Bir əlində məktəbli çantası, o biri qolunda körpə uşaq... Mənzərə nə deyir?

Tarix: 21.07.2016 / 01:58
Bölmə: Sosial

Mehriban Zeynalova: "Erkən yaşda ana olan qızlara ölkəninbir sıra bölgələrində rast gəlinir"
Könül Vaqifqızı: "Məktəb yaşlı qızların ana olması onlar üçün psixoloji zərbədir"
Pərvanə Mustafayeva: "Ana ölümünün əsas səbəblərindən biri də erkən yaşda ana olmaqdır"
"Uşaq-ana", "Uşaq nikahları" - mənasız və kobud səslənən bu cür fikirlər son vaxtlar sosial problem kimi dünya ölkələrini narahat etməkdədir. Azyaşlı qızların erkən ərə verilməsi qlobal problem olaraq qalır. Aparılan araşdırmalara görə, hər il dünyada 15 yaşına qədər 7,3 milyon yeniyetmə qız ana olur.
Onlardan 2 milyonu 14 yaşına qədər erkən olaraq dünyaya uşaq gətirir və daha erkən cinsi əlaqədə olur. Məlumatlara əsasən, dünya ölkələri arasında "Uşaq hamiləliyi"nə görə ən yüksək göstərici ABŞ-ın payına düşür. Rusiyada da bu göstərici kifayət qədər yüksək olsa da, Şimali və Qərbi Avropa ölkələrindən aşağıdır.
Qeyd edək ki, ölkəmizdə də erkən hamiləliklə bağlı faktlar az deyil. Həm də bu faktlar təkcə erkən nikahlarla yox, qeyri-rəsmi münasibətlərlə də bağlıdır.
Azərbaycanda nikah yaşı çatmayan qızlar tərəfindən doğulan körpələrin sayı məlum olub. 2015-ci ildə nikah yaşı çatmayan 15-17 yaşlı qızlar tərəfindən 3 minə yaxın körpə dünyaya gəlib. Statistika Komitəsindən azvision.az-ın sorğusuna cavab olaraq deyilib ki, Ədliyyə Nazirliyinin rayon (şəhər) qeydiyyat şöbələri tərəfindən 2015-ci ildə ölkədə 166,2 min körpə qeydə alınıb. Məlumatda bildirilib ki, ötən il doğulan körpələrin 2895 nəfəri 15-17 yaşda qadınlar tərəfindən dünyaya gətirilib. Onlardan 1003 nəfəri şəhər, 1892 nəfəri isə kənd yerləri üzrə qeydə alınıb. Ailə Məcəlləsinə əsasən, Azərbaycanda nikah yaşı 18 yaş müəyyən edilir. Üzürlü səbəblər olduqda nikaha daxil olmaq istəyən və nikah yaşına çatmamış şəxslərin yaşadıqları ərazinin müvafiq icra hakimiyyəti orqanı onların xahişi ilə nikah yaşının 1 ildən çox olmayaraq azaldılmasına icazə verə bilər. Cinayət Məcəlləsinə əsasən, nikah yaşına çatmayan şəxsi nikaha daxil olmağa məcbur etməyə görə üç min manatdan dörd min manatadək miqdarda cərimə və ya dörd ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzası nəzərdə tutulur.
"Təmiz Dünya" İctimai Birliyinin sədri Mehriban Zeynalova erkən nikah probleminin, az və çox, bütün bölgələr üçün xarakterik olduğunu dedi. Erkən yaşda ana olan qızlara ölkənin bir sıra bölgələrində rast gəlinir: "Erkən nikah probleminin qarşısının alınması istiqamətində aidiyyəti qurumlar tərəfindən müəyyən işlər görülür. Erkən nikahların qarşısını almaq üçün məktəblərdə monitorinqlərin aparılması üçün imkan yaradılmalı,

