Müasir dövrümüzdə insan sağlamlığı ilə bağlı bir sıra problemlər mövcuddur. Son illər kütləviləşən xəstəliklər arasında oftalmoloji xəstəliklər də var. Bu xəstəliklərdən, böyüklərlə yanaşı, uşaqlar da əziyyət çəkir.
Azərbaycan səhiyyəsi, oftalmologiya sahəsi inkişaf etməkdədir və bu gün sözügedən istiqamətdə güclü mütəxəssislər çalışır. Xəstəxana və klinikalar dünyanın müasir optik cihazları, oftalmoloji avadanlıqları ilə təchiz edilib.
Qeyd etdiyimiz kimi, son illər müxtəlif yaş qrupları arasında göz xəstəlikləri yayılıb. İnsanlar ən çox da uzağı görmə ilə bağlı problemlərlə üzləşir. Görmə problemi azyaşlı uşaqlar arasında daha sıx-sıx müşahidə edilir.
Bildiyimiz kimi, uşaqlarda yaranan görmə problemi ilə bağlı mütəxəssislər müxtəlif fikirlər söyləyir. Həkimlərin bir qismi israr edir ki, uşaqlar mobil telefondan, kompyuterdən istifadə etdiyi üçün bu problemlə üzləşir. Bəziləri isə zəif və keyfiyyətsiz qidanın gözə böyük təsir göstərdiyini deyir.
Oftalmologiya sahəsində yeniliklər, eləcə də uşaq və böyüklər arasında geniş yayılan göz xəstəlikləri barədə tanınmış oftalmoloq, professor Paşa Qəlbinurla görüşüb söhbət etdik.
- Paşa müəllim, dünya əhalisinin sağlamlığı ilə bağlı əziyyət çəkdiyi problemlər arasında göz xəstəlikləri də var. Məlumdur ki, oftalmologiya sahəsi inkişaf edir və çarəsiz dərdlərə də dərman tapılır. Azərbaycanda bu sahədə vəziyyət necədir, nə kimi yeniliklər var?
- Ucadan bəyan etmək olar ki, oftalmologiya elmin başqa sahələrinə nisbətən daha yüksək səviyyədə inkişaf edib. Təbii ki, bu da səbəbsiz deyil. Səbəblərdən biri ondan ibarətdir ki, müasir elmin nailiyyətlərini gözə daha tez tətbiq etmək olur. Tale elə gətirib ki, biz uzun illər sovet quruluşunda yaşamışıq. O quruluşun da müxtəlif sahələrə ideoloji basqıları olub. Təbii, tibb elmi də bu ideoloji basqılardan kənarda qalmayıb. Bu da genetika elmini inkişafdan saxlayıb. Məsələn, hesab edirdilər ki, çox istedadlı bir adamın istedadı mənsub olduğu nəsillə bağlı deyil, o istedada zəhməti hesabına nail olub. Ürəkköçürmə əməliyyatlarına ideologiya qısqanc yanaşırdı.
- Bəs sizin təmsil etdiyiniz sahəyə də məlum ideoloji basqılar olurdumu?
- Xoşbəxtlikdən bu basqılar oftalmologiyaya olmayıb. Ona görə də bu sahə keçmiş SSRİ-də, eləcə də Azərbaycanda dünyada olan təbii inkişafını davam etdirib. Bütün zamanlarda Avropa, dünya ilə Azərbaycan oftalmologiyasının səviyyəsi müqayisə olunan olub. Ona görə də həmin platformadan biz oftalmologiyanı qəbul etmişik.
Müasir Azərbaycan oftalmologiya elminin uğurları göz qabağındadır və onun sorağı çox uzaqlardan eşidilir. Bu mənada gözün virus xəstəliklərinin və gözün refraksiya anomaliyalarının, gözün qlaukoma - "qara su" xəstəliklərinin müalicəsində Azərbaycan oftalmoloqlarının qazandıqları uğurlar uzaqlardan da görünür, eşidilir, səsləndirilir.
- Təəssüf ki, bu gün göz xəstəlikləri daha çox uşaqlar arasında yayılıb. Bunun müxtəlif səbəbləri olduğu deyilir. Sizin qənaətinizi bilmək istərdim...
- Mən bu məsələdə ekoloji çirklənmə amilini önə çəkmək istəyirəm. Ətraf mühitə yayılan zərərli amillər təkcə Azərbaycanda deyil, bütün dünyada böyük problemdir. Keyfiyyətsiz qida məhsulları, geni dəyişdirilmiş meyvə və tərəvəz göz xəstəliklərinə şərait yaradır. Burada çoxmərtəbəli binaların da zərəri az deyil. Uşaqlar qarşıda o binaları görür. Kənd yeri belədir ki, uşaq qarşıda sonsuzluq görür, yaşıllıq görür. Yəni göz uzaqlara işləyərdi, hər tərəfi müşahidə edərdi. Amma indi çıxır binanı görür. Ona görə də uşaq və gənclərdə uzağı görmə zəifləyir. Bu proses bütün dünyada gedir. Deyirlər dərdi verən də Allahdır, çarəsini verən də. Xoşbəxtlikdən bunların müalicəsi var. Nənələrimiz deyirdi ki, Allah adamı çarəsiz dərdlərdən qorusun.
- Paşa müəllim, həkim kimi fəaliyyətiniz göz qabağındadır. Bəs bir alim kimi son nailiyyətiniz varmı?
- Bir arzuolunmaz xəstəlik vardı. Onun üzərində uzun illər idi ki, işləyirdim. Bu xəstəliyin müalicəsi bütün dünya tibb ictimaiyyətini düşündürür, dünya alimləri onun üzərində işləyirdi. Biz onun cərrahi yolla müalicəsini tapmışıq. Bu xəstəliyin müalicəsinin tapılması maraqlı oldu. Mən sizə bir sensasion söz deyim: uzun illər idi düşünürdüm, bilirdim ki, o xəstəliyin müalicə üsulu lap yaxındadır, amma müəyyən edə bilmirdim. Təsəvvür edin ki, bildirçin kolda gizlənib, bilirsən oradadır, ancaq tapa bilmirsən. Bir dəfə alman kirxasında caz festivalının bir gecəsinə getmişdim. Orada ifa edənlər Rain Sultanov və İsfar Sarabski idi. Burada qəribə bir məqam oldu. Royalı yaxınlaşdırdılar, İsfar bir əlini orqanın dillərinə, bir əlini isə royalın dillərinə uzatdı. Eyni zamanda həm royalda, həm də orqanda çalırdı. Çox maraqlı mənzərə yarandı və mən həmin məqam əməliyyatın son şəklini gördüm. O qədər sevindim ki... Səhər gəlib əməliyyat etdik. Hazırda onun müəllifliyini təsdiq etdirmək üçün sənədləri hazırlayırıq ki, bu xəstəliyin müalicəsinin müəllifi bizik. Şəhadətnaməni alaq, o xəstəlik haqqında danışarıq. Bu xəstəliyin müalicəsinin tapılması Azərbaycanın adına yazılacaq, biz onu gözləyirik.
Bəzən insan gözlənilməz bir hadisədən xoş nəticə əldə edir...
İradə SARIYEVA
