9-cu siniflər üzrə buraxılış imtahanları yeni imtahan modeli əsasında – bir mərhələdə həyata keçiriləcək. Dövlət İmtahan Mərkəzindən bildirilib ki, yeni imtahan modelinə uyğun olaraq, şagirdlərə həm açıq, həm də qapalı tapşırıqlar təqdim olunacaq.
DİM-in yaydığı məlumatda qeyd olunur ki, şagirdlərə tədris fənni üzrə 30, riyaziyyat fənni üzrə 25, xarici dil fənni üzrə 30 tapşırıq olmaqla, ümumilikdə, 85 tapşırığın təqdim olunması nəzərdə tutulur. Bu tapşırıqdan 12-si, yəni hər fənn üzrə 4 tapşırıq həlli yazılması tələb olunan tapşırıqlardır. İmtahanda toplana bilən maksimal ümumi bal hər fənn üzrə 100 bal olmaqla 300-dür. Ümumi (9 illik) orta təhsil səviyyəsi üzrə buraxılış imtahanı üçün "Abituriyent" jurnalının xüsusi buraxılışında SOVID-19 pandemiyası ilə əlaqədar xüsusi karantin qaydalarının tədris prosesinə bilavasitə təsiri nəzərə alınaraq tərtib edilmiş proqramları və yeni tapşırıq modellərinin variantları təqdim olunub.
9-cu siniflər üzrə buraxılış imtahanlarının yeni imtahan modeli əsasında – bir mərhələdə həyata keçirilməsi müəllimlərin narazılığına səbəb olur.
Kamran Əsədov: “2020-ci ildə pandemiya səbəbindən həm ali təhsil müəssisələrinin qəbul imtahanları, həm də buraxılış imtahanlarının yeni modeldə keçirilməsi labüd idi”
Təhsil üzrə ekspert Kamran Əsədov qeyd etdi ki, 2020-ci ildə pandemiya səbəbindən həm ali təhsil müəssisələrinin qəbul imtahanları, həm də buraxılış imtahanlarının yeni modeldə keçirilməsi labüd idi: “Burada vacib olan bir neçə məsələ var. Məsələ ondan ibarətdir ki, orta ümumtəhsil müəssisələrində təhsil alan şagirdlər, eyni zamanda, ali təhsil müəssisələrində təhsil alan tələbələr pandemiya dövründə məsafədən təhsilalmada bir sıra sıxıntılar yaşadılar. Ona görə də ən vacib məqam onlar üçün təhsilin əlçatanlığını, davamlılığını təmin etməkdir. Ali təhsil müəssisələri keçən semestr müəyyən qədər güzəştlər etdilər. Amma bu il çox sərt qaydalarla semestr imtahanları keçirilir. İmtahan modelində bu dəyişiklik, eyni zamanda, DİM tərəfindən 2021-ci ildə keçirilməsi nəzərdə tutulan buraxılış imtahanlarında da baş verəcək. Belə ki, bu il orta ümumtəhsil məktəblərinin 9-cu sinif bazasından biliyin qiymətləndirilməsi üçün keçiriləcək imtahanlar tamamilə yeni formatda olacaq. Bu, 9-cu siniflər üçün yeni bir imtahan modelidir”.
