Elçin Mirzəbəyli: “Diaspor qurumlarının fəaliyyəti düzgün istiqamətdə qurulsaydı, təbii ki, Azərbaycanın dövlət olaraq daha çox nəticələrə nail olması mümkün olardı” Rufiz Qonaqov: “Hesab edirəm ki, bu sahəyə komitə tərəfindən münasibət qeyd edilən şəkildə olsaydı, Azərbaycan daha çox müsbət nailiyyətlərə sahib ola bilərdi”
“...Xaricdə yaşayan azərbaycanlılarla bağlı daha məqsədyönlü işlərin görülməsi ən aktual məsələlərdən biri kimi gündəmdədir. Məlum olduğu kimi, bu, Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin ümdə vəzifəsidir”.
Qeyd edək ki, bu qurumun indiyə qədər bu sahədə göstərdiyi fəaliyyət qənaətbəxş hesab edilməyib. Belə ki, Prezident Administrasiyasının rəhbəri, akademik Ramiz Mehdiyev Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sabiq sədri Nazim İbrahimovun bu sahədə öz vəzifəsini layiqincə yerinə yetirə bilmədiyini deyib. O bu barədə bir neçə gün əvvəl Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri vəzifəsinə təyin olunan Fuad Muradovu kollektivə təqdim edərkən etdiyi çıxışda bildirib: “Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin işindən narazılıqlar var idi, komitənin sədri Nazim İbrahimov öz vəzifəsinin öhdəsindən layiqincə gələ bilməyib. Təbii ki, bütün bunlardan Prezident İlham Əliyevin də məlumatı var. Buna görə Prezident Nazim İbrahimovun işdən azad edilməsi barədə sərəncam verib”.
R.Mehdiyev, həmçinin, qeyd edib ki, N.İbrahimov rəhbərliyi dövründə nə Gürcüstanda, nə Avropa ölkələrində, nə də Orta Asiya ölkələrində yaşayan azərbaycanlılarla heç bir iş görülməyib: “Düzdür, komitədə müəyyən beynəlxalq tədbirlər keçirilib, amma konkret işlər görülməyib. Müəyyən tədbirlərin həyata keçirilməsində dövlət tərəfindən ayrılan maliyyə yardımları da öz ünvanına çatmayıb”.
Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi xaricdə yaşayan azərbaycanlılarla işi lazımi səviyyədə qura bilsəydi, Azərbaycan dövlət olaraq nə əldə edərdi?
Politoloq Elçin Mirzəbəyli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin fəaliyyəti son illər mediada, ictimaiyyətdə ciddi tənqid edilirdi. Onun sözlərinə görə, həqiqətən də qurumun sabiq rəhbəri Prezidentin ona göstərdiyi etimadı doğrulda bilməyib: “Bilirsiniz ki, Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi mediada ən çox tənqid olunan qurumlardan biri idi. Uzun illərdir bu qurumla bağlı müxtəlif səpkili fikirlər səsləndirilirdi. Bu qurum təşkilati işləri lazımi səviyyədə qura bilmədiyi, diaspor qurumları arasında ziddiyyətlərin, ixtilafların mövcud olduğu, ayrı-ayrı ölkələrdə bir neçə diaspor qurumunun bir-birilə yola getmədiyi, eyni zamanda da səfirliklərlə diaspor qurumları arasında ciddi problemlərin olduğu vurğulanırdı. Mütəmadi olaraq bununla bağlı materiallar baş redaktoru olduğum “Xalq cəbhəsi” qəzetində də dərc olunurdu. Şübhəsiz ki, bu informasiyalar hökumətə daha yaxşı məlumdur. Təbii ki, o məlumatların əsasında da mövcud qərar çıxarıldı. Əgər Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi tərəfindən Azərbaycanın xaricdəki diaspor qurumlarının fəaliyyəti düzgün istiqamətdə qurulsaydı, onların fəaliyyətinin stimullaşdırılması və əlaqələndirilməsi yönündə təşkilati iş lazımi şəkildə aparılsaydı, təbii ki, Azərbaycanın dövlət olaraq daha çox nəticələrə nail olması mümkün olardı. Bildiyiniz kimi, Azərbaycan Prezidenti hələ xeyli əvvəl Azərbaycan və türk diasporlarının birgə fəaliyyəti qurultayında bəyan etmişdi ki, artıq hücum mövqeyinə keçməyin zamanıdır. Bu çox ciddi mesaj idi, ancaq təəssüflər olsun ki, bu mesajın həyata keçirilməsi istiqamətində komitə öz üzərinə düşən missiyanı layiqincə yerinə yetirmədi. O diaspor qurumlarına diqqət göstərilirdi ki, onlar daha çox Azərbaycanda təbliğ edilirdi. Əslində, bu istiqamətdə fərqli bir mövqe nümayiş etdirilməli idi. Azərbaycan dövlətinin strategiyası məlum idi və cənab Prezident də dəfələrlə bəyan etmişdi ki, azərbaycanlılar yaşadıqları ölkələrin ictimai-siyasi həyatına inteqrasiya etməli, siyasi partiyalarda, qeyri-hökumət təşkilatlarında, mediada yer tutmalı, öz elmi potensiallarını nümayiş etdirməli və Azərbaycanı daha yüksək mövqedə təbliğ etmək imkanı əldə etməlidirlər. Eyni zamanda, ciddi şəkildə həmin ölkələrin parlamentlərində, siyasi dairələrində əlaqələrin qurulmasına ehtiyac var idi”.
