Bazar ertəsi günü, 16 noyabr 2026
     

Cinayətkarlığa gedən yol səbrsizlikdən başlayır

Image


Azərbaycan təcrübəsi...

Son illərdə cinayətkarlıqla mübarizənin təhlilindən məlum olur ki, xüsusi amansızlıqla törədilən faktlar ciddi narahatlıq doğurur. Bəzən soruşurlar: nədir amansızlıq? Zənnimcə, cavabım diqqət çəkər. Amansızlıq zəif şəxsin müəyyən vaxt ərzində yaranmış fürsət və şəraitdən istifadə etməklə (gecənin qaranlığından və yaxud üstündə gəzdirdiyi soyuq silahdan) həmin anda üstünlüyünü təsdiq etməkdir.
Cinayətkarlara qarşı, şüuraltı qənaətimə görə, cinayəti yalnız öz hissləri ilə bacara, iradəsini, nəfsini cilovlaya bilməyən, ləyaqətini başqa üsullarla təsdiqləməyi bacarmayan, başqa - düz yollarla pul qazanmağı özünə sığışdırmayan insanlar törədə bilər. Qeyd etdiyim cəhətləri əldə etmək üçün bilik və qabiliyyətləri yetərli olmur, xarakterləri çatmır.
Cinayətkarlığa gedən yol səbrsizlikdən başlayır. Səbrsizlik, ehtiyac və nəfsinin quluna çevrilməsi anı cinayəti törətməklə təsdiqini tapır. Bu hal cinayətə meylli səbrsiz şəxslərin xarakterindən doğur. Onlar da, ləyaqətlərini cəmiyyətə zidd davranışları ilə sübut edirlər. Gələcəkdə əldə edilməli olan, arzusunun gerçəkləşməsi üçün zamanın yetişməsini gözləməyən belə adamlar ehtiyac duyduğu "sərvəti" məhz həmin "o qaranlıq gecədə, əlindəki bıçaqla" əldə etməyi arzulayır və "həsrətlə" həmin cinayətə doğru gedir... Bu təhlükəli yolda dizləri qorxudan əssə də, nəfsinin, cılız hisslərinin qurbanına çevrilir.
2015 - ci il ərzində 2014 - cü il ilə müqayisədə quldurluq cinayətləri 51 fakt (31,9%), soyğunçuluqlar 97 fakt (40,2%), vətəndaşlardan hədə-qorxu ilə tələb etmə 24 fakt (42,9%) artıb. Faktların artımı təkcə sosial faktorlarla bağlamaq düzgün olmazdı. Burada ailə tərbiyəsi, sadaladığım şəxsi keyfiyyətlər rol oynayır. Daha çox təsir edən məhz elə fərdlərə xas spesifik cəhətlərdir. Göründüyü kimi, DİN-in apardığı mübarizə peşəkarlıq və əməliyyat çevikliyinin davamı kimi səmərə verir.
Quldurun, soyğunçuluq edənin, insan alveri ilə məşqul olanın, terroristlərin anatomik quruluşlarına diqqət yetirsək, ümumi - oxşar cəhətlərin - cinayətkarlara xas spesitik cəhətlərin şahidi olarıq.
Bu mənada, Respublika DİN ötən ilin hesabat dövründə cinayətin mütəşəkkil növlərinə qarşı mübarizə tədbirlərinin həyata keçirilməsi zamanı korrupsiya ilə bağlı 34 fakt çox, insan alverinə qarşı 109 cinayət faktı aşkar edilib (+12) habelə 17 nəfərdən ibarət 8 cinayətkar qrup cinayət məsuliyyətinə cəlb olunub, 842 ağır və xususilə ağır cinayətlər törətmiş 2637 nəfəri birləşdirən 923 cinayətkar dəstə zərərsizləşdirilib. Narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsi sahəsində 169 nəfərdən ibarət 63 cinayətkar qrup yaxalanıb. Bu növ cinayəti törətmiş 2386 nəfər cinayət təqibinə məruz qalıb. Sırada əvvəllər məhkum olunmuşların (907 nəfər) və qadınların sayı (33 nəfər) narahatlıq doğurur. Subyektlərin tərkibini təhlil etdikdə hər şey aydın olur. Böyük psixiatr Lombrozonun mülahizələri ilə yanaşsaq, belə şəxslərin anatomiyası fikirlərimizi təsdiqləyir. Antropoloji quruluşlarında cəm olunan əlamətlər zəifliyin, acizliyin və iradəsizliyin məhsulu kimi diqqəti cəlb edir.
Bütün bunlara baxmayaraq, yenə özümə sual ünvanlayıram: məgər güclülər cinayətə meyl, cəhd etmirlər? Yəni onlar arzuladıqlarını əldə etmək istəmirlər? Müşahidələrim, gördüklərim və mülahizələrim məni belə cavab verməyə vadar edir: - İradəsi güclü olanlar istədiklərini vicdanla, təmiz yolla qazanırlar. Belələrini haqq yolundan azdırmaq, ələ almaq mümkün olmur. Ehtiyaclarını ödəyə bilməsələr də, cinayətə meyl etməzlər, nə varsa ona qane olar, şükür edərlər və s.
