Ənvər Fərəcov: "Toya gedənlər həmçinin bu səbəbdən sosial problemlərini həll edə bilmir"
BMT-nin Əhali Fondunun (UNFPA) yeni açıqlanmış hesabatına əsasən, Azərbaycan toylara çəkilən xərclər üzrə dünya lideridir. Fondun hesablamaları toylara çəkilən xərclərə görə dünyada Yaxın Şərq və keçmiş sovet respublikalarının liderlik etdiyini üzə çıxarıb.
Lakin bu göstərici üzrə Azərbaycan hətta Yaxın Şərqin zəngin ərəb ölkələrini də qabaqlayıb. Ona görə yox ki, Azərbaycanda toylara çəkilən xərclər orta hesabla zəngin ərəblərin toy xərclərindən çoxdur. O səbəbdən ki, göstərici toylara çəkilən xərcin orta aylıq əməkhaqqı ilə müqayisəsi əsasında aparılıb.
Məlum olub ki, Azərbaycanda toylara çəkilən xərc orta aylıq maaşın 9.7 mislinə bərabərdir. Bu göstərici üzrə Azərbaycanın dünyada doğrudan da analoqu yoxdur. Hesabata əsasən, ikinci yerdə Belarusdur. Bu ölkədə toylara çəkilən xərc orta aylıq əməkhaqqının 9.2 mislinə bərabərdir. Üçüncü yerdə isə Rusiya gəlir. Dördüncü yerdə Balkan regionunun yoxsul ölkəsi Albaniyadır. Bu ölkədə toylara çəkilən xərc orta aylıq əməkhaqqının 8.9 mislinə bərabərdir.
Məlumat üçün qeyd edək ki, Azərbaycanda ifrat toy xərcləri problemi dəfələrlə ictimai müzakirələrin predmeti olub. Hətta iki il əvvəl iqtisadi böhranın əlamətləri Azərbaycanda özünü göstərməyə başlayanda və əhalinin gəlirlərində azalma özünü göstərəndə dəbdəbəli toylara məhdudiyyət qoyulmasına dair qanunvericilik təşəbbüsləri də səslənməyə başladı. Ancaq, nədənsə, sonra bu məsələ gündəmdən düşdü. Görün Azərbaycan toylarında israfçılığın səviyyəsi nə həddə çatıb ki, hətta ən yüksək beynəlxalq qurumun hesabatında bu öz əksini tapıb.
Məsələyə münasibət bildirən ekspert Ənvər Fərəcovun sözlərinə görə, bu, mentalitetimizə hakim kəsilən bir bəladır: "Neçə illərdir hamımız toylarda yaşanan israfçılıqdan danışır və bunun zərərli tərəflərini deyirik. Ancaq buna baxmayaraq, bundan çıxış yolu tapılmır. Bir-birini bəhsinə, istəsək də, istəməsək də, axına qarşı gedə bilmirik. Sanki hamı gözləyir ki, kimsə birinci qabağa düşsün. İlk baxışdan bəlkə də heç kəs bunu hiss etmir. Ancaq ildə 20-25, bəzən daha çox toya gedəndə bunun ailə büdcəsi üçün nə demək olduğunu təsəvvür etmək çətin deyil. İndiki dövrdə ümumiyyətlə bu, ailələr üçün çox çətindir. Bununla yanaşı, son illər sünnət toyları da kütləviləşib. Bu isə ailələr üçün əlavə məsrəfdir. Əvvəllər, el dili ilə desək, kiçik toyların sayı bu qədər çox deyildi. Bir ailədən bu qədər pulun getməsi ölkə büdcəsinə də mənfi təsir edir. Pulların bir əldə cəmləşməsi nəticəsində dövriyyədə olan məvacib azalır. Həmçinin, toya gedənlər həmçinin bu səbəbdən sosial problemlərini həll edə bilmir. Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, təkcə toya salınan pulla xərclər yekunlaşmır. Geyimə, saça və digər zəruri amillərə istənilən qədər vəsait xərclənir. Xüsusən qadınlar bir toya geydiyi təzə paltarı növbəti toya geymir. Bunun üçün ya baha qiymətə yeni paltar alır, ya da kirayəyə götürür. Hər iki halda xərcə düşürlər. Ona görə də Azərbaycanda toylar çox baha başa gəlir".
Vidadi ORDAHALLI
