İnsanların sağlamlığının qorunmasında əczaçıların da rolu böyükdür. Müalicə zamanı düzgün dərmanların təqdim olunması, xəstələrə düzgün məsləhətlərin verilməsi böyük önəm daşıyır. Qürurla qeyd etmək istəyirik ki, respublikamızın müalicə-profilaktika, aptek şəbəkələrində fəaliyyət göstərən əczaçı kadrların, demək olar ki 98 faizi Azərbaycan Tibb Universitetinin (ATU) əczaçılıq fakültəsinin məzunlarıdır.
Fakültənin dekanı, professor Tahir Süleymanov bildirir ki, 1939-cu ildə ölkədə, ilk dəfə olaraq, əczaçılıq institutu açılıb. 1941-ci ildə müharibədən sonra kadr çatışmazlığı səbəbindən Azərbaycan Dövlət Əczaçılıq İnstitutu fakültə kimi ATU-nun daxilinə keçirilib. Elə fakültənin tarixi həmin dövrdən başlayır.
- Tibb Universitetində əczaçılıq fakültəsinin çəkisi hansı dərəcədədir?
- Fakültəmizdə bu günədək yüksək ixtisaslı, ali təhsilli əczaçı mütəxəssislər hazırlanıb. Onlar ölkəmizin aptek şəbəkələrində, müalicə-profilaktika tərkibində olan apteklərdə çalışır. Qeyd edim ki, fakültə tək Azərbaycan üçün yox, Sovet İttifaqı dönəmində Türkmənistan, Ermənistan, Özbəkistan kimi müttəfiq respublikaların əczaçı kadr hazırlığı ilə də məşğul olub.
Ölkəmiz müstəqillik əldə etdikdən sonra beynəlxalq əlaqələrimiz genişləndi və bizim fakültəyə digər ölkə vətəndaşları da təhsil almağa gəldi. Bunlar arasında əsasən qonşu İran, Türkiyə və İraq vətəndaşları üstünlük təşkil edir. Müstəqillik dönəmində 250-dən artıq əcnəbi vətəndaş ATU-nun əczaçılıq fakültəsinin məzunu olub.
- Fakültədə tədrisin vəziyyəti haqqında nə demək olar?
- Universitetimizdə olduğu kimi, əczaçılıq fakültəsində də tədrisin təşkili Bolonya prinsipinə əsasən aparılır. Fakültəmizdə təhsilin istənilən pilləsində olan tələbələrimiz qarşılıqlı mübadilə proqramlarının üstünlüyündən faydalanır. Onlar arasında Türkiyədə, İspaniyada təhsil alanları çoxdur.
Bu arada qonaqlarımız da çox olur. Xüsusilə Türkiyə universitetlərindən mütəxəssislər dəvət edirik. Bununla yanaşı, Böyük Britaniyanın "University School of London" təhsil ocağının əczaçılıq fakültəsindən qonaqlarımız olub.
ATU-nun əczaçılıq fakültəsində 120 nəfər işləyir, 390 tələbəmiz var. Burada dərs deyən müəllimlərin 70 faizinin elmi dərəcəsi var.
- Tahir müəllim, əczaçılığın tədrisində laboratoriyalar böyük önəm daşıyır. Tələbələrin praktikası üçün hansı növ laboratoriyalar fəaliyyət göstərir?
- Əczaçılıq fakültəsinin ixtisas kafedralarında, xüsusilə əczaçılıq texnologiyası, farmokoqnoziya, əczaçılıq kimyası kafedralarında uzun illər respublikamızın təbii sərvətlərinin tədqiq edilməsi, yeni vasitələrin yaradılması istiqamətində ayrı-ayrı planlar əsasında elmi-tədqiqat işləri aparılıb. Lakin bu işlərin praktikada tətbiqi bugünkü tələblərə cavab vermir. Belə hallarda tədqiqatçıları günahlandırmaq düzgün olmaz. Çünki bu, sistemləşmiş, vahid bir istiqamət əsasında aparılmalıdır. Təşkilati cəhətdən bu işlərə müəyyən istiqamət verilməlidir.
Bu baxımdan, dekan olaraq, fəaliyyətə başladıqdan sonra qarşıda duran əsas problemlərdən biri də bu proseslərin vahid bir istiqamət əsasında aparılmasının təşkili oldu. Bu məqsədlə fakültə əməkdaşlarından bir qrupu qrant layihəsinin alınması istiqamətində işlərə başladıq. 2014-cü ilin yekunlarına görə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Elmin İnkişafı Fondu tərəfindən keçirilən qrant layihənin, qrant-pilot layihənin qalibi olduq. Layihənin əsas məqsədi respublikanın təbii sərvətləri əsasında yeni dərman vasitələrinin yaradılması üçün müasir əczaçılıq laboratoriyalarının yaradılması, dərman vasitələrini hazırlamaq üçün lazımi müasir avadanlıqların təchizi və onların çalışması üçün müasir şəraitin qurulmasından ibarətdir.
- Yeni laboratoriyaların üstünlüyü nədən ibarət olacaq? Burada tələbələr hansı sahəyə uyğun tədqiqatlar apara biləcək?
- Hələlik 3 istiqamətdə laboratoriyaların yaradılması nəzərdə tutulub: fitokimyəvi laboratoriya, əczaçılıq kimyası laboratoriyası və əczaçılıq kimyası standartlaşdırma laboratoriyası. Bu bölmələr ixtisasımıza uyğundur. Belə ki, təbii mənbələrdən bioloji fəal maddələr alınması fitokimyəvi laboratoriyada həyata keçiriləcək. Fitokimyəvi laboratoriyada bu mənbələrdən bioloji fəal maddələr almaq üçün şöbəyə müxtəlif vaakum buxarlandırıcı, reafilizator, xromotoqrof kimi avadanlıqlar alınıb.
İkinci şöbə əczaçlıq texnologiyası laboratoriyası şöbəsidir. Burada ilkin mənbələrdən alınmış bioloji fəal maddələrin müxtəlif dərman formalarına salınması nəzərdə tutulub. Bu dərman formalarını həyata keçirmək üçün tabletpres, kapsulyator, nanoemosiya aparatı və digər köməkçi avadanlıqlar bu laboratoriya üçün alınıb. Alınmış və müxtəlif dərman formalarına salınmış bioloji fəal maddələrin keyfiyyətinə nəzarət üsulunun yaradılmasını əczaçılıq kimyası standartlaşdırma şöbəsi həyata keçirəcək. Bu şöbədə də əczaçılıq analizləri aparmaq üçün bütün növ yeni avadanlıqlar alınaraq quraşdırılıb. Məsələn, yüksək keyfiyyətli maye xromatoqrafı, masspektrlər, qaz xromotoqrafları, pliametr kimi cihazlar alınıb.
Qeyd edim ki, qrant layihəsinin müddəti 2 ildir və 2017-ci ilin fevralında başa çatacaq. Hazırda işlərin 95 faizi yerinə yetirilib. Laboratoriyalarda avadanlıqların qurulması üçün universitet tərəfindən otaqların təmiri, su-elektrik-kanalizasiya xətlərinin yenilənməsi, avadanlıqların gətirilməsi, avadanlıqlara uyğun stol-stulun alınması, avadanlıqların quraşdırılması, avadanlıqlarla iş üzrə treninqlərin təşkili kimi işlər yerinə yetirilib. Bu laboratoriyalardan artıq tələbələrimiz və müəllimlərimiz dərslər üçün, mütəxəssislər isə elmi işlər üçün rahatca istifadə edə bilir.
Baki-xeber.com