Yox, özünü güclü adlandıran daha çox istəyirsə, deməli əslində zəifdir, nəfsinin köləsidir. Acgözlüyün özü də zəiflikdən doğur. Səki ilə gedən uşaq dükandakı oyuncaqları anasına aldıra bilməyəndə göz yaşlarını saxlaya bilmir. Yalnız şıltaq, ərköyün və "pozulmuş" uşaqlar bu sayaq hərəkət edərlər. Belə keyfiyyət böyüklərdə cəmlənəndə zəiflik əlamətidir, cəmiyyətin "xərçəngi"dir.
Bəs insanı cinayət törətməyə təhrik edən hansı səbəblərdir? Burada ailədəki tərbiyə və yaxud şəcərənin rolu təsirini göstərə bilirmi? Bilir! Məsələn: Məşhur psixiatr Çezare Lombrozo cinayətkarın şəxsiyyətini diqqətlə öyrənərək belə qənaətə gəlmişdi ki, insanın xarici görünüşü, antropoloji quruluşu - anatomiyası onun hansı cinayətlərə meylli olduğunu biruzə verir. Müşahidə edilən əlamətlərlə belə şəxslərin cinayətlərin hansı növünün subyektinə çevrilə biləcəyini müəyyən etmək çətin olmur.
İnsanların cinayət törətməsi heç bir sinifli cəmiyyət üçün yenilik və yaxud möcüzə olmayıb. Statistikada cinayətlərin və cinayətkarlığın vəziyyəti ilə bağlı (müəyyən dövr ərzində) məlumatın olmaması, əlbəttə ki, möcüzə olardı. Bir sıra hüquqşünas müəlliflərin doktrinal mülahizələrinə görə, "ictimai təhlükəli əməli törətmiş şəxsin düşüncəsində formalaşan və ictimai əhəmiyyət kəsb edən münasibətlər də cinayət hesab oluna bilər". Lakin "cinayətkarcasına düşünmək" qadağan olunmadığına görə, kimisə ittiham etmək konstitusion hüquqlara zidd olardı. Fikrimcə, şəxsin cinayət qanunvericiliyi ilə qadağan olunmuş əməli təqsirli olaraq törətməsi cinayət sayıldığına görə sonrakı prosessual addımlar məsuliyyətin labüdlüyünə yonəlməlidir. Paralel olaraq, belə hərəkətlərin şüurlarda formalaşmasının qarşısını almaq və düşüncələrdə dəyişikliyə nail olmaq üçün ideoloji tədbirlərin həyata keçirilməsinə ehtiyac yaranır.
Cinayətin maddi əlamətləri onun ictimai təhlükəliliyində ifadə olunur. İctimai təhlükəlilik əməlin tərkibi elementinə xasdır,onun kriminallaşmasına xidmət edir. Öncədən sübyektin əməlinə olan psixi münasibəti və "səbəbli əlaqə" nəticəni doğurur. Baş verən cinayətləri digər hüquqpozmalardan fərqləndirən əsas cəhət də, məhz əlamət rolunda çıxış edən ictimai təhlükəlilik dərəcəsidir. Mülki və inzibati hüquqpozmalarda konkret şəxslərin hərəkəti cəmiyyət üçün zərərli olsa da, ictimai təhlükəli deyil. Əməlin ictimai təhlükəliliyi həm obyektiv cəhətin əlamətlərini (dəymiş ziyanın ölçüsü və xarakteri və s.) həm də subyektiv əlamətləri ilə əks olunur, təqsirin formasını cinayət əməlinin motivini, məqsədini və s. ehtiva edir. Qəsdən adam öldürmənin ağırlıq dərəcəsi ehtiyatsızlıqdan törədilən qətlə görə fərqlidir; qısqanclıqdan adam öldürmənin ictimai təhlükəliliyi xuliqanlıq niyyəti ilə adam öldürmədən azdır və s.
İslam hüququna görə, cəmiyyətin və dövlətin təhlükəsizliyi üçün "cinayətkarlıq və cinayətdən" hicrət etmək, onun yarandığı, yetişdiyi (şəraiti) məkan və zamanı özəlləşdirmək mümkün olmadığından, qabaqlayıcı və davamlı xarakterli mübarizə, əmələ görə cəzanın sərtləşdirilməsi önəm kəsb etməli, cəzanın labüdlüyü və fərdiliyi prioritet təşkil etməlidir ki, günahı - təqsiri olan cəzadan yayınmasın, "təqsirə görə məsuliyyət" prinsipi hər bir cəmiyyətdə "Demokl qılıncını" xatırlatsın. Necə deyərlər - "Günahsıza cəza verilməsin, günahkar isə cəzasız qalmasın".
Şəmsəddin Əliyev,
"Polisə Dəstək"
İB-nin sədri 



