Təhsil naziri Emin Əmrullayev "Təhsildə özəl biznesin rolu" mövzusunda keçirilən ictimai müzakirədə çıxışı zamanı deyib ki, hazırda təhsil sahəsi ciddi şəkildə tənzimlənir. Bunun da özünəməxsus səbəbləri var. Həm infrastruktur, həm məzmunla bağlı tələblər müxtəlif pillələrdə tətbiq edilir.
Onun sözlərinə görə, yeni orta və ali məktəblərin açılması və biznes layihəsi kimi gəlirlə fəaliyyət göstərməsi kifayət qədər kapitalyönlü istiqamətdir: "Yəni bu, investisiya tələb edən sahədir. Qısa zamanda təhsil müəssisəsi açıb külli miqdarda gəlir əldə etmək, yəqin ki, mümkün deyil. Fikrimcə, Azərbaycanda təhsil biznesinin qısa müddət ərzində mənfəətli olmaması biznes prosesinin təklif tərəfi ilə bağlı ən ciddi problemlərdən biridir".
Nazir qeyd edib ki, valideynlərin gözləntiləri və ödəmə həvəsi də vacib məsələdir: "Tələb tərəfini müəyyənləşdirən də gözləntilərdən asılıdır. Təhsil prosesindən gözlənti ümumtəhsillə bağlı konkret nəticələrə əsaslanır. Misal olaraq, ali məktəbə qəbul olmaq. Özəl repititorların özəl sektorda payı oturuşmuş məktəblərin sayından qat-qat çoxdur. Çünki həmin xidmətlər konkret və müəyyən müddətlikdir. Dövlət İmtahan Mərkəzinin keçirdiyi imtahanların nəticələrinə baxsaq məlum olar ki, aşağı siniflərdə zəif nəticə göstərən şagirdlər yuxarı siniflərdə nə qədər repititor yanına getsələr də, valideyn çoxlu pul xərcləsə də, yaxşı nəticə əldə etməsi istisna hallarda mümkün olur".
Göründüyü kimi, təhsil naziri repititor təhsilinin orta məktəbdən üstünlüyünü etiraf edir. Bunu uzun illər təhsillə bağlı önəmli sahələrə rəhbərlik etmiş, hazırda isə ona nazirlik səviyyəsində rəhbərlik edən şəxs etiraf edirsə, hansı nəticəni çıxara bilərik?
Tarix elmləri doktoru, professor Məhərrəm Zülfüqarlı “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, adətən məmurlar özlərini təmsil olunduqları sahəyə məsul olan şəxs kimi deyil, bir qədər kənardan baxan şəxs statusunda olan adam qismində təqdim edir: “Nazirin bu açıqlaması da, təhsilə məsul olan şəxsdən daha çox, hansısa valideynin münasibətinə bənzəyir. Halbu ki, bu problemi həll etmək birbaşa onun vəzifəsinə aiddir. SSRİ dönəmindən sonra ali məktəblərə qəbul imtahanları testlə keçirildi. Çox təəssüf ki, bu metod hələ də qalmaqdadır. Hər il də qəbul imtahanlarının sualları çətinləşir. Nəticədə insanlar xaricdə oxumağa üstünlük verir. Bu da büdcəmizə ziyan vurur. Təhsil naziri əslində orta məktəbdəki təhsilin zəifliyinin səbəblərini göstərməlidir. Sabiq nazir Misir Mərdanov bunun səbəbini müəllimlərin əmək haqlarının aşağı olması ilə izah etdi. Biz istərdik ki, daha gənc olan təhsil naziri bu problemlərə toxunsun. Müəllimlərə verilən qiymət daha üstün olmalıdır. Mən 40 ildən artıqdı müəllim işləyirəm. Hər zaman deyirəm, məktəbdə şagird və müəllim olmasa məktəb lazım deyil. Ancaq baxın görün, məktəb və ali məktəblərdə müəllimdən başqa nə qədər ştatlar açılır? Hamısı da müəllimin cibindən kəsilərək ödənilir. Təəssüf ki, nazir bunlardan danışmaq əvəzinə repititorluğu tərifləyir. Bu çox ağır işdi. Müəllim işdən gəlib dincəlmək əvəzinə, yorğun halda uşaq hazırlamağa məcbur olur. Nəyə görə Azərbaycan müəllimi əlavə işləməlidir? Təhsilin probleminə biznes aspektindən yanaşmaq lazım deyil. Burdan görünür ki, təhsilə rəhbərlik edən şəxslər bu sahəyə dərindən bələd deyillər. Onlar auditoriyada dərs desəydilər, tam fərqli yanaşma ortaya qoyardılar. Bundan əvvəl nazir demişdi ki, məktəblərdə ianə yığmaq olar. Bu da rüşvətə yol açan yanaşmadı. Təhsilin keyfiyyətini artırmaq üçün ilk növbədə müəllimin maaşını artırmaq və rüşvəti yığışdırmaq lazımdır. Biz təhsil nazirinə müraciət etdik ki, ali məktəblərdə tarix fənni əvvəl 120 saat olubsa, hazırda bunu 60 saata endiriblər ki, bu da Azərbaycan tarixini əhatəli öyrətmək üçün kifayət etmir. Problem hələ də həllini tapmayıb. Nazirlik problemlərin həlli ilə bağlı təşəbbüslərini artırmalıdır”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
