Fevralın 20-də kiçik çillə başa çatdı, bu gündən boz ay başlayır. Kiçik çillə bitdikdən sonra isə doğru çərşənbələr qeyd olunur. Qeyd edək ki, qışı-çilləni yola salmaq, yazı - yeni günü qarşılamaq məqsədilə keçirilən "Novruz çərşənbələri" adlı silsilə rituallarda da qədim azərbaycanlının təbiətə təsir etmək, onu mülayimləşdirmək, işığı, günəşi çağırmaq arzu-niyyəti öz əksini tapıb.
Bu barədə yazan professor Məhərrəm Qasımlı bildirir ki, "oğru çərşənbələr" və "doğru çərşənbələr" adı ilə iki qismə ayrılan "Novruz çərşənbələri"nin ümumi sayı bəzi elmi ədəbiyyatlarda qeyd olunduğu kimi dörd yox, yeddidir. Sadəcə olaraq, onların dörd sonuncusu əsas çərşənbələr sayılır. Əsas çərşənbələrə qədərki üç çərşənbə el arasında "oğru çərşənbələr" adlanır və kiçik çilləyə düşür. İnama görə, "oğru çərşənbələr"də yazın nəfəsi oğrunca yer üzünə-suya, torpağa, ağaclara toxunub geri qayıdır, bu minvalla yaxın zamanlarda gəlib çıxacağına işarə etmiş olur. "Oğru çərşənbələr"dən sonra başlayan əsas çərşənbələr "doğru çərşənbələr" adı ilə tanınır.
M.Qasımlı bildirir ki, el inamına görə, "doğru çərşənbələr"də yazın nəfəsi növbə ilə suyun, ağacların, torpağın canına hopub onları oyadır. O qeyd edir ki, yazın nəfəsi öncə suya toxunur və bununla da el arasında deyildiyi kimi: "sulara ixtiyar verilir". Alimin sözlərinə görə, sulara ixtiyar verilməsi, daha doğrusu, suların ixtiyarının özünə qaytarılması o deməkdir ki, həmin gündən başlayaraq daha sular donmur, şaxta-qış onu dondurub ixtiyarını əlindən ala bilmir. "Doğru çərşənbələr"in el arasında çeşidli adları var. Bu sıradan olan birinci çərşənbə "əzəl çərşənbə"dir. "Əzəl çərşənbə"yə Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində "sular novruzu" və "yalan çərşənbə" də deyilir.
"Əzəl çərşənbə"niz mübarək, əziz oxucular!
İradə SARIYEVA
