"Vətəndaş şəxsiyyət vəsiqəsilə mal alarkən "ASAN xidmət"də qeydiyyata alınsın və pul dövriyyəsi də nəzarətə götürülsün"
Müasir həyatın tələblərinə uyğun olaraq "marketinq" və "reklam" anlayışları insanların həyatına çox dərin sirayət edib. İnsan psixologiyasına təsir etmək, onlarda motivasiya yaratmaq, stimullaşdırmaq, düzgün prioritetlər qurmaq imkanı baxımından reklamların zəruriliyi danılmazdır. Bu gün istehlakçılar çoxlu sayda reklam məhsulu ilə rastlaşır, müxtəlif formatda reklam çarxını seyr edir.
Hazırda reklam bazarında üstünlüyü ən çox dükanlardan tək şəxsiyyət vəsiqəsilə satışın mümkünlüyü tutur. Müxtəlif faizdə kreditin verilməsi, şirnikləndirici kredit reklamları ilə bağlı artıq sərt təpki göstərilir.
Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin sədri Ziyad Səmədzadə rəhbərlik etdiyi komitənin iclasında çıxış edərkən bildirib ki, Azərbaycanın reklam bazarında kreditlərlə bağlı qanunvericilik ciddi şəkildə pozulur.
Azad İstehlakçılar Birliyinin sədri Eyyub Hüseynov "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, bu gün reklam bazarında kreditlərlə bağlı ciddi qanun pozuntusu aşkar olunur: "Reklamlarda şəxsiyyət vəsiqəsi ilə müxtəlif növ məişət, elektronik məhsullar, mebel dəstlərinin satıldığı nümayiş olunur. Azad İstehlakçılar Birliyi Milli Məclis, Prezident Administrasiyası, Nazirlər Kabineti, Mərkəzi Banka, Vergilər və İqtisadiyyat nazirliklərinə 36 səhfəlik analitik yazıdan ibarət müraciət ünvanlayıb. Həmin yazılarda dükanlarda verilən kreditləri araşdırdıq. Məlum oldu ki, dövlətin nəzarətində olmayan 1 milyon 2 min manat dükan kreditləri vasitəsilə dövriyyədədir və dövlət buna nəzarət edə bilmir. Vergilər Nazirliyi bizim müraciəti təsdiqlədi. Ancaq İqtisadiyyat Nazirliyi Nazirlər Kabinetinin 94 saylı qərarını əsas tutaraq bildirdi ki, dükanların nisyə mal satmağa icazəsi var. Lakin dükanlarda şəxsiyyət vəsiqəsilə nisyə mal verilmir, bunun adı kreditdir.
2013-cü ildə dükanlarda bank nümayəndələri olurdu. Həmin il dükanlarda bank vasitəsilə kredit verilirdi. Ancaq müəyyən qərarlar qəbul olunandan sonra banklar dükanlardan ayrıldı. Belə olan halda, bankların yerini sələmçilər tutdu. Sələmçilər nağd pulla məişət əşyaları, elektronik məhsullar və ya yumşaq mebel dəstlərini alıb vətəndaşa 30-40 faiz şişirdilmiş qiymətlə kredit verir. İstehlakçı şəxsiyyət vəsiqəsini təqdim etməklə istədiyi məhsulu şişirdilmiş qiymətə alır. Ancaq vətəndaş bilmir ki, bunları sələmçidən alır. İstehlakçı dükançıya borclu olduğunu düşünür. Vətəndaş krediti ödəməkdə çətinlik çəkən zaman kollektorların psixoloji və fiziki təzyiqi ilə üzləşir. Həmin sələmçilərin pulu dövlətin nəzarətində deyil. Nəzərinizə çatdırım ki, vətəndaş bankdan kredit götürən zaman Mərkəzi Kredit Reyestrində qeydiyyata alınır. Vətəndaş digər bankdan kredit götürmək istəsə, kredit reyestrində onun necə müştəri olması, kreditinin olub-olmaması, ödənişi necə etdiyi haqqında məlumat əks olunur. Ancaq dükan kreditləri nəzarətdə deyil. Dükan kreditləri ilə bağlı dəfələrlə bizim Birliyə şikayətlər daxil olur. Tək şəxsiyyət vəsiqəsilə mobil telefon və ya cehiz malları alınır. Aldığı malın kreditini qaytara bilməyən şəxs çarəsizlikdən bankdan kredit götürür ki, dükan kreditini bağlasın. Beləliklə, problemli kreditlərin həcmi artır".
E.Hüseynov təklif edir ki, dükan kreditləri dövlət nəzarətinə götürülsün: "Reklam bazarında kreditlə bağlı qanun pozuntusunun qeydə alınması barədə Ziyad Səmədzadənin fikri ilə razıyam. Xalqımızın xeyri üçün dükanlardan kreditləşmə siyasətinə son qoyulmalıdır. Yaxud dükan kreditləri dövlətin nəzarətinə götürülsün, ya da "ASAN xidmət"ə verilsin. Vətəndaş şəxsiyyət vəsiqəsilə mal alarkən "ASAN xidmət"də qeydiyyata alınsın və pul dövriyyəsi də nəzarətə götürülsün".
Günel CƏLİLOVA
