Yaxın Şərqdə cərəyan edən proseslər burada Rusiya-Türkiyə-İran ittifaqının gedərək daha da möhkəmləndiyini üzə çıxarır. Bu fonda ən çox maraq doğuran məqam isə Rusiya və NATO üzvü olan Türkiyənin bir-birinə yaxınlaşmasıdır.
Məsələ burasındadır ki, indiyə qədər Qərbin, xüsusən də ABŞ-ın Yaxın Şərqdə mövqelərinin güclü olması əhəmiyyətli dərəcədə Türkiyədən asılı idi. Amma artıq vəziyyət dəyişib. Türkiyəyə qarşı oynanan ikili oyun, xüsusən də PKK terrorçularına İraq və Suriyada verilən dəstək Ankaranı Moskva ilə daha çox yaxınlaşdırır.
Belə bir vaxtda Türkiyənin "Hürriyət" nəşri daha bir maraqlı məlumat yayıb. Qəzet qeyd edir ki, Türkiyə və Rusiya Suriyada tərəflərə təqdim ediləcək atəşkəs planı üzərində razılaşıb. Atəşkəsin Bəşər Əsəd rejimi və rejim tərəfdarı olan qruplarla müxalifət güclərinin döyüşdüyü bölgələrdə tətbiq olunması planlaşdırılır. Atəşkəs rejimi terror təşkilatlarına tətbiq olunmayacaq. Atəşkəs rejimi davam edəcəyi halda, Dəməşq və müxalifət Türkiyə və Rusiyanın vasitəçiliyi ilə Astanada siyasi müzakirələrə başlayacaq. Türkiyənin xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu bildirib: "Suriya məsələsinin həlli ilə bağlı iki sənəd mövcuddur. Onlardan biri siyasi həlli nəzərdə tutur, digəri isə atəşkəsə aiddir. Onlar istənilən vaxt həyata keçirilə bilər". Qərb mediası da bildirir ki, Moskva və Ankara arasında son zamanlar danışıqların intensivləşdirildiyi müşahidə edilir. Türkiyədən olan ekspert Semih İdiz bildirir: "Rusiya və Türkiyə Suriya münaqişəsində əks tərəfdə dayansa da, təhlilçilər hər iki ölkənin münaqişənin həllində bir-birinin vacib rolunu tanıdığını bildirir. Bu səylər olduqca vacibdir, lakin onların əhəmiyyətini nəticələr müəyyən edəcək. Hələbin misalında biz gördük ki, bəzi nəticələr var. Atəşkəs davam etdirilsə, bu, Suriya üçün diplomatik yolda olduqca mühüm bir addım olacaq". Belə bir vaxtda "Reuters" agentliyinin öz mənbələrinə istinadən verdiyi xəbərə görə, artıq Ankarada Türkiyə, Rusiya və Suriya müxalifətinin bir araya gəlməsilə Moskva ilə Ankaranın Suriyada mövqeyi xeyli güclənəcək. Agentlik burada İrana da rol ayrıldığını bildirir və qeyd edir ki, Yaxın Şərqin üç nüfuzlu dövləti Suriyanı öz maraq dairələrinə bölməyə hazırlaşır. Belə ki, sövdələşmənin şərtlərinə görə, Suriya prezidenti Bəşər Əsədə hələ bir neçə il ölkəyə başçılıq etmək imkanı yaradılacaq. Qeyd olunur ki, ölkənin rəhbərliyinə daha az iddialı şəxs gətirildikdən sonra Əsədə ailəsi ilə birlikdə təhlükəsizlik zəmanəti veriləcək. Həmin məlumata əsasən, hazırkı prezidenti əvəzləyəcək namizədlərin müəyyən edilməsi prosesi artıq başlayıb.
Lakin ölkə daxilində muxtariyyətlərin yaradılması planları hələlik işlənib hazırlanmayıb. Bu təkliflər həm rəsmi Dəməşq, həm də onun əleyhinə vuruşan silahlı müxalifət, ABŞ və Fars körfəzi dövlətləri tərəfindən təsdiqlənməlidir. Rusiyanın Beynəlxalq İşlər üzrə Şurasının baş direktoru Andrey Kortunov deyib: "Yekun sazişi əldə etmək çətin olacaq, lakin münaqişə tərəflərinin ilkin mövqelərində xeyli dəyişikliklər var".
Tahir TAĞIYEV