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Azərbaycan üzərindən Ermənistanla ticarət dayan(dırıl)ıb - İrəvan adekvat ola bilmir...

İrəvanda Göy məscid murdarlandı, Azərbaycandan başqa heç bir qonşu müsəlman ölkə səsini çıxarmadı...

Saatlıq maaş sisteminə keçirik, pullar yeni qaydada hesablanacaq...

SON XƏBƏRLƏR

15.11.2026 / 22:36
Estoniya Rusiya ilə sərhəddəki bütün keçid məntəqələrini bağlayır...

15.11.2026 / 22:10
Prezidentin sosial şəbəkə hesablarında həftəlik fəaliyyəti ilə bağlı icmal yayımlanıb - VİDEO

15.11.2026 / 22:02
Prezident İlham Əliyevin sosial şəbəkə hesablarına qarşı kiberhücumlar müşahidə olunur

15.11.2026 / 19:54
Prezident: "Ümummilli Liderin Azərbaycan teleradiosuna göstərdiyi diqqət və qayğı bu sahənin inkişafında xüsusi yer tutur"

15.11.2026 / 19:52
"Radio və televiziya dövlətçilik ənənələrimizin, milli kimliyimizin və Azərbaycan həqiqətlərinin təbliği baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır" - Prezident

15.11.2026 / 19:46
Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın televiziya və radio işçilərini təbrik etdi

15.11.2026 / 18:43
Ağstafada sursat partladı - ölən və yaralanan var...

15.11.2026 / 18:30
Bayden memuarında Zelenskini “nankor”, Putini isə “yeniyetmə kimi” xarakterizə edib

15.11.2026 / 18:11
Rumıniya Qara dənizdə azərbaycanlıların olduğu gəmiyə hücuma görə Rusiyanı günahlandırdı – qırıcılar havaya qaldırıldı...

15.11.2026 / 17:15
Kremlin Avropaya xəbərdarlıq - razılaşma olmasa, məqsədimizə hərbi yolla nail olacağıq...

15.11.2026 / 16:31
"Söyüdlü kəndinin boşaldılacağı barədə məlumatlar əsassızdır" - Media və Yayım Şurası

15.11.2026 / 16:26
Təhsilin rəqəmsallaşmasındakı ciddi geriliyin əsas səbəbi məmur məsuliyyətsizliyidir - İlham Əhmədov yazır

15.11.2026 / 15:33
Rumıniya sahillərində azərbaycanlı dənizçilərin olduğu gəmi vuruldu...

15.11.2026 / 14:35
Putinin nəvələrinin Zelenski soyadı daşıdığı ortaya çıxdı... Uşaqların sənədləri illər sonra dəyişdirildi...

15.11.2026 / 14:19
Əliyevin Strateji dünya təfdaşlığı kursu şaxələnir - Avropa, Amerika, Mərkəzi Asiya, Çin, sonra kim...

15.11.2026 / 13:50
Trampa sui-qəsd iddiası ABŞ-ı ayağa qaldırdı... Bəzi rəsmilər evlərindən çıxarılıb təhlükəsiz yerlərə aparıldı...

15.11.2026 / 13:14
İranın nə qədər raketi var?... ABŞ kəşfiyyatı açıqladı – müharibəyə baxmayaraq...

15.11.2026 / 12:09
Daha bir super güclə Strateji tərəfdaşlıq qurduq - Azərbaycanı nələr gözləyir...

15.11.2026 / 11:42
İran Bəhreyndə ABŞ-ın radar stansiyasına dronlarla zərbə endirdi...

15.11.2026 / 11:18
Kadırov Qroznıda Putinin adını daşıyan yeni rayon salır...

15.11.2026 / 11:10
Prezident İlham Əliyev Mahmud Abbası təbrik etdi

15.11.2026 / 10:31
Azərbaycan Fələstini Milli Günü münasibətilə təbrik edib

15.11.2026 / 10:11
Tramp İrana yeni zərbələrdən bu halda imtina edəcək – Ağ Evdə qapalı müzakirələr gedir...

