İşğalçılıq siyasətindən əl çəkməməsi Ermənistana gedərək daha baha başa gəlməkdədir. Hazırda müşahidə olunan proseslər Ermənistanın sosial-iqtisadi sahədə tənəzzülünün gedərək daha sürətli xarakter aldığını nümayiş etdirir. İşğal nəticəsində regional layihələrdən kənarda qalması, təcrid vəziyyətinin dərinləşməsi ilə artan iqtisadi problemlər əhalinin hakimiyyətdən narazılıq səviyyəsini daha da yüksəldir. Bu vəziyyətdə xaricdən pul köçürmələrinin azalması da problemlərin miqyasını əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Vəziyyətin ağırlığını hətta erməni rəsmilər özləri də etiraf edir.
Ölkənin maliyyə naziri Vardan Aramyan iyulun 6-da parlamentin növbədənkənar iclasındakı çıxışında bildirib ki, son 3 ildə Ermənistana pul köçürmələrinin həcmi 830 milyon dollar, yaxud 38,4 faiz azalıb. Onun sözlərinə görə, bu, ilk növbədə Rusiyaya tətbiq edilən sanksiyalar və ölkə iqtisadiyyatının inkişafının zəif olması ilə əlaqədardır. Nazir etiraf edib ki, bu durumda əsas ümid xarici borclara qalıb: "Ermənistan iqtisadiyyatı dəstəkləmək məqsədilə xarici borcların həcmini artırıb". Aramyan ölkənin xarici borcunun son 2 ildə daha da artaraq pik həddə, yəni 5,9 milyard dollara çatdığını açıqlayıb. O etiraf edib ki, xarici kreditlər olmasa, Ermənistan iqtisadiyyatı tamamilə çökər. Ermənistanın xarici borcu son 2 ildə daha da artaraq 5,9 milyard dollara çatıb. Onun sözlərinə görə, son 2 ildə əlavə 900 milyon dollar borc götürülüb: "Əgər Ermənistan kredit götürməkdən imtina etsə, iqtisadiyyat zəifləyər və bu, ölkənin çöküşünə gətirib çıxarar". Mərkəzi Bankın sədri Artur Cavadyan isə bildirib ki, ötən il Ermənistanın iqtisadi inkişafı gözlənildiyindən dəfələrlə az, cəmi 0,2 faiz olub. O bunu daxili və xarici investisiyaların azalmasi ilə izah edib. Erməni ekspertlər vurğulayır ki, indi heç kəs Ermənistana sərmayə yatırmaq istəmir və vəziyyət o həddə gəlib ki, hətta ölkənin himayəçisi Rusiyadan da transferlər və sərmayələr durmadan azalır. Maliyyə nazirinin etiraflarına qoşulan Mərkəzi Bankın sədri Artur Cavadyan isə bildirib ki, iqtisadiyyat həqiqətən bərbad vəziyyətdədir. Erməni analitiklərin fikrincə, vəziyyətin bu halında hazırda ölkədə hər hansı iqtisadi inkişafdan belə söhbət gedə bilməz və bütün bunların məntiqi nəticəsidir ki, ölkədə yerli istehsal və ixracat yox səviyyəsindədir. Erməni ekspert Naira Ayrumyan bütün bunların kökündə həm də hakimiyyətin sərişətsiz xarici siyasətinin dayandığını bildirir: "Ermənistan belə qlobal kommunikasiya layihələrindən kənarda qalmaqdadır. Bu, Azərbaycan və Türkiyə tərəfdən yürüdülən siyasət və bir də Rusiyanın Ermənistana münasibətdə izolyasiya siyasəti nəticəsində baş verir. Ermənistanın Avrasiya İqtisadi Birliyinə qoşulması Rusiyaya imkan verdi ki, Gürcüstan vasitəsilə Ermənistanın Avropa İttifaqı ilə azad ticarət zonası yaratmasını əngəlləsin. Bundan əlavə, Ermənistan İranla da azad iqtisadi əlaqələr həyata keçirə bilmir. Bizim bütün nəqliyyat və kommunikasiya maraqlarımız Rusiyanın regionda öz təsirini itirməmək məsələsinə gedib dirənir. Qlobal meyllər durmadan dəyişir və ölkəmiz coğrafi baxımdan qlobal kommunikasiyaların tərkib hissəsi ola biləcəyi halda, bu şansı da itirməkdədir".
Belə vəziyyətdə müxalif qüvvələr Serj Sarkisyan iqtidarına qarşı sərt mövqe sərgiləməyə başlayıb. Belə ki, Ermənistan müxalifəti Sarkisyan rejiminə qarşı çevriliş etməyə çağırıb. Qeyd edilir ki, prezident ölkənin günü-gündən pisləşən sosial-iqtisadi vəziyyətini düzəltməkdənsə, öz hakimiyyətini hər yolla qoruyub saxlamağa çalışır. Müxalif "İrs" partiyasının sədri Raffi Ovannisyan partiya qurultayında ölkədəki bütün siyasi qüvvələri və əhalini Serj Sarkisyana qarşı birləşərək qiyama çağırıb. Onun sözlərinə görə, bütün xəbərdarlıqları qulaqardına vuran Sarkisyanı yalnız güc yolu ilə devirmək mümkündür. Raffi Ovannisyan hətta Sarkisyan rejiminin üzvlərinə onun çirkli əməllərini ortaya tökməyi təklif edib. O bildirib ki, hazırkı baş nazir Karen Karapetyan parlament seçkilərində Sərkisyanın saxtakarlıqlarını etiraf etsə, erməni xalqı Karapetyanı əsl rəhbər kimi tanıyacaq. İndilikdə isə hakimiyyətə qraşı olanların əsas çıxış yollarından biri ölkəni tərk etməkdir. Rəsmi statistikaya görə, 1998-2008-ci illərdə Robert Köçəryan iqtidarı zamanı 134 min nəfər, Serj Sarkisyan iqtidarı zamanı isə geri dönməmək şərtilə ölkəni 300 min nəfər tərk edib. Ümumən son 20 ildə, rəsmi statistikaya görə, 450 min nəfər ölkədən gedib. Bura sadəcə daimi yaşayış üçün getdikləri ölkələrdə vətəndaşlıq alanlar daxildir. Ermənistan vətəndaşlığından imtina etməyən, amma son 25 ildə ölkəsinə dönməyən insanlarla birlikdə ölkəni tərk edənlərin sayının 1 milyondan çox olduğu təxmin edilir. Hazırda bu proses daha sürətli xarakter almaqdadır.
Tahir TAĞIYEV