Rusiya və Qərb arasında artan gərginliyin hər an dünya nizamını pozan təhlükəli savaşa çerilə biləcəyi indi beynəlxalq miqyasda da böyük narahatlıqla qarşılanır. Tərəflərin ilk növbədə Yaxın Şərqdə hərb müstəvisində üz-üzə gəlməsi artıq an məsələsi sayılır. Yaranmış vəziyyətdə hesab edilir ki, tərəflər problemi mütləq şəkildə danışıqlar stolu arxasında çözməlidir. Çünki bu, dünyanı nüvə müharibəsindən xilas edəcək əsas vasitə sayılır.
Hadisələrin real gedişi isə məsələnin dinc müstəvidə, tərəflərin bir araya gəlməsilə çözülmə ehtimalını artırır. Tərəflərin dialoq məkanı kimi seçdiyi məkan qismində isə yenə Azərbaycan paytaxtı çıxış edir. Bu fonda Rusiya Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi Valeri Gerasimov və NATO-nun Avropadakı Birləşmiş Hərbi Qüvvələrinin baş komandanı Kertis Skaparotti Bakıya gəlib. Yayılan məlumatlara görə, tərəflər Avropa regionunda NATO və Rusiyanın hərbi fəaliyyətini, eləcə də Suriyadakı vəziyyəti müzakirə mövzusuna çevirib. Xatırladaq ki, yüksək çinli hərbçilərin Bakı görüşləri ilə bağlı artıq müsbət ənənə və təcrübə formalaşıb. Belə ki, hələ ötən ilin əvvəlində Azərbaycan paytaxtında Amerika və Rusiya Silahlı Qüvvələri Baş Qərargah rəislərinin görüşü keçirilib. O vaxt Rusiya və ABŞ Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisləri olan Cozef Danfordla Valeri Gerasimovun məhz Bakıda bir araya gəlməsi Azərbaycanın dunya miqyasında neytral statusunun nə dərəcədə önəm kəsb etdiyini və aparıcı ölkələr tərəfindən qəbul edildyini aydın surətdə göstərdi. Generalların o vaxtkı Bakı görüşü həqiqətən ciddi və prinsipial əhəmiyyətli hadisəyə çevrildi. Qərb və Rusiyanın müxtəlif regionlarda qarşı-qarşıya gəlməsinə məhz Bakıda müəyyən qədər son qoyuldu. Onu da xatırladaq ki, generalların bu görüşünü təşkil etmək o qədər də asan olmayıb, bu haqda müzakirələr aylarla davam edib. Öncə Rusiya amerikalı generalın Moskvaya, ya da Belarus paytaxtına gəlməsini istəyib. Amma Pentaqon görüş üçün Şərqi Avropanı üstün tutduğunu bildirib. Ukrayna məsələsindən sonra isə Rusiya buna razılıq verməyib. Nəhayət, tərəflər neytral şəhər kimi Bakını seçib. Bakıda Danford və Gerasimov dünyanın bütün aktual geosiyasi-hərbi problemləri haqqında fikir mübadiləsi aparıblar. Buraya Suriya, Ukrayna, Əfqanıstan, İran, Mərkəzi Asiya, Avropa, Şimali Afrika ilə bağlı məqamlar daxil idi. Bu da onu göstərir ki, ABŞ və Rusiya Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisləri Azərbaycan paytaxtında dünyanın təhlükəsizlik aspektində taleyini həll edə biləcək məsələləri masaya qoyub. Bu adi hadisə deyil və onun kökündə Azərbaycan tərəfinin illərdir apardığı qətiyyətli, əsaslı və müstəqil xarici siyasət kursu dayanır. Elə bunun nəticəsidir ki, 2017-ci ilin sentyabrında növbəti dəfə NATO Hərbi Komitəsinin rəhbəri, general Petr Pavel yenə məhz Bakıda Valeri Gerasimovla görüş keçirdi.
İndi isə tərəflər artıq üçüncü dəfə Bakıda bir araya gəlir. Bir daha qeyd edək ki, NATO və Amerika ordu komandanlarının indiki gərgin geosiyasi vəziyyətdə Rusiya ordu komandanı ilə görüş üçün Bakını seçməsi Azərbaycanın regiondakı siyasi-coğrafi mövqelərindən, hər iki qarşı duran güc mərkəzi ilə normal münasibətlərə malik olmasından irəli gəlir. Belə görüşlərdə generallar hansısa lokal və texniki xarakterli məsələləri deyil, müasir dünyanın aktual qlobal geosiyasi problemləri haqqında fikir mübadiləsi aparır. Ekspert və siyasətçilərin diqqətini də daha çox məhz bu məqam çəkir və qeyd olunur ki, iki böyük dövlətin yüksək səviyyəli hərbçilərinin görüş üçün Bakını seçməsi təsadüfi deyil. Postsovet məkanında ən uğurlu yer kimi Azərbaycana üstünlük verilməsi o deməkdir ki, geosiyasi proseslərin dinamikasında Azərbaycan daha böyük önəm kəsb etməyə başlayıb. Bu səbəbdəndir ki, Qafqaz regionunda etibarlı ölkə kimi Azərbaycana daha çox üstünlük verilir. Bu məqam regional və qlobal siyasətdə Bakının rolunun artmasının da real təsdiqidir. Amerikalı və rus generalların Bakıda müzakirələr aparması Azərbaycanın bundan sonra da qlobal məkanda yüksək nüfuzunun real təsdiqinin daha bir təzahrünüə çevrilməkdədir. Azərbaycanın balanslı diplomatiya ilə dünyanın fövqəlgüc mərkəzlərinin regionda toqquşan maraqlarını optimal şəkildə uzlaşdırması isə ölkəmizə əlavə üstünlüklər qazandıdır. Rəsmi Bakı tarazlı xarici siyasətlə regionda sivil əməkdaşlıq, qarşılıqlı inam mühitinin yaranmasına çalışır və bunun nəticələri artıq özünü büruzə verir. Uzun illər regionda siyasi arbitr rolunda çıxış etməyə iddialı olan bəzi dövlətlərin ölkəmizə bərabərhüquqlu tərəfdaş kimi yanaşması da Azərbaycanın uğurlu siyasətinin nəticəsi hesab olunur.
Qeyd edək ki, dünən NATO Rusiya Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi Valeri Gerasimov və NATO-nun Avropadakı Birləşmiş Hərbi Qüvvələrinin baş komandanı Kertis Skaparottinin Bakıda keçirilən görüşü barədə məlumat yayıb. Məlumatda deyilir ki, generallar proqnozlaşdırmanı və şəffaflığı artırmağa yönəlmiş hərbi rabitə kanallarının dəstəklənməsinə qarşılıqlı maraq nümayiş etdirib: "Danışıqlar mövcud vəziyyət və təlimlərlə bağlı məsələlərə həsr olunub. Bu üzbəüz görüş hərbi rabitə xətlərinin dəstəklənməsinə qarşılıqlı marağın olduğunu nümayiş etdirir, bu da NATO-nun dialoq və şəffaflıq siyasətinə uyğundur. Skaparroti və Gerasimov Bakıda keçirilən görüşdə gələcəkdə də hərbi xətlə əlaqələrdən istifadənin davam etdirilməsi barədə razılığa gəliblər", - deyə Şimali Atlantik Alyansın mətbuat xidmətinin məlumatında qeyd olunub.
Tahir TAĞIYEV
