çərşənbə günü, 18 noyabr 2026
     

Sar­kis­ya­nın İran­la bü­tün iri iq­ti­sa­di la­yi­hə­lə­ri tam fi­as­ko­ya uğ­ra­dı...

Image


İran bu gün Er­mə­nis­tan­la əla­qə­lə­ri­nin in­ki­şa­fı is­ti­qa­mə­tin­də mü­əy­yən ad­dım­lar at­sa da, tə­rəf­lər ara­sın­da iq­ti­sa­di müs­tə­vi­də mü­na­si­bət­lər hə­lə də is­tə­ni­lən sə­viy­yə­də de­yil. Bu­nun əsas sə­bəb­lə­rin­dən bi­ri Er­mə­nis­tan iq­ti­sa­diy­ya­tı­nın ol­duq­ca bər­bad du­rum­da ol­ma­sı­dır.

Ümu­miy­yət­lə, İran və Er­mə­nis­tan iq­ti­sa­diy­ya­tı ara­sın­da bu gün ki­fa­yət qə­dər bö­yük fərq var və bu hal öl­kə­lə­rin bir­gə la­yi­hə­si­nin hə­ya­ta keç­mə­si­nə cid­di ən­gəl sa­yı­lır. Mə­sə­lən, İran­dan Er­mə­nis­ta­na də­mir yo­lu­nun çə­kil­mə­si məhz so­nun­cu­nun ağır iq­ti­sa­di du­ru­mu üzün­dən hə­ya­ta keç­mir. Hə­lə 8 il əv­vəl Serj Sar­kis­yan bə­yan et­miş­di ki, də­mir yo­lu 2008-ci il­də ti­ki­lə­cək. La­kin ötən 8 il­də bu is­ti­qa­mət­də heç bir iş gö­rül­mə­yib və bu da tə­sa­dü­fi de­yil. Sar­kis­ya­nın bə­ya­na­tı­na ca­vab ola­raq o vaxt Ru­si­ya "Də­mir Yol­la­rı" şir­kə­ti­nin pre­zi­den­ti olan Vla­di­mir Ya­ku­nin bil­dir­di ki, İran­dan Er­mə­nis­ta­na də­mir yo­lu­nun çə­kil­mə­si sə­mə­rə­siz və perspek­tiv­siz iş­dir. V.Ya­ku­ni­nin bu mə­sə­lə­yə mü­na­si­bət bil­dir­mə­si tə­əc­cüb­lü de­yil­di. Ona gö­rə ki, Er­mə­nis­ta­nın də­mir yol­la­rı Ru­si­ya­ya sa­tıl­dı­ğın­dan, iki öl­kə ara­sın­da də­mir yo­lu­nun çə­kil­mə­si qə­ra­rı İrə­van­da yox, Moskva­da ve­ri­lə bi­lər. Di­gər tə­rəf­dən, Er­mə­nis­tan Ru­si­ya ilə ümu­mi sər­hə­də ma­lik de­yil və də­niz­lə­rə çı­xı­şı yox­dur. Ru­si­ya diq­qə­ti da­ha sə­mə­rə­li olan "Şi­mal-Cə­nub" bey­nəl­xalq nəq­liy­yat dəh­li­zi­nə və onun əsa­sı­nı təş­kil edən Qəz­vin-Rəşt-As­ta­ra (İran)-As­ta­ra (Azər­bay­can) də­mir yo­lu­nun çə­kil­mə­si­nə yö­nəl­dib. Çün­ki bu yol Azər­bay­can də­mir yol­la­rı va­si­tə­si­lə Ru­si­ya­ya, ora­dan isə Av­ro­pa­ya uza­na­caq. Gö­rü­nür, bü­tün bun­lar nə­zə­rə alın­dıq­dan son­ra Er­mə­nis­tan­da İran­la də­mir yo­lu xət­ti­nin la­yi­hə­lən­di­ril­mə­si və ti­kil­mə­si ilə məş­ğul ola­caq şir­kət ləğv edi­lib. Hö­ku­mə­tin bu gün­lər­də­ki ic­la­sın­da nəq­liy­yat, ra­bi­tə və in­for­ma­si­ya tex­no­lo­gi­ya­la­rı na­zi­ri Va­qan Mar­ti­ros­yan qeyd edib: "Də­mir yo­lu ti­kin­ti­si mü­di­riy­yə­ti" Qa­pa­lı Səhmdar Cə­miy­yə­ti­nin ləğ­vi nə­ti­cə­sin­də 13 ştat ix­ti­sar edi­lə­cək və 35 mil­yon dra­ma ya­xın və­sa­i­tə qə­na­ət olu­na­caq". Təx­mi­nən bir ay ön­cə jur­na­listlər­lə gö­rü­şün­də Er­mə­nis­ta­nın nəq­liy­yat, ra­bi­tə və in­for­ma­si­ya tex­no­lo­gi­ya­la­rı na­zi­ri Va­han Mar­ti­ros­yan de­miş­di ki, Er­mə­nis­tan-İran də­mir­yo­lu ti­kin­ti­sin­də han­sı­sa in­ki­şaf yox­dur, hə­lə ki, yal­nız po­ten­si­al sər­ma­yə­dar­lar­la mü­za­ki­rə apa­rı­lır: "Təx­mi­ni he­sab­la­ma­la­ra gö­rə, ti­kin­ti üçün 3.2 mil­yard dol­la­ra ya­xın və­sa­it la­zım­dır. An­caq bu də­qiq de­yil, çün­ki hə­lə son la­yi­hə ha­zır de­yil". İn­di isə ay­dın olur ki, Sar­kis­ya­nın və­din­dən sək­kiz il keç­sə də, hət­ta də­mir yo­lu­nun la­yi­hə­si be­lə ha­zır de­yil.

