Böyük Britaniyanın Avropa İttifaqından çıxmasından sonra bu qurumun dağıla biləcəyinə dair proqnozlar artır. Çünki İtaliya, Fransa, Portuqaliya tərəfindən də yaxın tezlikdə analoji addımlar atıla biləcəyinə dair ehtimallar artır.
Belə vəziyyət isə, ekspertlərə görə, Rusiyanın maraqlarına tam cavab verir. Çünki Rusiya bu durumda ona qarşı sərt siyasət aparan təşkilatdan xilas olur. Amma görünür, Moskva bu gedişlə özü üçün böyük təhlükə saydığı daha bir təşkilatdan da xilas ola biləcək. Söhbət dünyanın ən güclü hərbi bloku sayılan NATO-dan gedir. ABŞ-ın yeni prezidenti Donald Trampın səsləndirdiyi fikirlər isə Moskvanın bu ümidlərini daha da artırır. Britaniyanın "The Times" və Almaniyanın "Bild" qəzetlərinə verdiyi müsahibəsində Tramp NATO ilə bağlı çox maraqlı fikirlər səsləndirib: "NATO çox mühüm təşkilatdır. Amma bu strukturdakı 22 ölkədən yalnız 5-i müdafiəyə yetərincə pul ayırır. NATO-nun problemləri olduğunu çoxdan deyirəm. Əvvəla, NATO qocalıb, çünki çoxdan yaradılıb. Sonra da bu təşkilatdakı ölkələr üzvlük haqlarını ədalətli şəkildə ödəmir". Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov da Trampın mövqeyini dəstəkləyib və bildirib ki, NATO müasir təhlükəsizlik tələblərinə cavab vermir: "NATO həqiqətən köhnəlib. Biz də bu fikirlə razıyıq. Siz bilirsiniz ki, biz də artıq uzun müddətdir bu təşkilat haqqında fikirlərimizi deyirik. Bu təşkilatın hədəfi qarşıdurmadır. Alyans stabillik, müasir təhlükəsizlik tələblərinə cavab vermir".
Avropa isə baş verənləri çox narahatlıqla qarşılayır. Almaniyanın xarici işlər naziri Frank-Valter Ştaynmayer NATO baş katibi Yens Stoltenberqlə keçirdiyi görüşdən sonra bəyan edib ki, Trampın NATO-nu köhnəlmiş qurum adlandırması alyansı narahat edir. O bildirib ki, Trampın fikirləri Brüsseldə narahatlıq və təəccüb doğurub. Nazirin fikrincə, ABŞ-ın yeni seçilmiş prezidentinin dedikləri başqa yerlərdə də eyni reaksiyaya səbəb olub. İngiltərənin "The Guardian" qəzeti isə yazır ki, Britaniya parlamentinin Müdafiə Komitəsinin sədri Julian Luis də Donald Trampın NATO barədə bəyanatlarını radikal mövqe və məsuliyyətsizlik adlandırıb. Müdafiə Komitəsinin sədri deyib ki, Avropa Amerikanın hərbi himayəsi olmadan çox kövrək vəziyyətdə qala bilər. O ümid etdiyini bildirib ki, Tramp bəlkə də Avropa ölkələrini müdafiə xərclərini artırmağa məcbur etmək üçün belə bir hədəyə əl atıb. Julian Luis bildirib ki, vəziyyət 1949-cu ildə NATO yaradılanda olduğu kimidir: "NATO adi silahlara və qoşunlara qarşı Avropanın yeganə müdafiə variantıdır. Donald Trampın bu bəyanatları Avropanın öz silahlı qüvvələrini yaratmaq çağırışlarına qarşı da yönələ bilər. Avropa ölkələri ABŞ olmadan Rusiyanı yalnız nüvə hədəsindən çəkindirə bilərlər. Amma Avropa ölkələri adi silahlar və adi qüvvələrlə hücumu dəf etmək gücündə deyillər". "The Guardian" yazır ki, bütün bunlara baxmayaraq, Trampın NATO-ya və Rusiyaya dəqiq münasibətini dərk etmək asan deyil:"Prezident seçilmiş Tramp həm Rusiya ilə yaxınlaşmaqdan danışır, həm də Pentaqona qatı anti-Rusiya generalı, "quduz köpək" ləqəbli Jeyms Mattisin namizədliyini verir. Mattis NATO-nun qızğın müdafiəçisi kimi tanınır".
"The Telegraph" qəzeti də diqqəti Trampın NATO barədə tənqidi ilə onun müdafiə naziri vəzifəsinə irəli sürdüyü namizəd general Jeyms Mattisin mövqeyi arasındakı ziddiyyətə çəkir: "General Mattis deyib: "Bu gün NATO olmasaydı, biz onu yaratmalı olardıq". Adının çəkilməsini istəməyən Avropa İttifaqı rəsmisi isə bildirir: "Biz ümid edirik ki, Tramp general Mattisə, dövlət katibi vəzifəsinə namizəd Reks Tillersona qulaq asacaq. General Mattis həm də Rusiya prezidenti Vladimir Putinin kəskin tənqidçisi sayılır. O, Senat qarşısındakı çıxışında deyib ki, Vladimir Putin Şimali Atlantika Alyansının üzvləri arasına ixtilaf salmağa çalışır". Beləliklə, bütün bunlar NATO-nu qarşıdakı dövrdə çətin günlərin gözlədiyini göstərir. İstisna deyil ki, bu durumda NATO Rusiya sərhədlərinə doğru genişlənməyi də dayandırsın. Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov da NATO qüvvələrinin Rusiyaya yaxın bölgəyə yerləşdirilməsinin əlavə problemlərə yol açıdığını bildirir: "NATO-nun davranışları çox pisdir. NATO Rusiya ilə sərhəddə öz qoşunlarını yerləşdirməkdən başqa heç nə edə bilmirsə, bu çox kədərlidir, həmçinin bu, onlarda kəşfiyyatın pis işlədiyini göstərir". İndi isə proseslər göstərir ki, ABŞ-ın yeni siyasəti NATO-nun Şərqə doğru genişlənməsinə son qoya bilər və bu da Rusiyanın xüsusi maraq dairəsindədir.
Tahir TAĞIYEV