Bazar ertəsi günü, 16 noyabr 2026
     

Dün­ya nə­həng­lə­ri­nin neft-qaz mü­ha­ri­bə­si­nin mər­kə­zi Ark­ti­ka­ya kö­çür...

Image


Ya­xın Şərq­də möv­qe­lə­ri kəs­kin şə­kil­də toq­qu­şan ABŞ və Ru­si­ya in­di də Ark­ti­ka­da hər­bi müs­tə­vi­də qar­şı-qar­şı­ya gə­lə bi­lər. Bu­na əsas sə­bəb Ru­si­ya­nın buz­laq­lar­da fə­al­laş­ma­sı, bu­ra­da neft və qaz ha­si­la­tı­nı ge­niş­lən­dir­mək niy­yə­ti­dir. Be­lə və­ziy­yət ABŞ-da cid­di na­ra­hat­lıq do­ğu­rur.

ABŞ-ın Sa­hil Mü­ha­fi­zə­si­nin baş­çı­sı Pol Za­kanft bil­di­rir ki, in­di­ki və­ziy­yət­də Ark­ti­ka­da və­ziy­yət bir­mə­na­lı şə­kil­də Ru­si­ya­nın xey­ri­nə­dir və be­lə və­ziy­yət ABŞ üçün yax­şı heç nə vəd et­mir: "Ark­ti­ka üçün ya­rı­şı şah­mat par­ti­ya­sı ilə mü­qa­yi­sə et­sək, Ru­si­ya­da onun bü­tün fi­qur­la­rı, ABŞ-da isə yal­nız pi­ya­da və müm­kün­dür ki, top var". O vur­ğu­la­yıb ki, Mosk­va ar­tıq oyu­nun lap əv­və­lin­də Va­şinq­to­nu "şah və mat" edib. Pol Za­kanft xə­bər­dar­lıq edib ki, Ru­si­ya Ark­ti­ka­da Bir­ləş­miş Ştat­la­rı xey­li qa­baq­la­yır və Va­şinq­ton re­gi­on­da hər­bi güc­lən­mə ba­xı­mın­dan yu­ba­nır. Sa­hil Mü­ha­fi­zə­si­nin baş­çı­sı qeyd edib ki, Ru­si­ya­da ti­ca­rət və hər­bi gə­mi­lə­rin də­niz yol­la­rı­na gi­ri­şi­ni tə­min edən buz­qı­ran­la­rın sa­yı 40 ol­du­ğu hal­da, ABŞ-da yal­nız iki buz­qı­ran gə­mi var. Za­kanft on­lar­dan yal­nız bi­ri­nin Ark­ti­ka üçün əl­ça­tan ol­du­ğu­nu de­yib: "Ark­ti­ka buz­la­rı­nın ge­ri çə­kil­mə­si ey­ni za­man­da tə­bii re­surs­la­rın zən­gin eh­ti­yat­la­rı­na gi­ri­şi açır. Ru­si­ya və Çin ki­mi öl­kə­lər bu eh­ti­yat­la­ra ac­göz­lük­lə ba­xır. Qiy­mət­lən­dir­mə­lə­rə gö­rə, dün­ya­nın öy­rə­nil­mə­miş qaz eh­ti­yat­la­rı­nın 30, nef­tin isə 13 fai­zi bu re­gi­on­da­dır".