Uzun­lu­ğu 305 ki­lo­metr ola­caq də­mir yo­lu Si­u­nik əya­lə­tin­də dağ­la­rın ara­sın­dan keç­mə­li idi. Er­mə­nis­tan-İran də­mir yo­lu Sar­kis­ya­nın hə­lə pre­zi­dent se­çil­məz­dən əv­vəl tək­lif et­di­yi üç iri la­yi­hə­dən bi­ri idi. Bir ne­çə ay son­ra hət­ta ye­ni atom stan­si­ya­sı­nın ti­kin­ti­si də baş­la­ma­lı idi, Dün­ya Ban­kı isə bu­nu ma­liy­yə­ləş­di­rə­cək­di. Bu tə­şəb­büs­lə­rin heç bi­ri re­al­laş­ma­dı. Son za­man­lar isə, hət­ta ha­ki­miy­yə­tin yük­sək da­i­rə­lə­ri be­lə, ya­xın gə­lə­cək­də İran-Er­mə­nis­tan də­mir yo­lu­nun ti­kin­ti­si­nin müm­kün ola­ca­ğı­na da­ir şüb­hə­lə­ri­ni giz­lət­mir­lər. İq­ti­sa­di şərhçi Hayk Ge­vorkya­nın fik­rin­cə, Er­mə­nis­tan-İran də­mir yo­lu iq­ti­sa­di cə­hət­dən əl­ve­riş­siz­dir, ren­ta­bel­li de­yil. Bu­na gö­rə də ya­xın onil­lik­lər­də onun ti­kin­ti­si, çə­tin ki, müm­kün ol­sun: "İn­ves­to­ru bu və­sa­i­ti qoy­ma­ğa cəlb et­mək üçün yük­da­şı­ma, sər­ni­şin döv­riy­yə­si yük­sək de­yil. Hö­ku­mə­tin sər­ma­yə­da­rın 22 ilə qoy­du­ğu­nu gö­tü­rə­cə­yi, son­ra gə­lir­lə ça­lı­şa­ca­ğı ilə bağ­lı he­sab­la­ma­sı da inan­dı­rı­cı gö­rün­mür".

