Aytəkin Kamranqızı: "Ailədaxili münaqişələrin yaranmasına kişilərin işsizliyi, qadının cəmiyyətdəki rolunun artması da öz təsirini göstərir"
Son vaxtlar ailədaxili zorakılıq hallarının sayı nəzərəçarpacaq dərəcədə artıb. İş o yerə çatıb ki, əvvəllər biri-birini, ən pis halda, təhqir edən cütlüklər, indi müxtəlif növ soyuq silaha əl atmaqdan belə çəkinmir. Demək olar ki, hər gün belə xəbərlər eşidirik. Əvvəllər ərin arvadı bıçaqlaması, arvadın ərinə balta vurması xəbəri insanları şoka salırdısa, indi belə xəbərlər adiləşib. Səbəb ailə-məişət zəminində baş verən bu cür münaqişələrin artmasıdır.
Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin Hüquqi təminat şöbəsinin baş məsləhətçisi Rahil Süleymanzadə media nümayəndələrinə açıqlamasında bildirib ki, Azərbaycanda münaqişəli ailələrin sayı əvvəlki illərlə müqayisədə artıb. Onun sözlərinə görə, Daxili İşlər Nazirliyi tərəfindən təkcə 2016-cı il ərzində respublika üzrə 4114 münaqişəli ailə qeydiyyata götürülüb. Həmin ailələrlə profilaktik iş aparıldığını deyən komitə rəsmisi əlavə edib ki, münaqişəli ailələr ölkənin bütün regionlarında olsa da, onlar Bakıda üstünlük təşkil edir. Ötən il Bakıda 711 münaqişəli ailə qeydiyyata götürülüb: "Münaqişəli ailələrin sayında nəzərəçarpacaq artım var. Komitə bunun azaldılması istiqamətində iş aparır".
R.Süleymanzadə deyib ki, münaqişəli ailələr boşanmış, zorakılıq faktları qeydə alınan, problemli ailələr hesab edilir: "Ailələrdə münaqişələrin yaranmasının müxtəlif səbəbləri olur. Ailələrə kənar müdaxilələrin edilməsi, ailə üzvlərinin bir-birini başa düşməməsi, kişinin başqa qadınla, qadının başqa kişi ilə münasibətdə olması, əmlak mübahisələri, uşaqların xarici ölkələrə icazəsiz aparılması və s. səbəblər sonda ailələrdə münaqişələrin yaranmasına gətirib çıxarır. Bununla bağlı həmin ailələr DİN tərəfindən münaqişəli ailələr kimi qeydiyyata götürülür və onlarla profilaktik iş aparılır".
Ekspertlərin fikrincə, ailə münaqişələri öz səbəblərinə görə fərqlənir. Onlardan əhəmiyyətlisi:
- ailə üzvlərinin fəallığının, özünüifadə etməsi azadlığının məhdudlaşdırılması;
- ailənin bir və ya bir neçə üzvünün davranışının qəbul edilmiş normalardan kənara çıxması (alkoqolizm, narkomaniya və s.);
- əks maraqların, meyllərin mövcudluğu, ailə üzvlərindən birinin tələbatlarının ödənilməsi imkanlarının məhdudluğu (onun özünün nöqteyi-nəzərindən);
- bütünlükdə ailədə qarşılıqlı münasibətlərin avtoritar, sərt tipi;
- çətin həll edilən maddi problemlərin mövcudluğu;
- ər-arvad münasibətlərinə qohumların avtoritar qarışması;
- nikahda partnyorların seksual disharmoniyası və s.
Sosioloq Aytəkin Kamranqızı bizimlə söhbətində bildirdi ki, hadisələrin çoxu gənc ailələrdə baş verir. Buna səbəb son vaxtlar ailə-nikah münasibətlərinin düzgün qurulmaması, sosial problemlərin çoxalmasıdır: "Gənclərin nikaha qədər hazırlığının zəif olmasi, ailə institutu haqqında biliklərin olmaması və ailədə tərəflərin bir-birinə güzəştə getməməsi sonda ağır nəticələrə gətirib çıxarır. Kişinin maddi və mənəvi funksiyasını yerinə yetirmə imkanının məhdudlaşması ailə münaqişələrinə yol açır. Ailədaxili münaqişələrin yaranmasına kişilərin işsizliyi, qadının cəmiyyətdəki rolunun artması da öz təsirini göstərir. Kişi artıq özünün maddi və mənəvi funksiyasının yerinə yetirə bilməyərək sosial statusunu itirir. Qadın məcburiyyət qarşısında işləyir. Cütlüklərin ailə həyatı qurmazdan öncə bir-birini yaxından tanıya bilməməsi də münaqişələrin yaranmasına səbəb olur. Bunun bir səbəbi də milli mentalitetimizdir".
Günel CƏLİLOVA
