Bu gün Azərbaycanın xüsusi maraq dairəsində yer alan məsələlərdən biri də qeyri-neft sektoru üzrə ixrac həcmini artırmaqdır. Bu xüsusda diqqət yetirilən əsas məqamlardan biri ixracın artımına xidmət edən vasitələrin ərsəyə gəlməsidir. İndi hökumət belə vasitələrdən biri qismində əlverişli nəqliyyat potensialının yaradılması istiqamətində də mühüm addımlar atır. Proseslər göstərir ki, cari il ərzində Azərbaycan qeyri-neft sektoru üzrə ixracın həcmini əlverişli nəqliyyat dəhlizləri və vasitələri yaradılması ilə daha da artıra biləcək. Xüsusən də Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolunun istifadəyə verilməsi bu prosesə yeni mühüm töhfələr verəcək.
"Azərbaycan Dəmir Yolları" QSC-nin rəhbəri Cavid Qurbanov da yükdaşımalar prosesində Bakı-Tiflis-Qarsın böyük əhəmiyyət kəsb etdiyini bildirir. Onun sözlərinə görə, Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu layihəsi çərçivəsində Qarsda yeni logistik mərkəz yaradılacaq. Bununla əlaqədar Qarsda müqavilə imzalanıb. C.Qurbanov "TRT Xəbər" telekanalına müsahibəsində deyib ki, bu yol istifadəyə verildikdən sonra özəl sektorun nümayəndələri, sahibkarlar ildə imtiyazla iki milyon ton yük göndərə biləcəklər: "Gələcəkdə isə bu marşrut üzrə yükdaşıma artırılacaq . Bakı-Tiflis-Qars layihəsi regionun inkişafını təmin edəcək". O, həmçinin, Qazaxıstan və Çindən gələcək yüklərin hesabına Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu ilə daşınacaq yüklərin ildə 500 min konteynerə qədər artacağına ümidvar olduğunu bildirib. Qeyd edək ki, azərbaycanlı sahibkarlar da Bakı-Tiflis-Qarsla güzəştli şərtlərlə yüklərini xaricə göndərmək imkanı qazanacaqlar. Elə bu da həmin dəmir yoluna marağın kifayət qədər yüksək olacağını deməyə əsas verir.
Digər tərəfdən vaxta qənaət baxımından da Bakı-Tiflis-Qarsın əhəmiyyəti böyükdür. Bunu Gürcüstan baş nazirinin birinci müavini, maliyyə naziri Dimitri Kumsişvili də təsdiq edir. Gürcüstan rəsmisi deyib ki, Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu xəttinin açılması yük və sərnişin daşınmasında qənaətə imkan yaradacaq. İndi maraq doğuran Bakı-Tiflis-Qarsın nə zaman işə düşəcəyidir. Əslində, bu ay artıq xəttin istifadəyə verilməsi gözlənirdi. Lakin Türkiyədəki işlər üzündən proses ləngiyir. Türkiyənin gömrük və ticarət naziri Bülənt Tüfənkci yaranmış durumda bu ilin sonuna qədər Bakı-Tiflis-Qars xəttinin açılacağını bildirir: "Təəssüf ki, bəzi hüquqi səbəblər Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu xəttini bu il tamamlamağa imkan vermədi. Bakı-Tiflis-Qars dəniz daşımalarından daha sürətli, avtomobil daşımaçılığından isə daha sərfəli olacaq. Layihənin artıq 85%-dən çoxu bitib. Bu xəttin açılması ilə Londonla Pekin bir-biri ilə birləşəcək".
Qeyd edək ki, əslində Türkiyə özü də Avropa ilə Asiyanı birləşdirəcək bu strateji nəqliyyat dəhlizinin açılmasında istər iqtisadi, istərsə də siyasi baxımdan çox maraqlıdır. Eləcə də öz ərazisində dəmir yollarını Gürcüstan dəmir yolları ilə birləşdirmək üçün mürəkkəb relyefə malik bölgədə illərdir gedən tikinti işlərinə yüz milyonlarla dollar xərcləyib. Azərbaycan da bu layihəyə böyük pullar sərf edib. Xatırladaq ki, Gürcüstan öz ərazisində dəmir yolunun tikintisini Azərbaycan Dövlət Neft Fondunun ayırdığı 775 milyon dollarlıq kredit hesabına həyata keçirib. Digər tərəfdən Azərbaycan şərt qoyub ki, Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu ilə Ermənistan yükləri daşına bilməz. Elə bu dəmir yolunun tikintisindən ən çox narahat olan da Ermənistandır və bu ölkə başa düşür ki, layihənin həyata keçirilməsi onun təcrid olunmasını daha da gücləndirəcək. Belə vəziyyət onu göstərir ki, Bakı-Tiflis-Qarsın işə düşməsi həm də Axərbaycanın Ermənistan üzərində növbəti qələbəsi olacaq. Bu da onu göstərir ki, Azərbaycan Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu bağlantısı layihəsinə qoşulmaqla gələcəyə hesablanmış daha bir addım atıb. Gətirə biləcəyi bütün iqtisadi dayaqlarla yanaşı, Bakı-Tiflis-Qars həm də tranzit daşımaların mərkəzinə çevrilən Azərbaycanın regionda söz sahibi olmasını təsdiqləyən bir faktor kimi çox önəmlidir. Bu, iştirakçı ölkələrlə yanaşı, həmin nəqliyyat dəhlizinin xidmətlərindən istifadə etmək marağında olan başqa ölkələrin də sıx nəqliyyat əlaqələri qurmasına böyük imkanlar açacaq. Proqnozlar göstərir ki, bu dəmiryol xətti vasitəsilə ilk illərdə 5 milyon ton, növbəti illərdə isə 15 milyon tona qədər yükün daşınması mümkün olacaq.
Tahir TAĞIYEV