Di­gər ekspertlər də bil­di­rir ki, İran-Er­mə­nis­tan də­mir yo­lu­nun çə­ki­li­şi iq­ti­sa­di ba­xım­dan da əl­ve­riş­li de­yil. Er­mə­nis­ta­nın ix­rac po­ten­si­a­lı sı­fır sə­viy­yə­sin­də­dir. Bu öl­kə İran mal­la­rı üçün ba­zar ol­sa da, bö­yük və gə­lir­li ba­zar he­sab edi­lə bil­məz. Er­mə­nis­tan­da iq­ti­sa­di və­ziy­yət bər­bad hal­da­dır, əha­li­nin alı­cı­lıq qa­bi­liy­yə­ti həd­dən ar­tıq aşa­ğı­dır. Di­gər tə­rəf­dən, bu öl­kə­də­ki stra­te­ji sa­hə­lər baş­qa döv­lət­lə­rin əlin­də­dir. Onu da qeyd edək ki, İra­nın qey­ri-neft sek­to­run­da ix­ra­cın əsa­sı­nı təş­kil edən mal­lar, mə­sə­lən, subtro­pik mey­və­lər, püs­tə, ba­dam, qoz, yer fın­dı­ğı, dü­yü, xur­ma və di­gər­lə­ri dad və key­fiy­yət ba­xı­mın­dan yük­sək sə­viy­yə­li ol­du­ğu üçün qiy­mət­lə­ri ba­ha­dır. Er­mə­nis­tan­da isə yox­sul­luq hökm sür­dü­yü üçün əha­li­nin be­lə mal­la­rı al­maq im­ka­nı məh­dud­dur. Bu gün­lər­də "The­i­ranpro­ject.com" say­tı İra­nın ix­rac po­ten­si­a­lı haq­qın­da mə­qa­lə ya­yıb. İra­nın Baş Döv­lət Göm­rük İda­rə­si­nin mə­lu­ma­tı­na gö­rə, 2016-cı ilin 9 ayı ər­zin­də İran­dan məh­sul id­xal edən öl­kə­lər ara­sın­da bi­rin­ci yer­də İta­li­ya da­ya­nır. Bu öl­kə İran­dan 464 mil­yon 276 min 573 dol­lar məb­lə­ğin­də məh­sul id­xal edib. İkin­ci yer­də isə Azər­bay­can­dır. Öl­kə­miz 9 ay ər­zin­də İran­dan 302 mil­yon 128 min 355 dol­lar həc­min­də məh­sul id­xal edib. Al­ma­ni­ya və İs­pa­ni­ya­dan son­ra 5-ci yer­də Er­mə­nis­tan­dır. Bu öl­kə İran­dan cə­mi 160 mil­yon­dan bir qə­dər ar­tıq məh­sul id­xal edib. Hal­bu­ki, əv­vəl­ki il­lər­də İran­dan məh­sul id­xa­lı­na gö­rə Er­mə­nis­tan İta­li­ya­dan son­ra ikin­ci yer­də idi. Bu və­ziy­yət Er­mə­nis­tan iq­ti­sa­diy­ya­tı­nın də­rin böh­ran için­də ol­du­ğu­nu gös­tər­mək­lə ya­na­şı, əha­li­si­nin alı­cı­lıq qa­bi­liy­yə­ti­nin də ol­ma­dı­ğı­nı or­ta­ya qo­yur. Be­lə və­ziy­yət­də İran­dan Er­mə­nis­ta­na də­mir yo­lu­nun çə­ki­li­şi, əs­lin­də, heç Teh­ra­na da sərf et­mir. İran­dan Er­mə­nis­ta­na ikin­ci qaz kə­mə­ri­nin çə­ki­li­şi ba­rə­də də ey­ni söz­lə­ri de­mək olar. Bü­tün bun­lar onu gös­tə­rir ki, İran­la Er­mə­nis­tan ara­sın­da iq­ti­sa­di əmək­daş­lıq ye­nə çox dar bir çər­çi­və­ni əha­tə edə­cək. Hal­bu­ki, İran Azər­bay­can­la  "Şi­mal-Cə­nub" bey­nəl­xalq nəq­liy­yat dəh­li­zi ki­mi va­cib la­yi­hə hə­ya­ta ke­çi­rir və bu fon­da iki öl­kə ara­sın­da ti­ca­rət döv­riy­yə­si­nin bir ne­çə mil­yard dol­la­ra çat­ma­sı göz­lə­nir.