Ey­ni möv­qe­ni ABŞ-ın Hər­bi Də­niz Qüv­və­lə­ri­nin is­te­fa­da olan ad­mi­ra­lı Har­ri Ra­fed də bö­lü­şür: "Mosk­va və Pe­ki­nin Ark­ti­ka­da möv­qe­yi Va­şinq­ton­dan da­ha güc­lü­dür. Ark­ti­ka­nın re­surs­la­rı üçün mü­ba­ri­zə apar­ma­yan Ame­ri­ka qlo­bal sə­viy­yə­də li­der sta­tu­su­nu iti­rə bi­lər". Onun söz­lə­ri­nə gö­rə, Ark­ti­ka­nın re­surs­la­rı­nın mə­nim­sən­mə­si ilə bağ­lı Ru­si­ya və Çi­nin stra­te­ji ma­nevr­lə­ri ABŞ üçün hə­yə­can siq­na­lı­dır.  Hər­bi-Də­niz Qüv­və­lə­ri­nin ad­mi­ra­lı he­sab edir ki, Ark­ti­ka uğ­run­da mü­ba­ri­zə­nin yu­ba­dıl­ma­sı öl­kə­nin id­xal edi­lən neft­dən ası­lı­lı­ğı­nı ar­tı­rır və bü­tov­lük­də qlo­bal sə­viy­yə­də Ame­ri­ka­nın nü­fu­zu­nu, o cüm­lə­dən Ark­ti­ka­da li­der­li­yi­ni təh­lü­kə al­tı­na qo­yur. Mosk­va isə böl­gə­də hər­bi gü­cü­nü ar­tır­maq­da da­vam edir. Ru­si­ya Mü­da­fiə Na­zir­li­yi rus or­du­su­nun Ark­ti­ka­da yer­ləş­di­ril­mə­si­nin 2020-ci ilə qə­dər da­vam edə­cə­yi­ni açıq­la­yıb.

Qeyd edək ki, Ru­si­ya­nın Ark­ti­ka­da fə­al­laş­ma­sı, ABŞ-la ya­na­şı, Ka­na­da və Nor­ve­çin də kəs­kin eti­ra­zı­na sə­bəb olub. Mosk­va­nın ak­tiv­li­yi­nə ca­vab ola­raq Ka­na­da da özü­nün Ark­ti­ka­da­kı hər­bi fə­al­lı­ğı­nı ar­tı­rıb. Eks­pert­lər isə he­sab edir ki, tə­rəf­lə­rin hər­bi fə­al­lı­ğı­nın ar­tı­rıl­ma­sı­nın sə­bəb­lə­ri əs­lin­də çox sa­də­dir və əsa­sən ener­ji ami­li­nə söy­kə­nir. Bu re­gi­on həm də ona gö­rə bey­nəl­xalq diq­qət mər­kə­zi­nə gə­lib ki, Ark­ti­ka də­ni­zin­də buz­la­rın əri­mə­si Şi­mal də­ni­zi mar­şru­tu­nu da­ha na­vi­qa­si­ya­lı edə­cək və be­lə­lik­lə, Çi­nə və Asi­ya­nın baş­qa gur ba­zar­la­rı­na qı­sa yol ya­ra­na­caq. Di­gər tə­rəf­dən, Ark­ti­ka Yer kü­rə­sin­də to­xu­nul­ma­mış neft qa­lan ye­ga­nə re­gi­on he­sab olu­nur. "Ros­neft"in ic­ra­çı di­rek­to­ru və pre­zi­dent Vldai­mir Pu­ti­nin ya­xın müt­tə­fi­qi İqor Se­çin bə­yan edib ki, şir­kət qar­şı­dan gə­lən 15 il­də Ark­ti­ka­ya 400 mil­yard dol­lar in­ves­ti­si­ya qo­ya bi­lər: "Biz ora­da eh­ti­yat­la­rı Səu­diy­yə Ərə­bis­ta­nı ilə mü­qa­yi­sə olu­na bi­lə­cək ye­ni neft re­gio­nu ya­rat­ma­ğa ha­zır­la­şı­rıq". Be­lə­lik­lə, Ru­si­ya So­vet İt­ti­fa­qı­nın da­ğıl­ma­sın­dan son­ra prak­tik ola­raq tərk et­di­yi Ark­ti­ka­ya qa­yı­dır. Bu fon­da da Kreml mü­tə­ma­di ola­raq Ark­ti­ka ilə bağ­lı hər­bi plan­la­rı­nı açıq­la­yır.