15.11.2026 / 09:27
"Azərbaycanın artan geosiyasi nüfuzu onu Avropa üçün mühüm tərəfdaşa çevirib" - Vüqar Rəhimzadə

15.11.2026 / 08:55
Hörmüz boğazında iki neft tankerində partlayış baş verib...

14.11.2026 / 18:21
Macarıstanda keçmiş nazirə qarşı əməliyyat - ələ keçirilən pulları 12 nəfər beş aparatla səkkiz saata saydı...

14.11.2026 / 17:45
ABŞ-dan Ukraynaya şok təklif... Donbası ruslara verin, NATO-ya üzv olun - Zelenski detalları açıqladı...

14.11.2026 / 16:50
Ev təsərrüfatları ilə bağlı yeni qaydalar əslində əhalinin öz mənafelərinə uyğundur - baxın, necə...

14.11.2026 / 16:10
Sabunçuda avtomobildən 6 min oğurlayan şəxs yaxalandı

14.11.2026 / 16:02
Rusiya XİN Zelenskinin Moskvaya getməkdən imtina etməsinə belə münasibət bildirdi - icazə vermirlər...

14.11.2026 / 15:46
Tramp, Putin və Cinpin İran məsələsini üzbəüz müzakirə edəcək – tarix açıqlandı...

14.11.2026 / 15:09
“Türkiyə ilə münasibətlərin normallaşmasına və Azərbaycanla davamlı sülhə yaxınıq” - Paşinyan

14.11.2026 / 14:31
Rusiya ABŞ-dan NATO-nun Avropada və Cənubi Qafqazda hərbi mövcudluğunun məhdudlaşdırılmasını tələb etdi...

14.11.2026 / 14:06
Rusiya hərbçilərinin Gümrüdə 30 ildə törətdikləri cinayətlərin hesabatı aparıldı...

14.11.2026 / 13:46
Qaradağda evdən 7050 manatlıq qızıl-zinət əşyaları oğurlandı

14.11.2026 / 13:14
Ermənistan XİN-in saxtakarlığı İFŞA OLUNDU...

14.11.2026 / 12:30
Moskva məhkəməsi Ukraynanın sabiq müdafiə naziri Reznikov barəsində qiyabi həbs qərarı çıxardı...

14.11.2026 / 12:07
Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 59 nəfər saxlandı

14.11.2026 / 11:46
İrəvandakı Göy məscidin mərasim zalına erməni şairin adının verilməsi narahatlıq doğurur - BƏYANAT

14.11.2026 / 11:23
Türkiyə Ermənistana uçan hərbi təyyarənin hava məkanından keçməsinə icazə vermədi...

14.11.2026 / 10:58
Gənc əsgərlərlə görüşə müvəqqəti məhdudiyyət qoyuldu - RƏSMİ

14.11.2026 / 10:15
Britaniyada ABŞ bazasında təhlükəsizlik həyəcanı - naməlum dron ordunu ayağa qaldırdı...

14.11.2026 / 09:40
Azərbaycan nefti bahalaşdı...

14.11.2026 / 09:17
Hörmüz boğazında daha bir tanker minaya düşdü...

14.11.2026 / 08:52
Husilər Ər-Riyad hava limanını vurdu

13.11.2026 / 22:49
Rusiyanın Ukraynada itkiləri yarım milyona çatdı - sızdırılan gizli sənədlər Moskvanı ifşa etdi...

13.11.2026 / 22:26
Məşhur milyarder süni intellektlə bağlı xəbərdarlıq etdi - xəstəxana və banklar təhlükədə...

13.11.2026 / 22:10
Ərəb Parlamenti husilərin maliyyə və silah təchizatını kəsmək üçün hərəkətə keçdi...

13.11.2026 / 21:55
Rusiya Əbu-Dabidə Finlandiyanın NATO-dan çıxmasını tələb etdi - Moldovanın parçalanması da gündəmə gətirildi...

13.11.2026 / 21:38
Leyla Əliyeva COP31 çərçivəsində Xəzərin ekoloji problemlərinə dair müzakirələrdə iştirak edib - FOTO

13.11.2026 / 21:22
Tramp Avropanın təhkükəsizliyi barədə Putindən məsləhət almaq istəyir... Qəribəlik...

13.11.2026 / 21:05
Əlil şəxslər “keçiddə” bir beçə aylıq müavinətdən niyə məhrum olsunlar?!