Na­hid SA­LA­YEV



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Azərbaycan üzərindən Ermənistanla ticarət dayan(dırıl)ıb - İrəvan adekvat ola bilmir...

İrəvanda Göy məscid murdarlandı, Azərbaycandan başqa heç bir qonşu müsəlman ölkə səsini çıxarmadı...

Saatlıq maaş sisteminə keçirik, pullar yeni qaydada hesablanacaq...

SON XƏBƏRLƏR

17.11.2026 / 22:45
İran Vaşinqtonda “çirkli bomba” və kimyəvi silahlarla hücum planlaşdırır - ABŞ kəşfiyyatından ŞOK İDDİA...

17.11.2026 / 22:21
İran ABŞ bazaları yaxınlığındakı bəndləri, limanları və elektrik stansiyalarını vuracaq - sizin etdiyinizi edəcəyik...

17.11.2026 / 22:03
Xəzər dənizini zəbt edənlərin axırı çatdı - Fərman istisnasız icra olunsa...

17.11.2026 / 21:52
Peruda dindarın atdığı təsbeh Roma Papasını gözündən yaraladı

17.11.2026 / 21:47
İstanbul-İrəvan hava yükdaşımaçılığı başladı - həm də intensiv...

17.11.2026 / 21:38
Putinlə rəqs etmiş keçmiş naziri vətəndaşlıqdan çıxardırlar

17.11.2026 / 21:25
Tramp Putinlə ayrıca ikitərəfli görüş keçirmək istəyir...

17.11.2026 / 21:17
Rusiyada hərbi təyyarə qəzaya uğradı - ölənlərin sayı 17-yə çatdı...

17.11.2026 / 21:10
Pekinin Ukrayna ilə bağlı siyasəti kəskin dəyişildi...

17.11.2026 / 20:49
İran Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı sərt mövqeyə keçdi - İmkan vermərik...

17.11.2026 / 20:32
Tiflislə Moskva inanılmaz danışıqlara başlayır - bölgə üçün yeni təhlükə yetişir...

17.11.2026 / 20:17
Ukraynanın hücumundan sonra Krım körpüsünün bir hissəsi dənizə çökdü - hərəkət dayandırıldı...

17.11.2026 / 20:06
İran Bəhreynin hava hücumundan müdafiə qüvvələrini məhv etdi...

17.11.2026 / 19:48
Azərbaycan MDB-də Britaniya üçün 3-cü dövlət oldu - hərbi əməkdaşlıq...

17.11.2026 / 19:33
Avropa Rusiya qarşısında vahid tələb qoyur - Ordunuzu bütün ölkələrdən çıxarın...

17.11.2026 / 19:14
Ölkədə vergi borcları sürətlə artır - 28 faiz...

17.11.2026 / 19:02
Feldşer vəzifələri üzrə hərbi xidmətə qəbulla əlaqədar müsabiqə elan edilib

17.11.2026 / 18:42
Rumıniya Bakı və İrəvanın da daxil olduğu təzə format yaradır...

17.11.2026 / 18:23
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Gürcüstanın Baş nazirinin müavininin qəbulu ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

17.11.2026 / 18:14
Prezidentin sosial media hesablarında Almaniyanın xarici işlər nazirinin qəbulu ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

17.11.2026 / 18:10
Bakcell gənclər üçün növbəti süni intellekt hakatonunu keçirib - FOTO

17.11.2026 / 17:58
Ermənistanda Azərbaycanı nümunə göstərirlər...

17.11.2026 / 17:47
Rusiya Krım körpüsünə hücumdan sonra ballistik raketlərlə Kiyevdə körpüləri vurdu...

17.11.2026 / 17:42
Tural Turan beynəlxalq mükafata layiq görülüb

17.11.2026 / 17:36
Prezident İlham Əliyev Gürcüstanın Baş nazirinin müavinini qəbul etdi - FOTO

17.11.2026 / 17:32
Prezident İlham Əliyev Almaniyanın xarici işlər nazirini qəbul edib - FOTO

17.11.2026 / 17:03
ABŞ-İran savaşının təsirləri Amerika torpaqlarına çatdı...

