Ermənistanın işğalçı siyasətinin ifşa olunması, bu ölkənin təcavüzkar mövqeyindən dünya ictimaiyyətinin daha çox üzvünün xəbərdar olması Azərbaycan diplomatiyasının müəyyən etdiyi əsas hədəflərdən biridir. Qeyd olunan istiqamətdə atılan addımların məntiqi nəticəsi olaraq artıq dünyada Ermənistan rəsmən işğalçı ölkə qismində qəbul olunur, onun bu səpkidə siyasətini pisləyən qərar və qətnamələrin sayı artır.
Aydındır ki, bütün bunlar nəticə etibarı ilə Ermənistanın işğal siyasətinə bəraət qazandırmaq üçün manevr imkanlarını əhəmiyyətli dərəcəcədə daraldır. Ölkəmizin hazırkı hücum diplomatiyasına Ermənistanın müqavimət imkanları, demək olar ki, yox dərəcəsindədir. Bu taktikanın ən vacib istiqamətlərindən biri də Ermənistanın işğalçı siyasətinin beynəlxalq təşkilatların daim gündəmində qalmasına nail olmaqdır və bu missiyanın da uğurla yerinə yetirildiyini göstərən faktların sayı kifayət qədərdir. Qeyd edilənlərin ən bariz nümunələrdən biri kimi Münhen Təhlükəsizlik Konfransı çərçivəsində səslənən fikirləri göstərmək olar.
Bu konfransda dünya ictimaiyyəti bir daha ona şahidlik etdi ki, Azərbaycanın həyata keçirdiyi xarici siyasət fəaliyyəti konstruktivliyi, eləcə də düşmənə diplomatik müstəvidə effektli zərbələr vurulması baxımından fərqlənir. O da bəlli oldu ki, xarici siyasət fəaliyyəti ölkəmizin ərazi bütövlüyünün bərpası, ikitərəfli və çoxtərəfli beynəlxalq əməkdaşlıq müstəvisində mövqelərimizin gücləndirilməsi kimi prioritet istiqamətlərə yönəlib. Diplomatik fəaliyyətimizin əsas hədəfi isə yenə Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin Azərbaycanın suverenliyi, ərazi bütövlüyü və beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədləri çərçivəsində həll edilməsinə yönəlib. Münhen Təhlükəsizlik Konfransı çərçivəsində Avrasiyada əməkdaşlıq və problemlər məsələlərinə həsr olunan panel-müzakirədə iştirakı fonunda Prezident İlham Əliyev bu xüsusda çox mühüm mövqe sərgilədi, Ermənistanın təcavüzkar mövqeyi bir daha ifşa olundu. Tədbirdə Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə toxunan dövlət başçısı qeyd etdi: "Üzləşdiyimiz problemlərdən ən böyüyü Ermənistan tərəfindən Azərbaycan ərazisinin davamlı işğalıdır. Bu da Ermənistan tərəfindən etnik təmizləmə və ərazimizin 20 faizinin işğalı ilə nəticələnmişdir. BMT Təhlükəsizlik Şurası Ermənistan qoşunlarının ərazimizdən dərhal və qeyd-şərtsiz çıxarılmasını tələb edən dörd qətnamə qəbul etmişdir. Bu qətnamələr iyirmi ildən artıqdır ki, kağız üzərində qalmaqdadır. Bütün münaqişələrin həlli eyni prinsipə, eyni yanaşmaya əsaslanmalıdır. Hər bir ölkənin ərazi bütövlüyünə hörmət edilməlidir, onu pozmaq olmaz. Beynəlxalq səviyyədə tanınan sərhədlər güc yolu ilə dəyişdirilə bilməz. Ermənistan və Azərbaycan arasında münaqişə həmçinin region üçün ən böyük təhlükədir. Bizim konstruktiv siyasətimiz münaqişənin BMT Təhlükəsizlik Şurasının və digər vacib təşkilatların qəbul etdiyi qətnamələr əsasında sülh yolu ilə ən tez nizamlanması məqsədini daşıyır".
