Bu vaxtadək Rusiya və ABŞ arasında Ukrayna, Yaxın Şərq, eləcə də Şərqi Avropada yaranan durum üzündən müharibə ehtimalı yüksək qiymətləndirilirdisə, indi vəziyyət fərqli istiqamətdə dəyişib. Artıq ABŞ-da Donald Tramp administrasiyasının fəaliyyətə başlmasından sonra daha çox ABŞ və Çin müharibəsindən söz açılır.
Sözügedən iki ölkə arasında yeni situasiyanın yaranması ehtimalı indi daha çoxdur. Məsələ bundadır ki, D.Tramp ABŞ-ın indiyədək həyata keçirdiyi "Vahid Çin" siyasətinə sadiq qalmaqla, Tayvanla diplomatik əlaqələrə yenidən baxacağını bildirib. Xatırladaq ki, ABŞ 1979-cu ildə Tayvanla diplomatik əlaqələri kəsdikdən bu yana "Vahid Çin" siyasətinə sadiq qalıb. Lakin Trampın prezident seçildikdən və 38 illik zaman fasiləsindən sonra ilk dəfə Tayvan lideri Tsai İng-venlə telefonla danışması Çində ciddi narahatlığa səbəb olub. ABŞ isə Tayvanla iqtisadi və hərbi sahədə əlaqələri gücləndirməyi düşünür.
Bu fonda Cənubi Çin dənizində tərəflərin böyük miqdarda hərbi qüvvə cəmləşdirməyə başlaması da vəziyyəti gərginləşdirir. Xatırladaq ki, burada mübahisəli ərazilər çoxdur. Məsələn, Cənubi Çin dənizində Spratlyi arxipelaqı adalarına Çinlə yanaşı, Vyetnam, Tayvan, Malayziya, Filippin və Bruney də iddialıdır. Həmin adalarda iri neft və qaz yataqları kəşf olunub. ABŞ bu məsələdə digər ölkələri dəstəkləyir və bu da Çində narazılıq yaradır. Bu fonda Çin hərbi infrastrukturun yerləşdirilməsi məqsədilə Spratlyi arxipelaqının bir neçə rifinin adaya çevrilməsi layihəsini həyata keçirir və bölgədə əsgəri gücünü artırır. "Global Times" qəzeti isə bildirir ki, Çin Rusiya ilə həmsərhəd Xeylunszyan əyalətində "Dongfeng-41" qitələrarası ballistik raketləri yerləşdirib. Çinin "Dongfeng-41" raketləri ilə üç briqadanı döyüş növbəsinə qoymağa hazırlaşdığı təxmin edilir. Briqadalardan biri artıq Çinin mərkəzi əyaləti olan Henanın Sinyan şəhərində, ikincisi Xeylunszyan əyalətində, üçüncüsü Çinin şimal-qərbində yerləşən Sintzyan-Uyğur muxtar rayonundadır. "Dongfeng-41" raketlərinin uçuş məsafəsi 14 min kilometrə qədər təşkil edir. Raketin 10-dan 12-yə qədər döyüş başlığı daşıdığı bildirilir. 2016-cı ilin dekabrında Çin ölkənin qərb hissəsində dəmir yolu üzərində yerləşdirilən mobil kompleksdən "Dongfeng-41" raketlərini işə salıb. Bir çox KİV hesab edir ki, Pekinin bu addımı ABŞ prezidenti Donald Trampın Çin barəsində bəyanatları ilə bağlıdır. "Dongfeng-41" raketləri Çinə ABŞ ərazisinə zərbə endirməyə imkan verir. Bir daha qeyd edək ki, Trampın gəlişi ilə əlaqədar olaraq Vaşinqton və Pekin arasında münasibətlərin mümkün pozulması haqqında fikirlər səslənir. Yeni prezident bir neçə dəfə bildirib ki, ABŞ Çindən idxal edilən mallar üçün xüsusi rüsum tətbiq etməlidir. Bundan başqa, Tramp hesab edir ki, Pekinin Cənubi Çin dənizində böyük hərbi obyektlər tikməsi qəbuledilməzdir. İndi bu fonda tərəflər bir-birinə qarşı qitələrarası raket qüvvələri də cəmləyir. Qitələrarası ballistik raketlərin uçuş sürəti saatda 27 min kilometrə çata bilər. Bu raketlər əvvəlcə Yerin atmosferindən çıxır, sonra isə saniyədə 6,5 kilometr sürətlə hədəfə doğru uçmağa başlayır. Çin və ABŞ arasında belə raketin hərəkətinə 25-30 saniyə vaxt lazım gələrdi. Sualtı gəmilərdə yerləşdirilmiş raketlər isə hədəfə yaxınlığı hesabına onu 12 saniyəyə vura bilər.
ABŞ dövlət katibi vəzifəsinə namizəd Reks Tillerson da vəziyyəti gərgin adlandırır. O, Cənubi Çin dənizində Pekinin addımlarını yolverilməz adlandırır. O, Pekini Cənubi Çin dənizindəki mübahisəli adalardan çıxarmağa çalışacağını bildirib."Global Times" qəzeti isə bu xüsusda bildirir: "Əgər Tillerson böyük nüvə gücünün öz torpaqlarını tərk etməsini istəyirsə, gərək nüvə silahından istifadə strategiyası haqqında düşünsün. ABŞ bizi başqa cür Cənubi Çin dənizindəki adalardan çıxara bilməz. Görünür, Tillerson, sadəcə, Senat qarşısında xal toplamaq üçün Çini hədəf seçib". Bütün bunlar tərəflər arasında qarşıdurma ehtimalını kifayət qədər yüksəldir və hazırda bu istiqamətdə fəal hazırlıq gedir.
Nahid SALAYEV