Qeyd edək ki, 5 sər­həd­ya­nı döv­lət - ABŞ, Ka­na­da, Da­ni­mar­ka, Nor­veç və Ru­si­ya­dan baş­qa da­ha 20 döv­lət Ark­ti­ka­nın zən­gin­lik­lə­ri­nə id­dia edir. Ark­ti­ka prob­lem­lə­ri ilə məş­ğul olan ən bö­yük və nü­fuz­lu döv­lət­lə­ra­ra­sı təş­ki­lat isə rəs­mi ola­raq 1996-cı il­də ya­ra­dıl­mış Ark­ti­ka Şu­ra­sı­dır. Bu­ra­ya qüt­bə ya­xın bü­tün döv­lət­lər da­xil­dir. Am­ma ha­di­sə­lə­rin in­ki­şaf axa­rı gös­tə­rir ki, Ark­ti­ka ilə bağ­lı mə­sə­lə­də bö­yük döv­lət­lər ye­nə qa­nun­la­ra yox, öz ma­raq­la­rı­na söy­kə­nə­rək hə­rə­kət edə­cək. Mə­sə­lə­nin da­ha bir tə­rə­fi isə hər­bi zid­diy­yət­lər­lə bağ­lı­dır. Be­lə ki, NA­TO Nor­ve­çə ra­ket­dən mü­da­fiə sis­tem­lə­ri yer­ləş­dir­mə­yə ha­zır­la­şır. Be­lə və­ziy­yət­də Kreml ca­vab təd­bi­ri ki­mi Ark­ti­ka­da hər­bi cə­hət­dən güc­lən­mə­yə üs­tün­lük ve­rir. Ru­si­ya­nın Nor­veç­də­ki sə­fi­ri Tey­mu­raz Ramş­vi­li bil­di­rir ki, NA­TO bu ad­dı­ma ge­dər­sə, bu­nun sa­də­cə sö­zü­ge­dən öl­kə üçün de­yil, it­ti­faq üçün nə­ti­cə­lə­ri göz­lə­nil­məz ola­caq: "Ru­si­ya bu­nun ca­va­bı­nı müt­ləq ve­rə­cək. Ru­si­ya və Nor­veç mə­sə­lə ilə bağ­lı fərq­li gö­rüş­lə­rə sa­hib ola bi­lər. Bu nor­mal­dır. La­kin yax­şı qon­şu­lar dia­loq qur­ma­lı və hər iki tə­rə­fi tə­min edən həll yol­la­rı ax­tar­ma­lı­dır". Ru­si­ya xa­ri­ci iş­lər na­zi­ri Ser­gey Lav­rov isə bil­di­rir ki, Ru­si­ya Ark­ti­ka mə­sə­lə­sin­də Mosk­va ilə əmək­daş­lıq edən­lə­rin təh­lü­kə­siz­li­yi­nə ca­vab­deh ol­ma­ğa ha­zır­dır: "Biz ki­min­lə­sə əmək­daş­lıq edən­də bu­nu möv­qe­lə­ri­mi­zin ve­ril­mə­si he­sa­bı­na et­mi­rik. Bi­zim öz öl­kə­miz, Şi­mal də­niz yo­lu­muz, Ark­tik şel­fi­miz var. Tək­cə Ru­si­ya­nın yox, həm də Şi­mal də­niz yo­lu­nun təh­lü­kə­siz­li­yi­ni Fe­de­ral Təh­lü­kə­siz­lik Xid­mə­ti və or­du tə­min edir".

Ta­hir TA­ĞI­YEV



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Azərbaycan üzərindən Ermənistanla ticarət dayan(dırıl)ıb - İrəvan adekvat ola bilmir...

İrəvanda Göy məscid murdarlandı, Azərbaycandan başqa heç bir qonşu müsəlman ölkə səsini çıxarmadı...

Saatlıq maaş sisteminə keçirik, pullar yeni qaydada hesablanacaq...

SON XƏBƏRLƏR

16.11.2026 / 21:14
Qaraqoyunlu Cahanşahın ermənilərə simpatiyasının sirləri - Eçmiədzini ermənələrə hədiyyə edənlər...