Ekspertin sözlərinə görə, dəyişikliyin birinci hissəsi ondan ibarətdir ki, imtahan birmərhələli olacaq: “Bu mərhələdə abituriyentlərə, 9-cu sinif şagirdlərinə, ümumilikdə, 85 test tapşırığı təqdim olunacaq. Tədris fənnindən olan 30 test tapşırığından 10-u dil qaydalarına aid olan qapalı test taprışıqlarıdır, yerdə qalan hissə oxuyub-anlamaya aid iki mətn olacaq və hər mətnə, ümumilikdə, 10-10 olmaqla, 20 test tapşırığı salınacaq. İkinci sual paketi riyaziyyat fənnindən 25 test tapşırığı olacaq. Bunların 15-i qapalı test tapşırığıdır. Qapalı tipli test tapşırığının variantları a, b, c, d yolu ilə təqdim edilir. İkinci model riyaziyyatdan 6 test tapşırığı kodlaşdırılmasını üzərində əks etdirən test tapşırıqlarıdır ki, onlar kodlarla yazılacaq, bu da açıq tipli test tapşırıqlarıdır. 4 test tapşırığı isə həlli açıq şəkildə yazılması tələb olunan test tapşırıqlarıdır. Və bunun həllini şagirdlər tam şəkildə yazmalıdırlar. Üçüncu imtahan paketi xarici dildəndir. DİM qeyd edir ki, 9-cu sinif bazasında suallar 5-9-cu sinifləri əhatə edəcək. Amma xarici dillə bağlı suallar var ki, bunlar dinləyib-anlamaya dair suallardır. Pandemiya dövründə şagirdlər yalnız elektron qaydada – kompyuter, planşet və ya mobil telefonla dərslərə qoşula bilər. Amma ölkə üzrə 25 faiz bu dərslərə qoşula bilmir, onlar bu tip prosesdən kənar qala bilərlər. Burada biliyin qiymətləndirilməsi zamanı müəyyən qədər ədalət prinsipi pozula bilər. Şagirdlərin oxuyub-anlama, dinləyib-anlama ilə bağlı çətinlik çəkəcəyini düşünürük”.
Osman Gündüz: “Bu model həm əvvəlki illərin kurikulum nəticələrinin hədsiz aşağı olması, həm də cari ildə pandemiya ilə əlaqəli təhsil sistemində yaranmış vəziyyət nəzərə alınmaqla tətbiq edilib”
Azərbaycan İnternet Forumunun (AİF) rəhbəri Osman Gündüz qeyd etdi ki, əvvəlki illərdə şagirdlər riyaziyyat fənnindən aşağı nəticələr göstərib: “Xatırlayıram ki, son 2-3 ildir 9-cu siniflərin buraxılış imtahanlarının 1-ci mərhələsində (kurikulum) riyaziyyat fənnindən nəticələri ağlasığmaz dərəcədə aşağı səviyyədə olur. DİM-in elmi-statistik nəticələrini araşdırmaqla, mən bir neçə dəfə buna münasibət bildirmişəm. Məsələn, ötən dərs ili ölkə üzrə 50% 9-cu sinif şagirdi 1-ci mərhələdə imtahan vərəqələrini heç nə yazmadan geri qaytardı. 9-cu siniflərin 50%-i sıfır bal toplamışdı. Ölkə üzrə riyaziyyat fənnindən 1-ci mərhələdə orta bal isə (%-lə) 10 bal olub. Bu, anlaşıqlı formada o deməkdir ki, klassik qiymətləndirmə ilə ölkə üzrə bütün 9-cular ötən dərs ilində riyaziyyat kurrikulumundan “2” qiymət alıblar”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, 2 il öncə də 9-cu siniflər riyaziyyat fənnindən buraxılış imtahanlarında çox bərbad nəticələr göstərdilər: “Həmin ildə 1-ci mərhələ riyaziyyat imtahanında ölkə üzrə 41% 9-cu sinif şagirdi "0" bal, 33% isə cəmi 6 bal topladı (30 ballıq sistemdə). Bu isə köhnə - klassik qiymətləndirmə sistemi ilə təxminən 74% şagirdin "2" qiymət alması anlamına gəlirdi. Təhsil naziri bu nəticələri ciddi təhlil edib, riyaziyyat və informatika fənlərinin tədrisinin yaxşılaşdırılması ilə bağlı xüsusi bir əmr də imzaladı. İndi yeni model təklif olunub. Güman ki, bu model həm əvvəlki illərin kurikulum nəticələrinin hədsiz aşağı olması, həm də cari ildə pandemiya ilə əlaqəli təhsil sistemində yaranmış vəziyyət nəzərə alınmaqla tətbiq edilib. Güman etmək olar ki, yaranmış situasiya ilə əlaqəli hələlik adıçəkilən fənnin tədrisində ciddi keyfiyyət dəyişikliklərinə nail olmaq mümkün olmayıb. Əgər DİM-in əvvəlki illərin klassik metodunun tətbiqi baş versəydi, 9-cuların riyaziyyatdan kurikulum üzrə buraxılış qiymətlərini proqnozlaşdırmaq elə də çətin olmazdı”.
Günel CƏLİLOVA
