Bu günlərdə buraxılış imtahanlarında zəif nəticə göstərmiş IX sinif şagirdlərinin məktəbdən uzaqlaşdırılması istiqamətində bəzi direktorların şagirdlərə təzyiq göstərdiyi barədə iddialar yayılıb.
Valideynlər iddia edirlər ki, bəzi direktorlar onlardan uşaqlarını məktəbdən uzaqlaşdırmağı tələb edir. Səbəb kimi isə onların imtahanlarda yaxşı nəticə göstərməməsi göstərilir.
Bu nə dərəcədə doğru olardı ki, ölkə məktəblərindən şagirdlər bu cür uzaqlaşdırılsın?
“Burda müəyyən qədər Təhsil Nazirliyinin də qeyri-rəsmi təzyiqi var”
Tanınmış təhsil eksperti Kamran Əsədov bizimlə söhbətində ilk növbədə bildirdi ki, bizim orta ümumtəhsil müəssisələrinin IX sinfində 130 minə yaxın şagird təhsil alır: “Şagirdlərin sinifdən-sinfə keçmə qaydalarına görə onların IX sinifdən sonra təhsillərini bitirməsi könüllülük əsasında həyata keçirilir. Azərbaycan Respublikasının konstitutsiyasına və “Təhsil Haqqında” Qanuna görə, Azərbaycanda orta təhsil icbaridir, yəni məcburidir. Bu da I-IX sinifləri əhatə edir və sağlamlıq imkanları uyğun olan hər bir şəxs birinci sinifdən doqquzuncu sinfə qədər məcburi şəkildə məktəbə getməlidir. Ümumi təhsili başa vurduqdan sonra isə onun X-XI siniflərdə təhsilini davam etdirməsi özünün və valideynlərinin razılığı ilə həyata keçirilir. Amma Azərbaycanda bir çox məktəb direktorları qanunvericiliyin tələblərini və insanların təhsil alma hüququnu pozaraq IX sinifdən sonra nəticələri zəif olan şagirdləri məktəblərdən uzaqlaşdırırlar. Burda müəyyən qədər Təhsil Nazirliyinin də qeyri-rəsmi təzyiqi var. Nazirlik direktorların qarşısına tələb qoyub ki, hər biriniz peşə təhsili müəssisələrinə şagirdləri yönləndirməlisiniz. Bu qədər savadsız, bu qədər yaramaz yanaşma olmaz”.
K.Əsədov hesab edir ki, əslində peşə təhsili vacibdir, amma zəif oxuyan hansısa bir uşaq təbii olaraq gedib hər hansı bir peşədə uğur qazana bilməyəcək. K.Əsədovun sözlərinə görə, məsələnin ikinci tərəfi odur ki, bəlkə o uşaqlar orta məktəbi bitirdikdən sonra attestatla başqa ölkələrə təhsil almağa gedəcəklər, bu baxımdan onların məktəblərdən uzaqlaşdırılması düzgün deyil, qanun pozuntusudur: “Bütün hallarda insanların təhsil alma hüququ məhdudlaşdırıla bilməz. Amma Təhsil Nazirliyinin “xeyir-duası” ilə məktəb direktorları şagirdlərin IX sinifdən sonra təhsilini davam etdirməsinə çox ciddi şəkildə maneə törədirlər. İnanıram ki, bu məsələdə ciddi cəzalanmalar olacaq. Yəni insanların konstitusion hüquqlarından biri təhsil hüququdur. Amma Təhsil Nazirliyinin “xeyir-duası” ilə məktəb direktorları şagirdlərin təhsil alma hüququnu məhdudlaşdırır. Buna yol vermək olmaz. Nəgticəsindən asılı olmayaraq bütün şagirdlər IX sinifdən sonra X-XI sinifdə oxumaq hüququna malikdirlər. Bu uşaqları doqquz il ərzində hansısa Afrika ölkəsinin məktəbləri hazırlamayıb, doqquz il bu uşaqlar oxuduğuna görə məktəbə pul ayrılıb, müəllimə, direktora maaş verilib. Amma indi həmin uşaqları “nəticələriniz zəifdir” deyib məktəbdən uzaqlaşdırırlar. Çox təəssüf ki, hazırda təhsil sistemi nəzarətsiz qaldığına, hər hansı bir nəzarət mexanizmi olmadığına görə direktorlar Təhsil Nazirliyinin “xeyir-duası” ilə insanların təhsil hüquqlarını pozurlar, tapdalayırlar. Buna yol vermək olmaz. Bu faktları nə Təhsil Nazirliyi, nə də Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsi inkar edə bilər. Çünki bu faktlar var və bu barədə bizə kifayət qədər şikayətlər daxil olur. Məktəb direktorları deyirlər ki, Təhsil Nazirliyi nəticəsi zəif olan IX sinif şagirdlərinin X sinfə keçməməsi və onların peşə təhsilinə yönəldilməsi tələbini qoyub. Bu yanaşma yolverilməzdir və insanların təhsil alma hüququ məhdudlaşmamalıdır”.
Qeyd edək ki, Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsinin müdiri Mehriban Vəliyeva məsələyə aydınlıq gətirib və mətbuata bildirib ki, şagirdin məktəbdən uzaqlaşdırılması üçün heç kəsin təzyiq göstərməyə ixtiyarı yoxdur. “Şagirdlərin digər siniflərdə təhsil almaq hüququ var. Onlar bu hüquqdan istifadə edərək təhsillərini davam etdirə bilərlər. Şagirdləri məktəbdən kənarlaşdırmaqla bağlı fikirlər varsa, qəti şəkildə bunun qarşını almaq lazımdır. Çünki onların cəmiyyətə daha yararlı şəxsiyyət kimi formalaşmaları üçün əlimizdən gələni etməliyik. Sadəcə olaraq bəzən valideynlər seçimi düzgün etmirlər. Əgər onlar peşə məktəblərində daha yararlı şəxsiyyət kimi yetişəcəklərsə, bu yolu seçməkdənsə, mütləq şəkildə uşaqlarının ali məktəbə qəbul olması fikrində olurlar. Bu da bəzən problem yaradır. Ona görə də, həm valideyn, həm də şagird düzgün seçim etməlidir. Bu halda istədikləri yerdə uğurlu ola bilərlər" - deyə Mehriban Vəliyeva bildirib.
İradə SARIYEVA