16.11.2026 / 20:57
İran müharibəsi artıq bitdi...Əsas yekunlar...

16.11.2026 / 20:40
ASB-nin Dublin Zirvəsində Naxçıvanın mühüm bir məsələsi həll edildi...

16.11.2026 / 20:24
Universitet tələbələri ilə görüşən Şərurlu İsfəndiyar hansı qəbahətlərə yol verdi?!...

16.11.2026 / 20:09
Azərbaycanın Strateji tərəfdaşlıq bəyannamələrində tək riskli məqam - analitiklər razılaşmır...

16.11.2026 / 19:53
Avropa siyasi məkanına yeni diplomatik fəallıq fenomeni gəlir...

16.11.2026 / 19:38
ASB-nin Dublin sammitində Əliyev daha bir uğur qazandı - Litva prezidenti açıqladı...

16.11.2026 / 19:24
Türkdilli xalqların ortaq mədəni irsi memarlıq timsalında

16.11.2026 / 19:10
Qara dənizdə içərisində 4 azərbaycanlının da olduğu gəmi vurularaq batırıldı...

16.11.2026 / 18:56
ABŞ-ın Avropadan çəkilməsinə icazə verilmir - Tramp çətinə düşdü...

16.11.2026 / 18:42
Paşinyan Azərbaycanın tam haqlı olduğunu bütün Avropaya bəyan etdi...

16.11.2026 / 18:27
Üç ölkə liderləri Çin görüşünün gündəliyində razılaşa bilmədilər

16.11.2026 / 18:23
Ceyhun Bayramovla Birləşmiş Krallığın XİN başçısı arasında telefon danışığı olub

16.11.2026 / 18:18
AMEA-da Səhəndin 100 illiyinə həsr olunmuş elmi konfrans keçirilib - FOTO

16.11.2026 / 18:10
Azərbaycan Beynəlxalq Telekommunikasiya İttifaqının Şurasına üzv seçildi

16.11.2026 / 18:02
Çin Rusiyadan dəstəyini geri çəkir, Putinin yeni Yalta arzusu suya düşür...

16.11.2026 / 17:45
Azərbaycanla Britaniya qarşılarında yeni yol açdılar...

16.11.2026 / 17:30
Gələn ildən əmanətçilərin qazancından vergi tutula bilər - faizlər də açıqlandı...

16.11.2026 / 17:17
Avropa yenidən Rusiya qazı üçün milyardlarla dollar ödəyir...

16.11.2026 / 17:12
Əhalinin dərman və ərzaq xərcləri artır...

16.11.2026 / 16:50
Ramiz Mehdiyevi ifrat tərifləyənlər risk aıtındadır – “kardinal” dövlət çevrilişində ittiham olunur...

16.11.2026 / 16:10
Azərbaycan ASB-nin yeni beynəlxalq təşkilata çevrilməsini önəmli saymır - niyə?..

16.11.2026 / 15:57
Hikmət Hacıyev: "Azərbaycan NATO ilə tərəfdaşlığı inkişaf etdirməyə hazırdır" - FOTO

16.11.2026 / 15:20
Ermənistan Rusiyadan qopur, İran o gücdə deyil, Azərbaycanla isə problem var...

16.11.2026 / 14:45
Azərbaycanda pensiya Ermənistandan 2 dəfə, Rusiyadan isə 40 dollar çoxdur - RƏQƏMLƏR

16.11.2026 / 14:32
Devlər Çində Ukrayna problemini yerdən qaldıra bil(məy)əcək... Tərəddüdlər...

16.11.2026 / 14:01
Azərbaycan 2030-cu ildə 27-ci Ümumdünya Enerji Konqresinə ev sahibliyi edəcək...

16.11.2026 / 13:57
Moskvanın sülh üçün maksimalist tələblərinə Aİ-dən maksimalist qarşılıq - Rusiya qoşunları bütün ölkələrdən çıxarılsın…

16.11.2026 / 13:52
Hesablama Palatası cari xərclərin artım tempinə limit qoyulmasını təklif etdi...