E.Mirzəbəyli qeyd etdi ki, amma proses bu istiqamətdə getmək əvəzinə, fərqli yönlərdə həyata keçirilirdi. Politoloqun sözlərinə görə, Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi əsas vəzifəsini bir kənara qoyub bayramdan-bayrama tədbirlər keçirir, yaxud kampaniya xarakterli addımlar atırdı. “Diaspor qurumlarının fəaliyyəti ardıcıl konkret konsepsiyaya uyğun həyata keçirilmirdi. Bu tədbirlər, sadəcə, kampaniya xarakteri daşıyırdı. Bu baxımdan, hesab edirəm ki, biz bu dövr ərzində müəyyən qədər vaxt itkisinə məruz qalmışıq. Amma qənaətimə görə, mövcud problemlər açıq şəkildə dilə gətirilirsə, çox güman ki, bu sahədə daha ciddi addımlar atılacaq. Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin yeni rəhbəri Fuad Muradova uğurlar arzu edirəm və şübhə etmirəm ki, o, çox bacarıqlı və istedadlı adamlardan ibarət bir komanda yığaraq, bu istiqamətdə uğurla fəaliyyət göstərəcək” - deyə E.Mirzəbəyli bildirdi.
Politoloq Rufiz Qonaqov da hesab edir ki, bu sahədə işlər lazımi səviyyədə qurulsaydı, Azərbaycan dövlət olaraq daha böyük nailiyyətlər əldə edə bilərdi: “Prezident Administrasiyasının rəhbəri, akademik Ramiz Mehdiyev yeni sədri komitə əməkdaşlarına təqdim edərkən diaspor qurumlarının fəaliyyətini tənqid edib. Əgər bu sahəyə yeni, gənc kadr təyin edilibsə, bu o deməkdir ki, bu sahədə hansısa məqamlar ölkə başçısını, dövlətimizi narazı salıb və qane etməyib. Diaspor ilə iş olduqca vacib sahədir. Biz özümüz də dəfələrlə xaricdə olarkən bu sahədə müxtəlif hallarla, çətinliklərlə üzləşmişik. Xaricdə daispor qurumları var, lakin onların fəaliyyəti vahid mərkəzdən idarə olunmur. Diaspor ilə iş vahid mərkəzdən koordinasiya olunmalıdır ki, onlar daha mütəşəkkil, məqsədyönlü şəkildə işləsinlər. İstər Gürcüstanda, istər Rusiyada, istərsə də digər ölkələrdə görürük ki, bir yox, bir neçə diaspor təşkilatımız var. Baxırsan ki, onların bir-birilə münasibətləri yaxşı deyil, yaxud əlaqələri çox zəifdir və tədbirlər də koordinasiya olunmamış şəkildə keçirilir, o tədbirlərdə bütün qurumlar iştirak etmir. Yəqin ki, dövlətimiz də bu kimi halları nəzərdə tutur. Təbii, arzuedilən odur ki, Azərbaycan diasporu ilə iş vahid mərkəzdən idarə olunsun və bu sahəyə mərkəzləşdirilmiş qaydada münasibət olsun. Təəssüf ki, bu günə kimi diaspor ilə işi arzuedilən formatda görə bilmədik. Hesab edirəm ki, bu sahəyə komitə tərəfindən münasibət qeyd edilən şəkildə olsaydı, Azərbaycan daha çox müsbət nailiyyətlərə sahib ola bilərdi. Bu sahədə iş mütəşəkkil şəkildə qurula bilmədiyi üçün xeyli problem mövcuddur. Xaricdə Azərbaycanı sevən, vətənpərvər diaspor qurumları da, diaspor üzvləri də var, onların sayı az deyil, lakin onların işi sistemli şəkildə qurulmayıb. Onlar bu sahədə bir vətənpərvər kimi çalışırlar, işlər görürlər, amma bu iş mərkəzləşdirilmiş qaydada deyil”.
R.Qonaqov bildirdi ki, Almaniyada fəaliyyət göstərən diaspor qurumları ilə əlaqələri mövcuddur və o təşkilatların Azərbaycan üçün xoşməramlı işlər gördüyü haqda məlumatı var. “Almaniyada bizim çox vətənpərvər diaspor nümayəndələrimiz var. Amma di gəl ki, onlar pərakəndə şəkildə fəaliyyət göstərirlər. Xaricdəki diaspor qurumlarını birləşdirən bir koordinasiya nöqtəsi yoxdur ki, bir araya gəlib Azərbaycanla bağlı işlərini daha mütəşəkkil şəkildə qura bilsinlər. Bunlar indiyə qədər olsaydı, Azərbaycan vaxt itirməzdi. Azərbaycanın problemlə üzləşdiyi məsələ də bunda olub. Azərbaycanda bu sahədə Dövlət Komitəsi və onun bu qədər əməkdaşı varsa, o artıq hökumətdə nazirlik statusunda yer alıbsa, sözsüz ki, onun birinci vəzifəsi xaricdə mövcud olan diaspor qurumları ilə işi daha mütəşəkkil, sistemli şəkildə qurmaqdır” - deyə R.Qonaqov nəzərə çatdırdı.
O, həmçinin, vurğuladı ki, komitə vaxtında bu sahədə səmərəli fəaliyyət qura bilsəydi, xaricdəki diaspor qurumlarının işində pərakəndəlik, aralarında fikir ayrılıqları mövcud olmazdı.
İradə SARIYEVA
