimizi daha ciddi şəkildə qoruya bilib. Onlar bayram adətlərinin, atribut və elementlərinin ənənələrdən qaynaqlanan şəkildə qorunmasına çalışırdı. Onların mühafizə edib bugünkü nəslə ötürdükləri bayram ənənələrinin bəzi elementləri kütləvi şəkildə təhrifə uğrayıb. Sanki təhriflərə dəstək verməklə özümüz bilərəkdən ənənələrimizin əriyib itməsinə, məhv olmasına rəvac veririk. Əslində isə, dünyanın bütün qədim xalqları adət-ənənələrini, bayram, mərasim mədəniyyətlərini qorumaq üçün tədbirlər görür.
Qədim xalq olmağımıza baxmayaraq, bəzi qədim adətlərimizi "yeniləməyə"çalışırıq, bu isə ənənələrimizin kölgədə qalmasına gətirib çıxarır. Təhrif olunan bayram elementlərindən biri torba atmaq mərasimidi ki, indi kütləvi olaraq torbanı papaqla əvəz ediblər.
Sirr deyil ki, ilaxır çərşənbənin və Novruz Bayramının gəlişini uşaqlar böyüklərdən daha çox gözləyir. Uşaqları sevindirən, şadlandıran yalnız ləziz bayram bişmişləri deyil, bayram içində keçirilən mərasimlərdi. Uşaqlar bayram günü tonqal qalamağı, qapılara papaq atmağı daha çox sevir. Gördüyümüz kimi Novruz ənənələri arasında ən maraqlı elementlərdən biri uşaqların iştirakı ilə keçirilən papaqatdıdır. Uşaqların bayramda qapılara torba deyil, papaq atması ciddi narahatlıq yaradır. Son illər bunun geniş miqyas alması yaşlı nəsli də, ziyalıları, mətbuatı da ciddi narahat edir. Bir zamanlar bayramqabağı analar uşaqlara rəngli, naxışlı torbalar tikərdi, uşaqlar da evlərə torba atardı. Bundan əvvəlki çağlarda isə uşaqlar bacalardan qurşaq sallayardı, evin xanımı bayram sovqatını qurşağa bağlayardı. Sonradan qurşaq torba ilə əvəzləndi. Bu gün isə torba funksiyasını uşaqların papağı yerinə yetirir. Bilirik ki, papaq Azərbaycanda həmişə kişilik, qeyrət simvolu olub. Bu gün də o cürdür. Uşaqların öz papaqlarını qapılara atması bu baxımdan xoşa gələn deyil.
Uşaqlar bayram ənənəsinə uyğun olaraq papaq yox, torba atsalar daha yaxşı olar. Həm papağın ayaq altına atılmasının qarşısı alınar, həm də ənənələrə qayıdış olar.
Çox yaxşı olar ki, Azərbaycanın yerli şirkətlər, tikiş sexləri tərəfindən yerli rəssam və dizaynerlərin iştirakı ilə üzərində milli nağıl qəhrəmanlarımızın personajları olan, bayram atribut və simvolları, elementləri həkk olunan, Novruzun mahiyyətini özündə ehtiva edən bayram torbaları istehsal edilsin. Bu torbalar satış mərkəzlərinə verilsin və valideynlər də övladı üçün həmin bayram torbalarını asanlıqla ala bilsin. Əlbəttə, belə bir işin görülməsini bütün valideynlər arzu edər.
Təklifimizə dəstək verən tanınmış uşaq yazıçısı Aygün Bünyadzadə bildirdi ki, birmənalı olaraq irəli sürdüyümüz təşəbbüsü dəstəkləyir. A.Bünyadzadə bizimlə söhbətində bildirdi ki, bu iş çoxdan görülməli idi. Xanım yazarın sözlərinə görə, uşaqlarımızı milli adət-ənənələrimizə bağlamaq lazımdır: "Olduqca gözəl təşəbbüsdü. Mən qapılara papaq atılmasının birmənalı olaraq əleyhinəyəm. Papaq tarixən kişilik, qeyrət rəmzi sayılıb. Qapıya papaq atılırsa, belə çıxır ki, biz qeyrətimizi ayaq altına atırıq. Deyə bilərlər ki, böyük papağı deyil ki, uşaq papağıdır. Fərqi yoxdur. Uşaq necə tərbiyə olunursa o cür də davam edir. Uşaqlarımıza indidəndən xalqımızın bayramlarını, adət-ənənələrini, bayram atributlarını sevdirməliyik ki, onlarda bu dəyərlərə hörmət hissi yaransın. Uşaq bu gün papaq atırsa və biz də ona rəvac veririksə, o uşaqda papağa heç bir hörmət hissi olmayacaq. Odur ki, torba atma ənənəsi qayıtmalıdır. Sizin sözünüzə qüvvət, yerli tikiş şirkətləri rəssam-dizaynerlərin iştirakı ilə bayram torbaları tikib kütləvi satışa çıxara bilər. Bunu ürəkdən arzu edirəm. Bilirsiz buna necə böyük maraq olacaq? Uşaqlar istəyəcək ki, onun da torbası olsun. Bu torbaları əlvan şəkildə hazırlamaq lazımdı ki, uşaqların diqqətini çəksin. İnanın ki, Novruzun bütün elementlərinin əks olunacağı bu torbaların alıcıları çox olacaq. Alternativ seçim olmadığı üçün uşaqlar papaq atır. Alternetiv seçim olduqda onlar papaqlarını atmayacaq, torba atacaq. Ənənələrə qayıtmaq lazımdı. Biz indi bunu etməsək, gələcək nəsillər, çətin ki, bu işi görmək istəsin".
A.Bünyadzadə qeyd etdi ki, bu gün Azərbaycanda tariximizi, milli ənənələrimizi, bayram mədəniyyətini bilən kifayət qədər rəssamlar var. Onun sözlərinə görə, bununla rəssamlara sifarişlər verilsə çox gözəl işlər meydana çıxa bilər. Uşaq yazıçısı ümid edir ki, növbəti Novruz bayramında bayram torbaları yerli ticarət məkanlarında satışa çıxarılacaq: "İnanıram ki, qəzetinizin təklifinə biganə qalınmayacaq. Bu sahədə addım atanlar tapılacaq. Əslində, bu təşəbbüs çoxdan edilməliydi. Amma indi də gec deyil. Uşaqlarımızda milli dəyərlərimizə hörmət aşılamaq sahəsində nə iş görülürsə bu bizim qazancımızdı".
Rəssam Əzizbala Balaxanılı da uşaqların bayramda torba deyil, papaq atmasına yaxşı baxmır: "Mən papaq atmağa yaxşı baxmıram. Sizin irəli sürdüyünüz ideya çox yaxşıdır. Əlbəttə, reallaşsa yaxşı olar".
İradə SARIYEVA