16.11.2026 / 13:38
“Bir pəncərə” informasiya sistemi haqqında əsasnamə təsdiq edildi

16.11.2026 / 13:35
Azərbaycan Respublikasının Strateji Obyektlərin Mühafizəsi Dövlət Agentliyi müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmətə qəbulla əlaqədar müsabiqə elan edir.

16.11.2026 / 13:34
“Yüksəliş” müsabiqəsinin keçirilməsi üçün bir milyon manat ayrıldı

16.11.2026 / 13:30
Xəzər dənizinin sahilboyu ərazilərində dövlət idarəetməsi təkmilləşdiriləcək - FƏRMAN

16.11.2026 / 13:21
Rumıniya Qara dəniz regionunun təhlükəsizliyi ilə bağlı Bakı ilə danışıqlar aparacaq...

16.11.2026 / 13:08
Aİ-nin genişlənmə sammitinə Gürcüstandan yalnız səfir dəvət olundu, Tiflis tədbirdən imtina etdi...

16.11.2026 / 12:43
Ukrayna Rostov vilayətində neft bazasını və qazpaylayıcı stansiyanı vurdu...

16.11.2026 / 12:29
Üç qitədəki Strateji Tərəfdaşlarımızın bizə faydaları nə ola bilər?! - Tək bir cümlə...

16.11.2026 / 12:20
Əmək Məcəlləsində dəyişikliklər təsdiqləndi

16.11.2026 / 12:18
İran parlamenti kəşfiyyat nazirinin müctəhid olması tələbini ləğv etdi...

16.11.2026 / 12:15
Prezident İlham Əliyev Dövlət Qulluğu Məcəlləsini təsdiqlədi

16.11.2026 / 12:05
Büdcəyə ən çox pul gətirən vergi bəlli oldu – Çoxumuz hər gün ödəyirik!

16.11.2026 / 11:53
Hörmüz boğazında iki neft tankeri minaya düşərək partladı...

16.11.2026 / 11:31
Paytaxtda avtoxuliqanlıq edən sürücü həbs edildi

16.11.2026 / 11:20
Ukrayna Krım körpüsünə növbəti dəfə zərbə endirdi – nəqliyyatın hərəkəti dayandırıldı...

16.11.2026 / 11:03
Mağazada qiymət göstərməyənlər 1 650 manatadək cərimələnəcək

16.11.2026 / 10:44
Ombudsman beynəlxalq ictimaiyyəti minatəmizləməyə dəstəyi artırmağa çağırdı

16.11.2026 / 10:17
Şahdağda qarın hündürlüyü 20 santimetrə çatdı

16.11.2026 / 10:02
Bakıda güclü külək 32 ağacı sındırdı

16.11.2026 / 09:55
İrandan Azərbaycana dronla narkotik keçirilməsinin qarşısı alındı - aparatı idarə edən iranlı da yaxalandı

16.11.2026 / 09:36
Azərbaycan və Ermənistan nümayəndələri yenidən görüşəcək

16.11.2026 / 09:05
Bakıda mağaza və evlərdən oğurluq edən şəxslər saxlandı

16.11.2026 / 07:22
Babil İmperiyasının süqut etmə tarixi dəqiqləşdirildi - mübahisə bitdi

16.11.2026 / 07:11
Tramp-Putin-Tszinpin görüşünün tarixi bəlli oldu

16.11.2026 / 06:59
"Türkiyə özünü yeniləyir" - Yeni Partiya bu şüar altında Qurultay keçirdi

16.11.2026 / 06:49
İranın Tramp və administrasiya üzvlərinə qarşı sui-qəsd planı açıldı - bir çox yüksək rütbəli şəxs hərbi bazalara köçürüldü

16.11.2026 / 06:40
Zaxarova Consonun Moskvada çox içməsinə şahidlik etdi - “Elə deyirdi süz…”

15.11.2026 / 22:36
Estoniya Rusiya ilə sərhəddəki bütün keçid məntəqələrini bağlayır...

