Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinin tezləşdirilməsinin yolu, heç şübhəsiz, Ermənistana beynəlxalq təzyiqlərin gücləndirilməsindən keçir. Elə danışıqlar prosesinə vasitəçilik edən Minsk Qrupunun həmsədrlərinin, xüsusən də Rusiyanın Ermənistana real təsiri fonunda konfliktin qısa zaman kəsiyində dinc yolla həlli tamamilə mümkündür.
Xatırladaq ki, bunu Prezident İlham Əliyev Münhen Təhlükəsizlik Konfransı çərçivəsində bir daha diqqətə çatdırıb. ATƏT-in Minsk Qrupu, onun həmsədrlərinin münaqişəninin həlli üçün daha fəal olmasının vacibliyinə diqqət yönəldən Prezident bir daha bəyan edib ki, Azərbaycan cari vəziyyətlə razılaşa bilməz: "BMT Təhlükəsizlik Şurasının Ermənistan qoşunlarının dərhal və qeyd-şərtsiz çıxarılmasını tələb edən qətnamələri 20 ildən də artıq müddətdən əvvəl qəbul olunmuşdur və onlar kağız üzərində qalmaqdadır. ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədri olan bu üç ölkə eyni zamanda BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvüdür. Bu isə o deməkdir ki, bu qətnamələr onların iştirakı ilə qəbul olunmuşdur. Onlar bu qətnamələrin qəbul olunmasına etiraz etməyiblər. Lakin qətnamələr icra olunmayıb və dünyanın bu aparıcı ölkələri işğal olunmuş ərazilərdən geri çəkilmək üçün təcavüzkar Ermənistana kifayət qədər təzyiq göstərə bilmirlər. Lakin biz ümid edirik ki, münaqişə qətnamələr əsasında həll olunacaqdır. Bunu etmək üçün yeganə yol bu cürdür". Dövlət başçısı daha bir maraqlı məqama da diqqət çəkərək bildirib ki, münaqişənin həll olunması Rusiyanın da marağındadır: "Rusiya Azərbaycanın qonşusudur. Ermənistanın birbaşa qonşusu deyil, lakin həmçinin regional qonşu ölkədir. Buna görə də düşünürəm ki, münaqişənin həll olunması Rusiyanın da marağındadır. Çünki münaqişə daimi təhlükə və qeyri-sabitlik mənbəyidir. Əlbəttə ki, vəziyyət nəzarət altından çıxsa, regionun bütün ölkələrində problemlər olacaqdır". Beləliklə, qeyd edilənlərdən bir daha bəlli olur ki, münaqişənin çözümü üçün Ermənistana təzyiqlər artmalı, bu məsələdə Rusiya daha çox fəallıq göstərməlidir. Bu arada Ermənistan prezidenti Serj Sarkisyanın verdiyi açıqlamalar da Rusiyanın təzyiqlərilə Qarabağ münaqişəsinin qısa zamanda həllinin mümkünlüyünü təsdiq edir. Belə ki, Serj Sarkisyan hərbi birləşmə komandanları ilə keçirdiyi müşavirədə çıxışı zamanı Rusiya amili ilə bağlı çox maraqlı fikirlər səsləndirib: "Rusiya olmasa, təhlükəsizliyimiz sual altında olar. Rusiya Ermənistanın təhlükəsizliyinin qarantıdır". Sarkisyan açıq etiraf edib ki, Rusiyasız Ermənistan müstəqil dövlət ola bilməz: "Bu gün Ermənistan müstəqil dövlət olduğu üçün Rusiyaya borcludur. Biz Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatında fəaliyyətimizi daha da gücləndirməliyik. Çünki NATO-ya üzv olan Türkiyə bizim üçün təhdid yaradır. Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı isə bu təhdidə qarşı sipərdir".
Sarkisyan əhalini parlament respublikasına keçidi dəstəkləməyə çağıraraq, bunun ölkənin gələcəyi üçün lazım olduğunu bildirib: "Bizim xarici mühitimiz mürəkkəbdir. Tez-tez fövqəladə hadisələr baş verir. Lakin bu o demək deyil ki, biz bütün bunlarla barışmalı və heç nə etmədən gözləməliyik. Mən dəfələrlə demişəm ki, Qarabağ məsələsi həll olunmayıb və biz uğursuzluğa məhkum olmuşuq. Türkiyə ilə sərhəd bağlıdır və blokada ləğv olunmayıb. Biz milli təhlükəsizliyimizə diqqət etməliyik. Pis idarəçilik bilavasitə milli təhlükəsizliyə və ölkənin müdafiə qabiliyyətinə təsir edir. Biz məhz buna görə konstitusiya islahatına getdik". Serj Sarkisyanın açıqlamaları bir daha təsdiq edir ki, bu ölkə Rusiyanın forpostudur və Moskvadan gələn göstərişlər əsasında hərəkət edir. Bu da o deməkdir ki, Moskva Azərbaycan rəhbərliyinin dediyi kimi Ermənistana təzyiq edərsə, Qarabağ münaqişəsi də qısa zamanda həllini tapa bilər. Özü də nəzərə alaq ki, Ermənistan daxilində də Sarkisyanın dəstəyi sürətlə azalır və erməni xalqında gedərək bu fikir hakim olmağa başlayır ki, Qarabağ münaqişəsi tezliklə həllini tapmalıdır. Bunu erməni fəalı Sergey Culakyan CBC-yə müsahibəsində təsdiq edir. Onun sözlərinə görə, əksər ermənilərə Qarabağ lazım deyil. 2016-cı ilin aprel hadisələrinə toxunan Culakyan bu fikri daha real şəkildə əsaslandırır və qeyd edir ki, həlak olmuş erməni əsgərlərinin hamısı kasıb ailələrdən çıxan uşaqlar olub: "Ermənistanda danışırdılar ki, aprel döyüşlərinin üç günündən sonra azərbaycanlılar 100 metr irəlilədilər. Bu cəfəngiyatdır. Sonra 800 hektar haqqında danışmağa başladılar. Amma söhbət 2000 hektardan gedir. Sarkisyandan soruşmaq istəyirəm: niyə insanlar məhv olur? Mən inandırıram ki, Qarabağda və Ermənistanda heç kəs müharibə istəmir".
Bu bir daha göstərir ki, Ermənistanda da çoxları Qarabağ münaqişəsinin davam etməsini istəmir. Məhz bu şəraitdə Sarkisyan rejiminə təzyiqlərin artması Qarabağ münaqişəsinin həllini tezləşdirə və bu məsələdə Rusiyanın rolu digər həmsədrlərdən daha çox ola bilər.
Tahir TAĞIYEV