Aytəkin Kamranqızı: "Spirtli içkiyə aludə olan şəxslərin cinayət törətməsi ehtimalı da böyük olur"
Adil Qeybulla: "Alkoqolizm spirtli içkiləri müntəzəm qəbul etmək nəticəsində yaranan və içkiyə aludə etdirən bir xəstəlikdir"
Azərbaycanda 2015-ci ildə alkoqoliklərin sayında baş verən azalmadan sonra 2016-cı ildə onların sayında yenidən artım baş verib. Açıqlanan statistik rəqəmlərə görə, 2011-ci ildə 19 765, 2012-ci ildə 21 103, 2013-cü ildə 21 584, 2014-cü ildə 22 278, 2015-ci ildə isə 21 777 nəfər alkoqolik qeydə alındığı halda, 2016-cı ildə onların sayı yenidən 21 909-a yüksəlib.
Bildirilir ki, 2014-cü ildə Azərbaycanda 881 nəfər, 2015-ci ildə 619, 2016-cı ildə 555 nəfər alkoqolik kimi yeni qeydiyyata götürülüb. Ölkədə 40 yaşından sonra alkoqolik kimi qeydiyyata götürülənlərin sayı çoxluq təşkil edir.
Son rəsmi məlumatlara əsasən, Azərbaycanda 2016-cı ildə 18-24 yaşlı 338 (2015-ci ildə 343, 2014-cü ildə 517), 25-29 yaşlı 924 (2015-ci ildə 928, 2014-cü ildə 1240), 30-34 yaşlı 1638 (2015-ci ildə 1599, 2014-cü ildə 1429), 35-39 yaşlı 1798 (2015-ci ildə 1660, 2014-cü ildə 1669), 40-44 yaşlı 2628 (2015-ci ildə 2709, 2014-cü ildə 2583), 45-49 yaşlı 3165 (2015-ci ildə 3175, 2014-cü ildə 3027), 50-54 yaşlı 3386 (2015-ci ildə 3347, 2014-cü ildə 3245), 55-59 yaşlı 3468 (2015-ci ildə 3434, 2014-cü ildə 3374), 60-64 yaşlı 2861, 65 yaşdan yuxarı 1713 (ümumilikdə 2014-cü ildə 60 yaşdan yuxarı 4582, 2014-cü ildə 5193 ) nəfər alkoqolik olub.
Qeyd edək ki, Azərbaycanda alkoqoliklər daha çox kişilərdir.
Alkoqoliklərin sayının artması barədə fikir bildirən sosioloq Aytəkin Kamranqızı bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, spirtli içki aludəçilərinin getdikcə artmasının birinci səbəbi işsizlikdir. Digər səbəbi isə əməyin düzgün qiymətləndirilməməsidir: "Bəzi insanlar depressiyadan, gərgin psixoloji durumdan müvəqqəti uzaqlaşmaq üçün spirtli içkilər qəbul edir. Ancaq insan başa düşmür ki, belə halların təkrarlanması asılılıq yaradır. Onu da deyim ki, spirtli içkiyə aludə olan şəxslərin cinayət törətməsi ehtimalı da böyük olur. Spirtli içki qadınlara daha çox təsir edir. Çünki qadın fiziologiyası kişiyə nisbətən həssasdır və onlar içki qəbul edəndən sonra həssaslıq daha da artır".
Professor, tibbi ekspert Adil Qeybullanın sözlərinə görə, spirtli içkilərin həddən artıq qəbulu ailələrdə və ictimaiyyətdə həmişə narahatlıq və narazılıq doğurur: "Alkoqolizm xəstəliyinə yoluxanlar isə həm ailələr, həm də cəmiyyət üçün təhlükəli insanlardır. Alkoqol tərkibində etil spirti olan və içildiyi zaman insana müvəqqəti kef və sərxoşluq verən, eyni zamanda vücuda zərərli təsir edən, bir çoxlarında vərdişə çevrilən içkilərdəndir. İçkisiz dura bilməyənlər, bədən və ruhi-mənəvi sağlamlığını, ailə, sosial və iş həyatını pozacaq dərəcədə içki qəbul edənlər alkoqoliklərdir. Alkoqolizm spirtli içkiləri müntəzəm qəbul etmək nəticəsində yaranan və içkiyə aludə etdirən bir xəstəlikdir. Bu xəstəlik fiziki və psixi pozğunluqlar törətməklə, şəxsin nüfuzuna mənfi təsir göstərir. Alkoqol əsasən beyin hüceyrələri üçün zərərlidir. Sərxoş adam ilk anlar şənlik edir, keyfi durulur və sair. Amma içkinin təsiri artdıqca, bütün bunlar əsəbilik, ədəbsizlik, hövsələsizlik və kobudluqla əvəzlənə bilər. Alkoqolizm qan-damar sistemində distrofik dəyişikliklərə, hipertoniya xəstəliyinin vüsət almasına, qara ciyərin serrozuna, böyrəklərin funksiyasının pozulmasına, eləcə də dərin psixi və somatik pozğunluqlara səbəb olur. Bu xəstəlik ağıl zəifliyi, alkoqol epilepsiyası, bəzən isə alkoqol psixozları ilə nəticələnir. Xəstə olan şəxs vahimələnir, yuxusu pozulur, hallüsinasiya müşahidə olunur. Spirtli içki düşkünləri arasında tez-tez bədbəxt hadisələr baş verir, onların əmək qabiliyyəti zəifləyir. Alkoqolizm daha çox qadın psixikasına mənfi təsir göstərir. Hamiləlik dövründə spirtli içkilərin qəbulu xüsusilə yolverilməzdir. Belə ki, bu zaman qəbul olunan alkoqol nəinki ananın orqanizminə, eləcə də gələcək körpənin sağlamlığına çox mənfi təsir edir. Alkoqol düşkünü olan qadınlarda fiziki və əqli cəhətdən şikəst uşaqların doğulmasına daha tez-tez təsadüf edilir".
Səhiyyə Nazirliyindən isə bildirilir ki, Azərbaycanda alkoqoliklər yalnız könüllü müraciət etdikdə və məhkəmənin qərarı ilə məcburi müalicə təyin edildikdə rəsmi qeydiyyata götürülür.
Azərbaycanda məhkəmənin qərarı ilə verilən qərarlar istisna olmaqla, alkoqoliklərin müalicəsi daha çox könüllü şəkildə aparıldığından, onların müalicəsinin aparılması üçün özlərinin istəyinin olması vacibdir.
Azərbaycanda alkoqoliklər daha çox xəstəliyin orta mərhələsində müalicə olunmaq üçün həkimə müraciət edir.
Günel CƏLİLOVA
