NATO ölkələri ilə Rusiya arasında gedərək artan ziddiyət tərəflərin postsovet məkanında toqquşma ehtimalını yüksəldir. Bunun əsas səbəbi həm də NATO-nun keçmiş sovet ölkələri ilə əməkdaşlığını daha da genişləndirməsi, burada hərbi fəallığını artırmasıdır.
Məhz belə bir vaxtda bəlli olub ki, ABŞ-ın strateji "RQ-4A Global Hawk" pilotsuz təyyarəsi Ukraynanın Rusiya tərəfindən fəal dəstəklənən Donetsk və Luqansk "xalq respublikaları" üzərində fəal kəşfiyyat işləri aparıb. Rusiyalı hərbi ekspert Viktor Baranes bildirir ki, bununla ABŞ Kiyev hakimiyyətinə hərtərəfli dəstək verərək, Ukraynada Rusiyaya meydan oxuyur: "Bu, turizm uçuşu deyildi, tamamilə kəşfiyyat uçuşudur. ABŞ-ın əldə etdiyi məlumatları, təbii ki, Kiyev alacaq". Ekspert vurğulayıb ki, Ukrayna rəhbərliyi son aylara qədər cənub-şərq sərhədlərində qoşunlarını yenidən qruplaşdırır, təmas xəttinə müasirləşdirilmiş və təmir edilən hərbi texnika toplayır.
Məlumatlara görə, Amerika pilotsuz təyyarəsi Siciliyada yerləşən Siqonella təyyarə bazasından uçub və Nikolayev vilayətindən Ukraynanın hava məkanına daxil olaraq Mariupola yollanıb. Təyyarə Donbasda tapşırığın icrasından sonra Moldovaya uçub. Nəzərə alsaq ki, "RQ-4A Global Hawk" 300 kilometr radiusda kəşfiyyat toplamağa qadirdir, o halda hava gəmisinin Rusiyanın sərhəd ərazilərini də izlədiyi aydındır. Moskva isə bütün bunları ciddi qraşıdurmaya yol açan hal sayır. Digər tərəfdən Rusiya sərhədlərində NATO qüvvələrinin cəmləşdirilməsi də Kreml tərəfindən sərt qarşılanır. Belə bir vaxtda maraq doğuran daha bir məsələ Gürcüstanın NATO-ya girişi haqqında məsələnin ABŞ Konqresində yenidən qaldırılmasıdır. Konqresdə Gürcüstanın NATO-ya girişinin dəstəklənməsi, həmçinin "Sülh Naminə Tərəfdaşlıq" proqramında Kosovonun iştirakı təklif edilib. 2018-ci ildə ABŞ-ın hərbi büdcəsi layihəsinə uyğun olan düzəlişlər Konqresin Respublikaçı üzvü Mayk Terner tərəfindən hazırlanıb. O, parlament üzvlərini "Şərqi Avropada Rusiya təcavüzü"nün qarşısının alınması üçün NATO ilə daha aktiv işləməyə çağırıb.
Konqres üzvü öz layihəsində ittifaqa daxil olmağı arzulayan ölkələrə kömək etməyi təklif edir. Respublikaçının təşəbbüsü bəyənilərsə, ABŞ Konqresi yalnız Gürcüstanın NATO-ya üzvlüyünü deyil, həm də Kosovonun ittifaq proqramında iştirakını dəstəkləyəcək. Qeyd edək ki, Gürcüstanın NATO-ya girişi haqqında danışıqlar 2008-ci ildə başlanıb. Lakin Brüssel və Vaşinqtonun vədlərinə baxmayaraq, indiyə kimi Gürcüstana NATO-ya üzvlük üzrə Fəaliyyət Planı verilməyib. Gürcüstan hələ ki, yalnız "Sülh Naminə Tərəfdaşlıq" proqramı çərçivəsində NATO-nun təlimlərində iştirak edir. Moskva isə hesab edir ki, Gürcüstanın NATO-ya girişinin mənfi nəticələri olacaq. Rusiya, bu baş verərsə, sərhədlərinin təhlükəsizliyinin təmin olunması üçün hərbi və digər ölçülər tətbiq edəcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Əslində bu fonda Gürcüstanın separatçı bölgələrində Rusiya fəal şəkildə yeni hərbi qüvvələr cəmləyir. Eyni zamanda Ermənistandakı Rusiya hərbi bazası da yeni qüvvələr və texnika hesabına davamlı şəkildə gücləndirilir. Hətta fiikrlər səslənir ki, Ermənistanın Gümrü şəhərindəki 102 saylı Rusiya hərbi bazasından Gürcüstana qarşı istifadə edilə bilər. Gürcüstanın Sosial Elmlər Mərkəzinin eksperti Kristina Marqvelaşvili də bildirir ki, Gümrü bazası gürcü toplumunda neqativ ovqat doğurur: "Bizdə belə bir hissiyat var ki, Rusiya hərbi bazası Gürcüstan üçün təhlükədir. Məsələn, Abxaziyada və ya başqa yerlərdə mümkün konfliktlər zamanı ondan əleyhimizə istifadə oluna bilər".
Bundan başqa, Rusiya Silahlı Qüvvələri və separatçı Abxaziya rejimi yaxın vaxtlarda irimiqyaslı hərbi təlimlər keçirməyi planlaşdırır. Təlimlərdə məqsədin Abxaziyaya gözlənilən hücumun qarşısının alınması olduğu qeyd edilir. Rusiyanın Abxaziyadakı 7-ci hərbi bazası bu xüsusda bildirir: "Yaxın vaxtlarda Abxaziyaya gözlənilən mümkün təcavüzü dəf etmək məqsədilə cənub-qərb istiqamətində ilə irimiqyaslı birgə hərbi təlimlər keçiriləcək. İki ölkə arasında əvvəllər imzalanan hərbi əməkdaşlıq haqqında sazişə uyğun olaraq hərbi təlimlər zamanı şərti düşmənin müxtəlif istiqamətlərdən, o cümlədən dənizdən, qurudan, havadan istənilən hava şəratində, gecə və gündüz ehtimal edilən hücumun qarşısının alınması taktikası sınaqdan çıxarılacaq". Hesab edilir ki, bütün bunlarla Rusiya Qafqazı NATO-ya güzəştə getməyəcəyini açıq şəkildə nümayiş etdirir. Eləcə də digər postsovet məkanlarında Rusiya NATO qüvvələrinə qarşı fəallıq dərəcəsini daha da artıracaq. Belə vəziyyət isə, öz növbəsində, tərəflərin elə postsovet məkanında ziddiyyətlərini daha da dərinləşdirəcək. Çünki NATO da postsovet məkanında Rusiya qarşısında geri çəkilmək niyyətində deyil.
Namiq QULİYEV