17.11.2026 / 16:53
Ermənistan Rusiyaya münasibətdə Estoniya təcrübəsini tətbiq ermək eşqinə düşdü...

17.11.2026 / 16:37
Zakir Həsənov Gürcüstan Müdafiə Qüvvələri komandanını qəbul etdi

17.11.2026 / 16:20
Pensiyalara 8,67 milyard manat ayrılacaq – orta aylıq pensiya 639 manata çatacaq...

17.11.2026 / 16:04
Saxta sənədlərlə Azərbaycandan yük çıxarmaq istəyən sürücülər yaxalandı

17.11.2026 / 15:29
“Jalə xanım ikinci oldu, mən 44-cü, heç cür anlaya bilmirəm” – Deputat təəccübləndi...

17.11.2026 / 15:12
Avropa nümayəndələri Ukrayna danışıqlarına rəsmən qatıldı - Rusiya təkzib edir…

17.11.2026 / 14:48
Dünyada süni intellektə qarşı üsyan başlayıb...

17.11.2026 / 14:36
Üç liderin Çin sammiti iflasa uğradı - Ukrayna mövzusu masaya çıxmadı...

17.11.2026 / 14:16
"Dövlət qulluğunda din xadimləri ilə bağlı məhdudiyyətlərə dair məlumatlar manipulyasiya xarakteri daşıyır" - Media və Yayım Şurası

17.11.2026 / 14:05
Avropa əsl simasını göstərir - beş ölkədən insanlar Afrikaya qovulur...

17.11.2026 / 13:52
Səfir: “Bu səfərlər Strateji Tərəfdaşlıq sazişinin tamamlanmasına zəmin yaratdı”

17.11.2026 / 13:50
Dankan Norman: “Böyük Britaniya ilə Azərbaycan arasında təhsil əlaqələri güclüdür və inkişaf etməkdədir”

17.11.2026 / 13:47
Səfir Norman: “Azərbaycan Böyük Britaniya üçün dəyərli müdafiə və təhlükəsizlik tərəfdaşıdır”

17.11.2026 / 13:45
Səfir: “Böyük Britaniya və Azərbaycan arasındakı tərəfdaşlıq hər zamankından daha böyük əhəmiyyət daşıyır”

17.11.2026 / 13:35
Bura "danışmaqxana" deyil! – deputatla spiker arasında GƏRGİNLİK yarandı

17.11.2026 / 13:21
Parlament 2027-cı ilin dövlət büdcəsi layihəsini birinci oxunuşda təsdiqlədi

17.11.2026 / 13:15
Cızma-qara yazıb dərsliklərə salırlar – Komitə sədridən SƏRT İTTİHAM...

17.11.2026 / 13:02
Yol polisləri səhhəti pisləşən əcnəbi sürücünü xilas etdilər... - VİDEO

17.11.2026 / 12:42
Paşinyan Türkiyədən “oğurladığı” bananı cibinə qoyub üç ölkəni gəzdirdi...

17.11.2026 / 12:27
“Ermənistanda seçki prosesləri beynəlxalq qarşıdurma meydanına çevrilib” - Medvedev

17.11.2026 / 12:16
Naxçıvanda deputat qəzaya düşdü - FOTO

17.11.2026 / 12:04
Irandan Azərbaycana 50 kq narkotik keçirilməsinin qarşısı alındı

17.11.2026 / 11:52
Avropanın Azərbaycan və ABŞ-dan asılılığı artır

17.11.2026 / 11:39
Dankan Norman: ""Birgə Bəyannamə” ölkələrimiz arasında iqtisadi əməkdaşlıqda yeni mərhələnin əsasını qoyur"

17.11.2026 / 11:35
Britaniya şirkəti Naxçıvan şəhəri üçün 20 illik baş plan hazırlayır

17.11.2026 / 11:33
Səfir: Azərbaycan-Böyük Britaniya strateji tərəfdaşlığı iqtisadi artıma və təhlükəsizliyə töhfə verəcək

17.11.2026 / 11:21
Ukrayna Rusiyanın Başqırdıstandakı ən böyük neft-kimya komplekslərindən birini vurdu...