regional işçi qrupları olmalıdır. Burada bələdiyyələr, QHT-lər, icra nümayəndələri, eləcə də polis də iştirak etməlidir. Bu işçi qrupu məktəblərdə beşinci sinifdən sonra monitorinqlər aparmalıdır. Belə ki, birinci sinifdə nə qədər uşaq gəlib, beşinci sinifdə nə qədər uşaq olub, qız uşaqlarının dərsə davamiyyəti necədir, təhsilini davam etdirirmi? Bunlar müəyyən edilməlidir. Vaxtında profilaktik tədbirlərlə problemin qarşısını almaq olur. Uşağını təhsildən yayındıran valideynlər cərimələnməlidir".
Həkim-ginekoloq Pərvanə Mustafayeva erkən yaş hamilələrdə patologiyalara daha çox rast gəlindiyini dilə gətirdi: "Qadın orqanizmi 18 yaşdan sonra doğuşa hazır olur. Lakin ideal yaş 20 ilə 32 arası hesab olunur. Erkən yaş hamilələrdə adətən bətndaxili inkişaf geriliyi və vaxtından qabaq doğuş olur. Preeklampsiya təzyiq yüksəkliyi, şişkinlik və sidikdə zülal olması ilə xarakterizə olunan hamiləlik patologiyasıdır. Ana ölümünün əsas səbəblərindən biridir. Bu patologiya hamiləliyin ikinci yarısında özünü büruzə verir".
Psixoloq Könül Vaqifqızının sözlərinə görə, məktəb yaşlı qızların ana olması onlar üçün ağır zərbədir: "Həmyaşıdları əllərində kitab məktəbə yollanarkən onlar uşaq əmizdirməli olur. Bu onlar psixoloji travmadır. Ailə qayğıları, uşağın tərbiyəsi ilə bağlı problemlər zaman keçdikcə onların psixikasına müəyyən mənfi təsirlər göstərir. Qurulan ailədə ailədaxili münasibətlər doğru tənzimlənmədikcə problemlər yaranır. Çox vaxt onların şikayəti uşağa baxmaqla bağlı olur. Çünki onlar özləri hələ uşaqdır. Bu problemlər ailə quran zaman təzə vaxtlarda özünü büruzə vermir. Bu narahatlıq özünü xüsusi bir formada göstərməyə də bilər. Zaman keçdikcə bu travmanın təsiri onların psixikasında özünü göstərir. Depressiv hallar olur, səbəbsiz ağlayırlar, aqressiv olurlar. Bu uşaqların böyütdüyü uşaqlar yeniyetmə yaşına çatanda anada yorulma baş verir, həyatdan zövq ala bilmir, hər şeydən narazı olur. Əsasən uşaq yaşda ailə quran qızlar təhsil ala bilmir. Təhsil alan qızlar müəyyən qədər cəmiyyətə adaptasiya olur. Təhsilsiz adamların çevrəsi çox dar olur, ətrafla kommunikasiyaları az olur. Ev, məişət qayğıları zaman keçdikcə onların psixoloji durumunda müəyyən problemlər yaradır. Ailə qurmaq baxımından qızlar üçün 20-21, oğlanlar üçün isə 24-25 yaş idealdır".
Günel CƏLİLOVA

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 01.10.2026 / 15:39

Əbədiyyət günəşinə dönən Vətən sevdalıları...

Tarix: 01.10.2026 / 14:56

“Universitetdən qovulmağımın qarşısını Mir Cəlal Paşayev aldı” – Nizami Təhməzov

Tarix: 01.10.2026 / 11:00

Kürdəmirdə toyda zəhərlənənlərin sayı 91-ə çatdı - AQTA araşdırmalara başladı...

Tarix: 01.10.2026 / 00:25

Kürdəmirdə toyda kütləvi zəhərlənmə - 30 nəfər xəstəxanaya müraciət etdi...

Tarix: 30.09.2026 / 21:47

Kolleclərə qəbul planı da, tələbə marağı da azalıb...

Tarix: 30.09.2026 / 17:34

“Nar” “AiNar” rəqəmsal köməkçisini istifadəyə verdi

Tarix: 30.09.2026 / 14:35

DİN-in Mərkəzi avtobus zolaqlarına daxil olan sürücülərə müraciət etdi - VİDEO

Tarix: 30.09.2026 / 12:50

Cəlilabadda kütləvi zəhərlənmə - araşdırma aparılır...

Tarix: 30.09.2026 / 12:06

"Bələdiyyələr 300-500 min evdən əmlak vergisi toplaya bilmir" - Siyavuş Novruzov

Tarix: 30.09.2026 / 11:10

Faiq Ələkbərlinin “Türk xalqları fəlsəfəsi tarixi (Qədim dövr)” əsəri haqqında fəlsəfi düşüncələr

Tarix: 29.09.2026 / 20:25

Daxili işlər naziri Şəkidə vətəndaş qəbulu və sıra baxışı keçirəcək

Tarix: 29.09.2026 / 16:14

Lənkəranda zəlzələ olub

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 28.09.2026 / 22:22

Xüsusi şərtlərlə pensiya alan qulluqçuların pulları azala bilər...

Tarix: 28.09.2026 / 20:57

Azərbaycandakı Kürmük məbədinə Gürcüstan patriarxlığının iddiası... Real tarix...

Tarix: 28.09.2026 / 14:57

Dövlət qulluğuna qəbulun mürəkkəbləşdirilməsi ciddi suallar doğurdu...

Azərbaycanın regional və beynəlxalq əməkdaşlığında hərbi tərəfdaşlığın rolu sürətlə artır