13.11.2026 / 20:47
Vüqar Rəhimzadə: Azərbaycan-Böyük Britaniya əlaqələri çoxşaxəli siyasi-strateji müstəvidə

13.11.2026 / 20:30
Rusiya ABŞ-la qarşılıqlı hücum etməmək sazişi imzalaya bilər - NATO-ya dağıdıcı təhlükəsi...

13.11.2026 / 20:13
Məzuniyyətin pulla əvəzlənməsi - İşçi özü istəyirsə, pisdir?

13.11.2026 / 19:52
Süni intellektlə tələbələrin görüntülərini montaj edərək pul tələb edən şəxs saxlanıldı - VİDEO

13.11.2026 / 19:37
Avropanın Bakı zirvəsi təsadüfi qərar deyil...

13.11.2026 / 19:15
İşdə məhəbbət macərası - DOST Agentliyinin müdir müavini buna görə işdən azad olundu

13.11.2026 / 18:58
Zelenski Əliyevdən umacaqlarını Dublində bu cür dilə gətirdi...

13.11.2026 / 18:41
Güclü Avropanın gələcəyində Azərbaycanın yeri - Dublin zirvəsi perspektivi göstərdi...

13.11.2026 / 18:26
Prezident İlham Əliyevin İrlandiyaya işgüzar səfəri başa çatdı

13.11.2026 / 18:23
Dublin zirvəsi Qafqazda sülh prosesini sürətləndirir - Əliyev Avropa zirvəsində...

13.11.2026 / 17:56
Rusiya xarici ticarətdə dolları yuanla əvəzləyə bilmədi - uğursuzluğun səbəbi...

13.11.2026 / 17:55
Avropa ölkələri birgə xartiya imzaladılar - Rusiyadan gələcək təhlükələrə qarşı

13.11.2026 / 17:40
Firəngiz Əlizadə bəstəkarların əsas problemlərini gündəmə gətirdi - "Kabinetimə gəlib ağlayırlar"

13.11.2026 / 17:13
Bakıdan gəlib bağ evi tikən imkanlı şəxslərin üzündən bəzi rayonlarda torpağın sotu 15–20 min manata çatıb.... Niyə?

13.11.2026 / 16:55
İrandan Almaniyaya 29 kq-dan çox metamfetamin aparanlar Naxçıvanda yaxalandı

13.11.2026 / 16:40
Ev təsərrüfatlarının uçotunun arxasında nələr var - Şayiələr baş alıb gedir, bəs həqiqət harada?...

13.11.2026 / 16:26
“Yazıçılar Birliyi hara, restoran hara?” – Anar parlamentdən kömək istədi...

13.11.2026 / 16:23
Yunus Oğuzun “Qara Yusif” romanı çapdan çıxdı

13.11.2026 / 16:10
KTMT-yə görə Ermənistan Kremldən daha bir "dişsiz həmlə" yeyəcək...

13.11.2026 / 15:53
Özbəkistanın Milli Universitetində hicabla bağlı narahatlıq baş qaldırıb - hələlik kənar müdaxilə yoxdur...

13.11.2026 / 15:49
İran raket maneələrini aradan qaldırdı, ABŞ-ın Avropadakı bazaları təhlükə altındadırmı?

13.11.2026 / 15:48
ABŞ-ın Ukrayna siyasəti ziddiyətlər içində - ərazi bütövlüyünü imzalamaq hara, "Donbası verin" hara...

13.11.2026 / 15:10
İrəvandakı Göy Məscid üzərindən İslam dəyərlərinə növbəti zərbə vuruldu...

13.11.2026 / 14:41
Türkiyə Rusiya ilə AES əməkdaşlığına birdəfəlik son qoyur...

13.11.2026 / 14:36
Əməkhaqqına nəzarət mexanizmi gəlir: “paket maaş” ın taleyi həll olunur...

13.11.2026 / 14:01
Moskvada Ukraynanın keçmiş baş naziri Azarovun müşavirinin avtomobili partladıldı...

13.11.2026 / 13:45
İsrailin ABŞ-dan gözlədiyi xəbər gəldi - İranla yeni müharibəyə hazır olun...

13.11.2026 / 13:44
BIAF-ın ikinci mövsümü başa çatıb: 37 ölkədən 500-dən çox iştirakçı, 10 mindən artıq tamaşaçı

13.11.2026 / 13:29
Deputat Elm və Təhsil Nazirliyini tənqid etdi - valideynlər, müəllimlər həyəcan təbili çalır...

İki ildən çoxdur azad sahibkarlıq yeni Rəqabət Məcəlləsi ilə tənzimlənir...

XƏBƏR ARXİVİ