17.11.2026 / 11:05
Dərsliklərdəki məzmun necə yoxlanılır? – Nazirlikdən AÇIQLAMA

17.11.2026 / 10:48
Türkiyədə daha bir müxalif media qurumuna qarşı əməliyyat - həbslər aparıldı, “Sözcü TV”yə qəyyum təyin edildi...

17.11.2026 / 10:37
Akademik Əhliman Əmiraslanovun doğum günüdür

17.11.2026 / 10:24
Gürcüstandan Azərbaycana avtomobil gətirənlərə PİS XƏBƏR – Yeni rüsum tətbiq edildi

17.11.2026 / 10:12
Zakir Həsənov hərbi qulluqçulara ali hərbi rütbələri təqdim edib

17.11.2026 / 10:05
Bakıda qarlı havalara hazırlıqla bağlı müşavirələr keçirildi

17.11.2026 / 09:37
Azərbaycan və Aİ ikitərəfli əməkdaşlığın yeni istiqamətlərini müzakirə ediblər

17.11.2026 / 09:33
Hikmət Hacıyev Aİ nümayəndələri ilə Azərbaycanla əməkdaşlığı müzakirə edib

17.11.2026 / 09:10
Siqaret bahalaşacaq...

17.11.2026 / 08:49
Mehriban Əliyeva Milli Dirçəliş Günü ilə bağlı paylaşım edib

17.11.2026 / 08:35
Xocavənd, Cəbrayıl və Zəngilana növbəti köç karvanı yola salındı - 83 ailə...

17.11.2026 / 07:02
ABŞ banklarında genişmiqyaslı elektron sistem nasazlığı baş verib - yetkililər kibercinayətkarlığı istisna edir

16.11.2026 / 23:42
Mossadın 2006-cı ildə İstanbulda bir İran generalını qaçıraraq öldürdüyü ortaya çıxdı – ƏMƏLİYYATIN DEATALLARI açıldı...

16.11.2026 / 23:33
Hikmət Hacıyev və Aİ-nin xüsusi nümayəndəsi Azərbaycan-Aİ tərəfdaşlığını müzakirə ediblər

16.11.2026 / 22:47
Leyla Əliyeva Qaraçuxur İdman Zalının açılışında iştirak edib

16.11.2026 / 22:35
Kremldən hakim partiya deputatlarına tapşırıq gəldi - qələbəyə hazırlaşın...

16.11.2026 / 22:20
Trampın kürəkəninin Serbiyadakı biznesi ləğv edildi

16.11.2026 / 22:14
Rusiyanın Gürcüstan və Ukraynaya hücumlarından əvvəlki vəziyyət yaranır - Avropaya yeni müharibə xəbərdarlığı...

16.11.2026 / 22:11
Fatma Betülün ardından İstanbul Fond Birjasının keçmiş rəhbəri də saxlandı

16.11.2026 / 21:58
Trampın oğullarının Qazaxlstanda 1.2 milyard dollarlıq investisiya layihəsi var...

16.11.2026 / 21:50
Ukrayna üzrə növbəti danışıqlar Avropada keçirilə bilər - Aİ ölkələri yeni təkliflər irəli sürdü...

16.11.2026 / 21:32
Polşa Ukrayna danışıqlarında rol aldı - PURL boykotu bitəcək?

16.11.2026 / 21:14
Qaraqoyunlu Cahanşahın ermənilərə simpatiyasının sirləri - Eçmiədzini ermənələrə hədiyyə edənlər...

16.11.2026 / 20:57
İran müharibəsi artıq bitdi...Əsas yekunlar...

16.11.2026 / 20:40
ASB-nin Dublin Zirvəsində Naxçıvanın mühüm bir məsələsi həll edildi...

16.11.2026 / 20:24
Universitet tələbələri ilə görüşən Şərurlu İsfəndiyar hansı qəbahətlərə yol verdi?!...

16.11.2026 / 20:09
Azərbaycanın Strateji tərəfdaşlıq bəyannamələrində tək riskli məqam - analitiklər razılaşmır...

İki ildən çoxdur azad sahibkarlıq yeni Rəqabət Məcəlləsi ilə tənzimlənir...

XƏBƏR ARXİVİ