Məhəmməd Əsədullazadə: “Hesab edirəm ki, iqtisadi əlaqələrin inkişafı siyasi əlaqələrin daha da pozitiv olmasını sürətləndirəcək”
Azərbaycan, Rusiya və İran Tehranda keçirilmiş sammitin nəticələrinə görə beynəlxalq enerji platformaları üzrə işbirliyini dərinləşdirmək və neft-qaz sektorunda əməkdaşlığı genişləndirmək niyyətindədirlər. Bu barədə Tehranda İran Prezidenti Həsən Ruhani, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Rusiya Prezidenti Vladimir Putin arasında keçirilən üçtərəfli görüşün yekunlarına dair qəbul edilən Birgə Bəyannamədə deyilir.
Tərəflər, həmçinin, üç dövlətin elektrik şəbəkələrinin birləşdirilməsi layihəsinin həyata keçirilməsinə dəstək ifadə ediblər. Moskva, Tehran və Bakı ticarət və iqtisadi əlaqələri daha da intensivləşdirmək üçün birgə səylərin vacibliyini vurğulayıb və qarşılıqlı sərmayələrin inkişafı üçün əlverişli şərait yaratmağın zəruriliyini qeyd ediblər.
Tərəflər ticarət strukturlarının nümayəndələri arasında əlaqələrin möhkəmləndirilməsi, ticarət və sənaye palatalarının fəaliyyəti üçün zəruri şəraitin yaradılması və işgüzar dairələrin maraqlarının dəstəklənməsinin vacibliyini vurğulayıblar.
O da məlumdur ki, İran hasil etdiyi neftin müəyyən hissəsini Xəzər dənizindən əldə edir. Xəzərin statusu məsələsinə yanaşmada isə uzun illərdir rəsmi Tehran fərqli mövqedən çıxış edir.
Maraqlıdır, 3 ölkənin neft-qaz sektorunda əməkdaşlığı genişləndirməsi Xəzərin statusu ilə bağlı konsensusun əldə olunmasına nə kimi müsbət təsir göstərə bilər?
Məsələyə münasibət bildirən politoloq Məhəmməd Əsədullazadənin sözlərinə görə, bu yaxınlaşma Xəzərin statusu ilə bağlı ortaq məxrəcin tapılmasına müsbət təsir edə bilər: “Tehranda Azərbaycan, İran və Rusiya dövlət başçılarının zirvə görüşündə neft-qazla bağlı bəyannamənin imzalanması üçlük formatının iqtisadi inteqrasiyasını dərinləşdirəcək. Bu da, öz növbəsində, digər problemlərin həllinə öz təsirini göstərəcək. Əliyev, Putin və Ruhani görüşü regionda terrorizmə, ekstremizmə qarşı mübarizədə əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Aparılan danışıqlar və əldə olunan razılıq regionun ümumi təhlükəsizliyinə töhfə verəcək. Onu da qeyd edim ki, imzalanan bəyannamə İranla Azərbaycan arasında Xəzərin statusu ilə bağlı problemlərin həll olunmasına vəsilə ola bilər. Hazırda İran Xəzərin statusu ilə əlaqədar mümkün razılığa gəlmir. Özünə daha çox pay tələb edir və dənizin milli sektorlar üzrə bölünməsinin əleyhinə çıxır. Bu da Azərbaycana qarşı ərazi iddiası kimi xarakterizə edilə bilər. Ona görə də dövlətlər arasında iqtisadi və nəqliyyat sahəsində intensivləşən əlaqələrin İranın konstruktiv mövqe sərgiləməsinə müsbət təsiri olar. “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizi Fras körfəzi ilə Şimali Avropanı birləşdirməklə, regionda Azərbaycanın geosiyasi əhəmiyyətini artıracaq. Hesab edirəm ki, iqtisadi əlaqələrin inkişafı siyasi əlaqələrin daha da pozitiv olmasını sürətləndirəcək. Tehranla Bakı arasında Xəzər dənizinin bölünməsi istiqamətində mümkün narazılıqlar ortadan qalxacaq. Hər halda, tərəflər arasında müşahidə olunan yaxınlaşma bu problemin də həllinə təsirsiz ötüşməyəcək. Hər halda, gedən proseslər fonunda və bəlli bir zaman çərçivəsində Xəzərin statusu məsələsində ortaq məxrəc tapılacaq”.
Vidadi ORDAHALLI