Azərbaycan Prezidenti konfliktin həlli istiqamətində atılması vacib olan addımları da dəqiq şəkildə diqqətə çatdırdı. Belə ki, Rusiyanın Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllindəki fəaliyyəti ilə bağlı suala cavabında İlham Əliyev bildirib ki, ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədr ölkələri olan Rusiya, ABŞ və Fransa BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvləri kimi təcavüzkara təzyiq göstərməli, onların iştirakı ilə münaqişənin həllinə dair Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən qəbul olunan dörd qətnamə yerinə yetirilməlidir: "Ermənistan təkcə Dağlıq Qarabağı yox, həmçinin erməni əhalisinin heç vaxt yaşamadığı ətraf yeddi rayonu da işğal edib". "Avropanın Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanmasında rolu ilə bağlı gözləntiləriniz nədir" sualına cavabında Prezident İlham Əliyev bildirib ki, Dağlıq Qarabağda baş verənlərlə bağlı Ermənistana sanksiyalar tətbiq olunmayıb və bu ikili yanaşma aradan qaldırılmalıdır. Dövlət başçısı səylərin birləşdirilməsi və təcavüzkar Ermənistana torpaqlarımızı boşaltmaqla bağlı təzyiq göstəriləcəyi təqdirdə münaqişənin tezliklə həll olunacağına ümid etdiyini söyləyib.
Beləliklə, burada kifayət qədər açıq şəkildə göstərilir ki, Ermənistan təcavüzkar dövlətdir və Qarabağ konfliktinin sülh yolu ilə həlli işğalçıya təzyiq və sanksiyaların tətbiqindən keçir. Ən əsas məqamlardan biri o oldu ki, dünya dövlətlərinin böyük əksəriyyətinin iştirak etdiyi tədbirdə bir daha ən yüksək səviyyədə Ermənistanın bir dövlət olaraq işğalçı mahiyyəti ortaya qoyuldu, beynəlxalq birlik yenidən gördü ki, Azərbaycan hələ də Ermənistanın işğalından əziyyət çəkir. Digər tərəfdən beynəlxalq hüquq normalarına hörmət edilməməsi və ikili standartlar, Ermənistanın işğal faktına görə hələ də sanksiyalarla üzləşməməsi təkcə Cənubi Qafqaz yox, həm də bütün Avropa üçün təhdid yaradan Qarabağ münaqişəsinin həllini əngəlləyir. Bu fonda Azərbaycan Prezidentinin çıxışlarında dünyada təhlkəsizlik sisteminin yenidən qurulmasına ehtiyacın olduğunu qabartması da təsadüfi sayıla bilməz. Dövlət başçısı beynəlxalq hüquq normalarına uyğun olaraq ərazi bütövlüyünə bütün ölkələrdə hörmət edilməsinin, eyni standartın tətbiq olunmasının vacib olduğunu iştirakçıların diqqətinə çatdırmaqla həm də dünyada hazrıkı situasiyada bir ədalətsizlyin hökm sürdüyünə dair ciddi mesajlar vermiş oldu. Bütün bunlar fonunda aydındır ki, Münhen Təhlükəsizlik Konfransı bir çox aspektdən Azərbaycan üçün vacib əhəmiyyətə malikdir. İlk növbədə o cəhətdən ki, beynəlxalq platformadan istifadə edilərək Azərbaycan həqiqətləri, Ermənistanın işğalçı siyasətinin davam etməsi və bunun bütün dünya üçün nə dərəcədə təhlükəli olduğu bir daha beynəlxalq aləmin diqqətinə çatdırıldı. Digər tərəfdən göstərildi ki, bu vəziyyətin davamı beynəlxalq təhlükəsizliyə hər an ciddi şəkildə xələl vura bilər. Burada beynəlxalq təşkilatlara, eləcə də Minsk Qrupuna həmsədrlik edən dövlətlərə də çox ciddi mesajlar verildi. Azərbaycan Prezidenti diqqətə çatdırdı ki, ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədr ölkələri olan Rusiya, ABŞ və Fransa BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvləri kimi təcavüzkara təzyiq göstərməli, onların iştirakı ilə münaqişənin həllinə dair Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən qəbul olunan dörd qətnamə yerinə yetirilməlidir. Xatırladaq ki, 1992-1993-cü illərdə BMT Təhlükəsizlik Şurası erməni silahlı qüvvələri tərəfindən Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərinin qeyd-şərtsiz azad edilməsi ilə bağlı 4 qətnamə qəbul edib. Bu sənəd tam əsas verir ki, münaqişə sülh yolu ilə, ədalətli şəkildə həll edilsin. Eləcə də AŞPA, ATƏT, NATO və digər beynəlxalq təşkilatlar, müxtəlif ölkələrin parlamentləri Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyən sənədlər qəbul ediblər. Azərbaycan, sadəcə, həmin hüquqi sənədlərin icraya yönəldilməsini əsas tələb kimi qarşıya qoyur. Əks halda Bakı ərazi bütövlüyünü güc yolu ilə bərpa edəcəyini də dünyanın diqqətinə çatdırır. Elə Prezident İlham Əliyev tərəfindən dəfələrlə bəyan edilib ki, Azərbaycan istənilən şəraitdə özünün ərazi bütövlüyünü bərpa edəcək və təcavüzkar qüvvələr işğal olunmuş Azərbaycan ərazisindən çıxarılacaq. Məhz bu cür qətiyyətli və prinsipial mövqeyin fonunda Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli naminə bütün resurslarından səmərəli istifadə etməkdə və aktiv, hücumçu diplomatiya həyata keçirməkdədir. Bunun da nəticəsidir ki, son illərdə bütün beynəlxalq qurumlarda münaqişəyə münasibət getdikcə dəyişir. Amma Azərbaycan bununla kifayətlənmir, qətiyyətli addımlar atılmasının, sözdən əmələ keçilməsinin vacibliyini ön plana çıxarır. Münhen Təhlükəsizlik Konfransında da Ermənistana qarşı sanksiyaların tətbiqini qabartmaqla Prezident İlham Əliyev bir daha bu mövqeyini təkrarladı. Eyni zamanda göstərildi ki, Qarabağ münaqişəsinin beynəlxalq hüquq normalarına əsasən həll edilməsi Azərbaycan dövlətinin qarşısında duran ən strateji vəzifələrdən birincisidir.
