AYB-nin Natəvan klubunda Asif Atanın 80 illik yubileyi qeyd ediləcək

Tarix: 03.10.2015 / 03:18
Bölmə: Sosial

İşıqlı Atalı: "Tarixdə idealı olmadı, özü və ardıcılları üçün ideal oldu"

Bu günlərdə Asif Atanın 80 yaşı tamam oldu. Bu haqda qəzetimizə Asif Ata Ocağının Yükümlüsü İşıqlı Atalı məlumat verdi. İ.Atalı bildirdi ki, Ata ulusumuz üçün yeni, qədimlik üstə yön, yol, ulusallığa əsaslanan inam, idrak, mənəviyyat, iradə imkanını ortaya qoydu: "Azərbaycan insanının özümlü əsasda var ola bilməsini sübut etdi. O, yaratdığı dünyabaxış - Mütləqə İnam əsasında özünü var etdi. İnsan haqqında deyilən, yazılan bədbin fikirlərə uymadı, hamının insandan üz döndərdiyi bir çağda insanlığa üz tutdu. Özü demişkən, insanda yanılsa da, insanlığa inandı.

Onun geniş, sınırsız idraki imkanları, İnamı var. Ona görə "var" deyirəm ki, Ata haqqında keçmiş zamanda danışmaq gerçəkdən mümkün deyil. Ona görə ki, ardıcıllarının ağlında, ürəyində, əməllərində hər an yaşayır, yaşadılır.

Ata idealının özülü, cövhəri, baş ünvanı ruhani (insani) ömrüdür. O, bəşər tarixini qaralama sayırdı. Tarixdə idealı olmadı, özü və ardıcılları üçün ideal oldu. Həmişə dərin idrakiliyə, bənzərsiz düşüncəyə əsaslanıb. İnam Ata öz örnəyində kamil insanlığın ölçüsünü yaradıb. İnsanilik imkanına yetməyin, özünü yaratmağın, var etməyin yolunu göstərir Ata: Mütləqləşmək - var olmaqdır; Nisbi var olan - yox olur əslində; Yalnız - Mütləqiliyə yetən - var olur; Zaman ölçüsündə yaşamaq - yox olmaqdır; Özümlüyünə yetmək istəyirsənsə, insanilik ölçüsündə yaşamalısan.

Atanın üslubu ömrü kimi bənzərsizdir: fikri qısa, mahiyyəti canlı, diri ifadə edir".

Asif Atanın fəlsəfi-bədii tənqidinə gəlincə, İşıqlı Atalı qeyd etdi ki, İnam Ata (Asif Ata) tənqidində əsas məqsəd yazıçının görmədiyini görmək, demədiyini deməkdir: "Bu qətiyyən yazıçının, yaradıcının imkanlarını inkar etmir, daha da o imkanların genişliyini göstərir. Ata tənqidinin - təhlilinin məqsədi insanilik uğrunda döyüşdür. O, ədəbi tənqiddən hünər istəyirdi, onun döyüşkənlik ölçüsünü yaradırdı: "Tənqid - ədəbiyyatla xalq arasında körpüdür, ədəbiyyat vasitəsilə xalqla danışmaqdır. Xalqı öyrənmək və öyrətməkdir".

İndi də ictimai mühitdə bəziləri İnam Atanı çağında məşhur olan "Müdriklik səlahiyyəti" (1976) adlı kitabı ilə yada salırlar. Ancaq o, zamanını sürətlə aşdı, 4 il sonra "Mütləqə İnam" kitabına daxil olan "İnsan" kitabını yazmağa başladı ki, bu artıq Asif Atanın Mütləqə İnam dünyabaxışının özülünü qoyması idi. Bu dönəmdən başlayaraq onun fəlsəfi-tənqidi yaradıcılığı ilə sırf fəlsəfi-ruhsal əsərlər yaradıcılığı qoşa gedib. Artıq ömrünün son illərində Ata, demək olar, tənqidi əsər yazmırdı, bütünlüklə yaratdığı dünyabaxışının kitablarını yazmağa girişmişdi. "Müdriklik səlahiyyəti"ndə o dövr üçün şimşək çaxışına bərabər, hamını gerçəkdən heyrətləndirən əsərlər oxuculara sunuldu: "Fəlsəfə və poeziya", "Sənət və şəxsiyyət", "Şeir və ənənə", "Sənət və özünüdərketmə", "Həqiqət və yarımhəqiqət", "Şeyx Nəsrullah əsarəti", "Qəm və üsyan", "Sənətdə gənclik və sənətin əbədi gəncliyi". 30-40 yaşlarında Atanın zamandan yüksəkliyə çağıran fikirləri o çağların gəncliyinin ağlında zülmətdə işıq kimi bir şey idi. Atanın imperiyanın ən pis çağında möhtəşəm cəsarəti, özündənkeçməsi göz qabağındadır. Atanın sağlığında işıq üzü görmüş ikinci tənqidi əsərlər toplusu isə "İnam və Şübhə"dir (1988). Hər iki kitab böyük çətinliklər bahasına çap olunub. İnam Atanın ruhundan yaratdığı öz Nizamisi, Xəqanisi, Füzulisi, Sabiri, Cəlili, Hadisi, Cavidi, Cabbarlısı var. Ümumən dünya ədəbiyyatının klassikləri ilə bağlı da onun bənzərsiz fikirləri var. Bu əsərlər İnam Atanın möhtəşəm irsinin bir hissəsidir, onun Mütləqə İnam yaradıcılığının başlanğıcıdır əslində. Ata İnamının ilkin rüşeymlərini fəlsəfi-tənqidi əsərlərində ifadə edib".

Bildirək ki, oktyabrın 8-i, saat 14-də Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Natəvan klubunda Asif Atanın 80 illiyi ilə bağlı tədbir keçiriləcək.

Leyla QARAXANLI

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 01.10.2026 / 23:12

Yağıya “can” demə... düşmənə əyilmə... Dilican dərəsi...

Tarix: 01.10.2026 / 22:38

Dissertasiyaların rus dilində yazılmasının yaratdığı problemlər

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:23

Hərbi hissəni özbaşına tərk etmiş Azərbaycan hərbçisi Ermənistan ərazisində saxlanılıb

Tarix: 01.10.2026 / 16:19

Nazir Vilayət Eyvazov MDB-nin DİN Şurasının iclasında iştirak edib - FOTO

Tarix: 01.10.2026 / 15:39

Əbədiyyət günəşinə dönən Vətən sevdalıları...

Tarix: 01.10.2026 / 14:56

“Universitetdən çıxarılmağımın qarşısını Mir Cəlal Paşayev aldı” – Nizami Təhməzov

Tarix: 01.10.2026 / 11:00

Kürdəmirdə toyda zəhərlənənlərin sayı 91-ə çatdı - AQTA araşdırmalara başladı...

Tarix: 01.10.2026 / 00:25

Kürdəmirdə toyda kütləvi zəhərlənmə - 30 nəfər xəstəxanaya müraciət etdi...

Tarix: 30.09.2026 / 21:47

Kolleclərə qəbul planı da, tələbə marağı da azalıb...

Tarix: 30.09.2026 / 17:34

“Nar” “AiNar” rəqəmsal köməkçisini istifadəyə verdi

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:18

Rusiya Ermənistanı “qaz rıçağı" ilə inqilaba sürükləyir...

Dağ-mədən sənayesində yeni mərhələ - “Böyük Qayıdış”ın məşğulluq perspektivləri...