Son dövrlərdə yaranmaqda olan Türkiyə-Rusiya-İran ittifaqı Qərbdə, xüsusən də ABŞ-da ciddi narahatlıqlara yol açmaqdadır. Çünki məhz bu ittifaq bir sıra vacib bölgələrdə hadisələrin inkişaf axarını müəyyən edəcək əsas mərkəz adına iddia edir.
Məsələn, sirr deyil ki, sözügedən üçlük hazırda Yaxın Şərqdə, o cümlədən Suriyada hadisələrin axarını müəyyən edən əsas ölkələrdir. Suriya məsələsi həll olunduqdan sonra bu qüvvələr digər regionlarda, məsələn, Qafqazda da proseslərə təsir edən əsas ölkələr sayılır. Çünki hər üçünün Qafqaza təsir imkanları kifayət qədər yüksəkdir.
İndilikdə isə əsas diqqət Yaxın Şərq üzərindədir. Türkiyə-Rusiya-İran birlyinin buradakı hadisələrə təsirinin artması ABŞ və digər Qərb ölkələrini çox narahat edir. ABŞ Nümayəndələr Palatasının keçmiş spikeri Nyut Qinqriç qeyd edir ki, ABŞ-ın Moskvada keçirilən Türkiyə - Rusiya - İran üçtərəfli görüşünə çağırılmaması hazırkı prezident Barak Obamanın Yaxın Şərq siyasətinin iflası deməkdir: "Mən əminəm ki, yeni prezident Donald Tramp Obama-Klinton-Kerri üçlüyünün xarici siyasət strategiyasının tam çökdüyünü anlayır. Moskvada bizim NATO-da 50 illik müttəfiqimiz olan Türkiyə ilə danışıqlar keçirildi. İran və Rusiya Suriya ilə bağlı danışıqları Amerikanın heç bir iştirakı olmadan keçirmək istəyir. Məhz bu bizi narahat etməlidir. Öz zəifliyi ilə ABŞ dalana dirənib. Biz öz fəaliyyətimizi yenidən düşünməli olacağıq". Bu arada isə bəlli olub ki, gələn ay Qazaxıstanın paytaxtı Astanada Suriya üzrə danışıqlar başlayacaq. Rusiya xarici işlər nazirinin köməkçisi Gennadi Qatilov bildirib ki, danışıqlarda yenə Rusiya, Türkiyə və İran iştirak edəcək. Qeyd edək ki, Qazaxıstan prezidenti Nazarbayev Suriya üzrə danışıqların Astanada keçirilməsini təklif edib. Nazarbayev Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan və Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə də Suriya üzrə görüşün Astanada keçirilməsinin mümkünlüyünü müzakirə edib. Gennadi Qatilov bildirib ki, prezidentlər Rəcəb Tayyib Ərdoğan, Vladimir Putin və Həsən Ruhani yanvarın ortalarında Astanada görüşəcək və Moskvada əldə olunan Suriya razılaşmasını müzakirə edəcəklər. Danışıqların bu formatda davam etdirilməsi, ABŞ başqa olmaqla, Qərbin prosesdən kənarlaşdırılması istiqamətində ikinci addım hesab oluna bilər. İlk addım isə, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, İran, Türkiyə və Rusiya arasında dekabrın 20-də Moskvada keçirilən üçtərəfli danışıqlar olub. Artıq Türkiyə, Rusiya və İranın Suriyada proseslərin onların maraqları çərçivəsində başa çatması üçün bölgədə hərbi fəaliyyətlərini genişləndirməsi gözlənir. Rusiya və İran bununla dəstəklədikləri Bəşər Əsədin hakimiyyətdə qalmasını təmin edəcək və burada hakim mövqelərini saxlayacaqlar. Türkiyə isə bununla Suriyanın şimalında yeni kürd dövlətinin yaradılmasına imkan verməyəcək. Türkiyənin baş naziri Binəli Yıldırım da bir daha Suriyada yeni dövlətlərin formalaşmasına yol verilməyəcəyini bildirib. Onun sözlərinə görə, Suriyanın şimalında yeni dövlətlərin yaranması Ankaranın maraqlarına ziyan vurur, həmçinin ölkənin təhlükəsizliyinə təhdiddir. İndilikdə isə ABŞ-dan hərbi yardım alan kürdlər bu məsələdə Ankaraya müqavimət göstərmək istəyir. Hətta bununla bağlı o da bəlli olub ki, terrorçu İŞİD qruplaşmasının 2 min silahlısı PKK-nın Suriyadakı qolları olan "PYD" və "YPG"-nin sıralarına qatılıb. İnformasiyaya görə, Mosulun qərbində Sincar dağı bölgəsində PKK yeni düşərgə salıb. İŞİD-in 2 min silahlısı bu düşərgədə terrorçu PKK sıralarına qatılıb.
Ninova tayfalar məclisinin sözçüsü Muzahim əl-Huveyt İŞİD-dən PKK sıralarına keçənlərin sayının artdığını söyləyib. Terrorçular Əl-Bab və Mümbiç şəhərlərində Türkiyəyə qarşı müqaviməti artırmaq niyyətindədir. Türk ordusu isə Əl-Babda İŞİD-ə son zərbəni vurmağa hazırlaşır. Bu fonda Türkiyə Suriya ilə sərhədə əlavə qüvvə yığıb. Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Suriyada vuruşan türk əsgərlərinin irəliləməkdə olduğunu, tezliklə Raqqa şəhərinə doğru hərəkətə keçəcəklərini deyib. Ərdoğan yeni seçilmiş ABŞ prezidenti Donald Trampı kürdləri əməliyyatlardan uzaqlaşdırmağa, Ankara ilə əməkdaşlığa səsləyib, belə olarsa, Türkiyənin Suriyadakı cihadçılara qarşı əməliyyatları genişləndirəcəyinə söz verib. O, bu haqda Trampla inauqurasiyadan sonra danışmaq fikrində olduğunu söyləyib. Ərdoğan Əl-Bab məsələsinin bitmək üzrə olduğunu, bundan sonra Mümbiç şəhərini tutacaqlarını deyib. Qeyd olunduğu kimi, Ərdoğan adıçəkilən şəhərlərdən sonra türklərin Raqqaya üz tutacaqlarına söz verib: "ABŞ-la birləşə bilsək, Suriyanın şimalını terrordan təmizlənmiş təhlükəsiz zona elan edəcəyik". ABŞ Türkiyənin çağırışına, hələ ki, konkret cavab verməyib. "The Washington Times" yazır ki, ABŞ-ın İraq və Suriyadakı rəsmisi, general Stefan Tauzen də bu günlərdə türk həmkarları ilə Raqqa məsələsini müzakirə edəcəyini deyib. Amma ABŞ-ın real addımlar atmaması və kürdlərə dəstəyi Türkiyəni gedərək daha çox Rusiyaya yaxınlaşdırır.
Tahir TAĞIYEV