Etiraf edilməlidir ki, Azərbaycanın tutduğu prinsipial mövqeyin və həyata keçirdiyi uğurlu siyasətin fonunda dünyanın aparıcı dövlətləri və beynəlxalq təşkilatlar Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin beynəlxalq hüquq normalarına əsasən həllinin zəruri və qaçılmaz bir proses olduğunu hər zaman bəyan edir. Məhz bunun nəticəsidir ki, beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən Qarabağ münaqişəsinin beynəlxalq hüquq normaları çərçivəsində həlli ilə bağlı qətnamələr qəbul edilib. Amma Münhen Təhlükəsizlik Konfransında səslənən fikirlərdən göründüyü kimi, Azərbaycan artıq konkret nəticə gözləyir. Əks halda Azərbaycan öz ərazilərini digər vasitələrlə işğaldan azad etmək gücündədir. Rəsmi Bakı dəfələrlə qeyd edib ki, Azərbaycan müharibə tərəfdarı deyil və məsələnin imkan olduğu qədər diplomatik yollarla həllini tapmağa çalışır. Lakin işğalçı Ermənistanın qeyri-konstruktiv mövqeyi burada ciddi maneə yaradır və Münhen Təhlükəsizlik Konfransında da bu məsələ Azərbaycan dövlət başçısı tərəfindən xüsusi olaraq diqqətə çatdırıldı. Burada dünya ictimaiyyəti aydın şəkildə gördü ki, Ermənistan təkcə Azərbaycana yox, bütün Qafqaza, Şərqi Avropaya təhdid yaradan ölkədir. Bütün bunların ən incə detallarına qədər Münhen Təhlükəsizlik Konfransında diqqətə çatdırılması Ermənistana diplomatik müstəvidə vurulan növbəti ciddi zərbə hesab olunur.
Beləliklə, diplomatik sferada Ermənistan üzərində qazandığı qələbəni yeni uğurlarla daha da möhkəmləndirən Azərbaycan artıq beynəlxalq hüquq müstəvisində işğalçı dövlətlə müqayisədə kifayət qədər mövqe üstünlüyünə malikdir. Məhz fəal və çevik diplomatiyası sayəsində Azərbaycan bütün dünyada Ermənistanın işğalçı dövlət kimi qəbul edilməsinə nail olub və bu hal Münhen Təhlükəsizlik Konfransında bir daha təsdiqini tapdı. Dünya tərəfindən Azərbaycanın ərazi bütövlüyü birmənalı şəkildə qəbul edilir. Digər tərəfdən, artıq təcavüzkar ölkənin özündə də açıq etiraf edilir ki, Azərbaycanla müharibə vəziyyəti Ermənistanda bütün vacib sahələrdə yaşanan tənəzzülün kökündə dayanan ən ümdə səbəblərdən biridir. Elə bu səbəbdən artıq Ermənistanda açıq şəkildə belə fikirlər səslənir ki, ölkə hakimiyyəti konstruktiv mövqe nümayiş etdirməli, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün qorunması şərtilə Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinə çalışmalıdır. Belə vəziyyətin yaranması isə Azərbaycanın Ermənistan üzərində diplomatik üstünlüyünün, qələbəsinin mühüm göstəricisidir.
Nahid SALAYEV
Yazı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun maliyyə dəstəyilə çap olunur.