15.11.2026 / 22:10
Prezidentin sosial şəbəkə hesablarında həftəlik fəaliyyəti ilə bağlı icmal yayımlanıb - VİDEO

15.11.2026 / 22:02
Prezident İlham Əliyevin sosial şəbəkə hesablarına qarşı kiberhücumlar müşahidə olunur

15.11.2026 / 19:54
Prezident: "Ümummilli Liderin Azərbaycan teleradiosuna göstərdiyi diqqət və qayğı bu sahənin inkişafında xüsusi yer tutur"

15.11.2026 / 19:52
"Radio və televiziya dövlətçilik ənənələrimizin, milli kimliyimizin və Azərbaycan həqiqətlərinin təbliği baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır" - Prezident

15.11.2026 / 19:46
Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın televiziya və radio işçilərini təbrik etdi

15.11.2026 / 18:43
Ağstafada sursat partladı - ölən və yaralanan var...

15.11.2026 / 18:30
Bayden memuarında Zelenskini “nankor”, Putini isə “yeniyetmə kimi” xarakterizə edib

15.11.2026 / 18:11
Rumıniya Qara dənizdə azərbaycanlıların olduğu gəmiyə hücuma görə Rusiyanı günahlandırdı – qırıcılar havaya qaldırıldı...

15.11.2026 / 17:15
Kremlin Avropaya xəbərdarlıq - razılaşma olmasa, məqsədimizə hərbi yolla nail olacağıq...

15.11.2026 / 16:31
"Söyüdlü kəndinin boşaldılacağı barədə məlumatlar əsassızdır" - Media və Yayım Şurası

15.11.2026 / 16:26
Təhsilin rəqəmsallaşmasındakı ciddi geriliyin əsas səbəbi məmur məsuliyyətsizliyidir - İlham Əhmədov yazır

15.11.2026 / 15:33
Rumıniya sahillərində azərbaycanlı dənizçilərin olduğu gəmi vuruldu...

15.11.2026 / 14:35
Putinin nəvələrinin Zelenski soyadı daşıdığı ortaya çıxdı... Uşaqların sənədləri illər sonra dəyişdirildi...

15.11.2026 / 14:19
Əliyevin Strateji dünya təfdaşlığı kursu şaxələnir - Avropa, Amerika, Mərkəzi Asiya, Çin, sonra kim...

15.11.2026 / 13:50
Trampa sui-qəsd iddiası ABŞ-ı ayağa qaldırdı... Bəzi rəsmilər evlərindən çıxarılıb təhlükəsiz yerlərə aparıldı...

15.11.2026 / 13:14
İranın nə qədər raketi var?... ABŞ kəşfiyyatı açıqladı – müharibəyə baxmayaraq...

15.11.2026 / 12:09
Daha bir super güclə Strateji tərəfdaşlıq qurduq - Azərbaycanı nələr gözləyir...

15.11.2026 / 11:42
İran Bəhreyndə ABŞ-ın radar stansiyasına dronlarla zərbə endirdi...

15.11.2026 / 11:18
Kadırov Qroznıda Putinin adını daşıyan yeni rayon salır...

15.11.2026 / 11:10
Prezident İlham Əliyev Mahmud Abbası təbrik etdi

15.11.2026 / 10:31
Azərbaycan Fələstini Milli Günü münasibətilə təbrik edib

15.11.2026 / 10:11
Tramp İrana yeni zərbələrdən bu halda imtina edəcək – Ağ Evdə qapalı müzakirələr gedir...

15.11.2026 / 09:27
"Azərbaycanın artan geosiyasi nüfuzu onu Avropa üçün mühüm tərəfdaşa çevirib" - Vüqar Rəhimzadə

15.11.2026 / 08:55
Hörmüz boğazında iki neft tankerində partlayış baş verib...

İki ildən çoxdur azad sahibkarlıq yeni Rəqabət Məcəlləsi ilə tənzimlənir...

XƏBƏR ARXİVİ