"Yəqin ki, yaxın vaxtlarda biz ABŞ siyasətində deyilən tendensiyanı hiss edəcəyik"
ABŞ-ın yeni seçilmiş prezidenti Donald Tramp üçün etibarlı liderlərdən biri Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevdir. Bu barədə ABŞ-ın "Caspian Group Holdings" şirkətinin baş direktoru Rob Sobhaninin İsrailin nüfuzlu "Jerusalem Post" qəzetində dərc olunan məqaləsində yazılıb. R.Sobhaninin sözlərinə görə, Tramp və onun xarici siyasət komandası Azərbaycanla və onun lideri ilə hərtərəfli əməkdaşlığa başlamalıdır.
Məqalədə yazılır ki, Azərbaycan dünyanın qədim yəhudi icmasına sahibdir və digər müsəlman ölkələrindən fərqli olaraq burada xristianlar, yəhudilər, bəhailər və müsəlmanlar sülh və əminamanlıq içərisində yaşayır.
Qəzet yazır: "Azərbaycan və İsrail arasında münasibətlər bir çox sahələri, o cümlədən hərbi və diplomatik əməkdaşlığı əhatə edir. Bu həqiqətən də müsəlman dünyasında unikal nümunədir. Yeni seçilmiş prezident Tramp görə bilər ki, Azərbaycan dini azadlıq modeli ilə müsəlman dünyasının vacib ölkələrindən biridir".
Azərbaycanı unikal edən ikinci məqam ondan ibarətdir ki, o, Xəzər regionundan neft və qazın beynəlxalq bazarlara tədarükü yolu ilə enerji təhlükəsizliyinin təmin olunması məsələsində Vaşinqtonla eyni hədəfləri bölüşür.
R.Sobhani bildirir: "Üçüncü məqam odur ki, yeni administrasiya Trampın növbəti dörd il ərzində bir çox dünya liderləri ilə görüşəcəyini, lakin onlardan heç birinin Prezident İlham Əliyev kimi Vaşinqtonun etibarlı tərəfdaşı olmayacağını nəzərə almalıdır. Prezident İlham Əliyevin atası, ölkənin keçmiş prezidenti Heydər Əliyev sentyabr hücumlarında ABŞ səfirini öz iş otağına çağıraraq tam dəstək və əməkdaşlığa hazır olduğunu ifadə etmişdi. O zamandan bəri Prezident Əliyev Amerikanın terrorçuluğa qarşı müharibəsində sarsılmaz tərəfdaşına çevrilib.
ABŞ-ın yeni seçilmiş prezidentinin Azərbaycanla bağlı atmalı olduğu ilk addımlar bunlar olmalıdır: Birincisi, Prezident İlham Əliyevi Ağ Evə dəvət etmək. Bu fakt onu vurğulayacaq ki, Bakı və Vaşinqton geosiyasi məqsədləri və dəyərləri paylaşır. Bundan başqa, Tramp-Əliyev görüşü Trampın islama münasibətilə bağlı narahat olanlara müsbət cavab olacaq. Tramp digər müsəlman ölkələrinə Azərbaycanın inkişaf modeli olduğunu göstərə bilər. Və nəhayət, prezident Tramp Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə son qoymaqla Nobel sülh müakafatını əldə edə bilər".
İsrail qəzetində dərc edilən məqalədəki fikirləri necə xarakterizə etmək olar?
Ekspert Vüqar Qədirovun sözlərinə görə, Tramp çıxışlarında dəfələrlə deyib ki, ABŞ-ın kifayət qədər daxili və xarici siyasi problemləri var və onların həlli ilə məşğul olmalıdır, başqa dövlətlərin daxili işlərinə qarışmamalıdır, ayrı-ayrı dövlətlərdə siyasi hakimiyyətlərin dəyişdirilməsi xəttindən imtina etməlidir: "Demokratların hakimiyyətdə olduğu 8 il ərzində əks tendensiyalar müşahidə olunub və ABŞ ayrı-ayrı dövlətlərin, eyni zamanda Azərbaycanın daxili işlərinə qarışmaq siyasəti həyata keçirib. ABŞ sponsorluq etdiyi bir sıra beynəlxalq QHT-lər vasitəsilə bunu edib. Nəticədə ABŞ-da demokratların hakimiyyətdə olduğu illərdə Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli ilə bağlı irəliləyiş əldə edilmədi. Dövlət katibi Con Kerrinin son bəyanatları göstərdi ki, ermənipərəst mövqedən çıxış etmiş demokratların bu problemi həll etmək niyyəti olmayıb. Hillari Klinton dövlət katibi vəzifəsində olarkən Türkiyə-Ermənistan sərhədlərinin açılması ilə bağlı Türkiyəyə təzyiq göstərdiyinin də şahidi olmuşduq. Bir çox hallarda ABŞ prezidentləri seçilməmişdən əvvəl vəd etdiyi bəyanatları sonradan ardıcıl şəkildə həyata keçirmir. Lakin budəfəki seçkilər əvvəlkilərdən fərqləndi. Çünki yeni prezident siyasətçi deyil və onun siyasi təcrübəsi, demək olar ki, yoxdur. Donald Tramp yeni fikir və ideyalara malikdir. Bütün prezidentlər digər ölkələrlə münasibətdə uzun illər təsdiq olunan format çərçivəsində addım atır. Amma o da bir reallıqdır ki, Tramp dəfələrlə sabiq prezident Obamanın postsovet ölkələrilə qurduğu münasibətlərdən razı olmadığını bəyan edib. Düzür, yeni prezident konkret olaraq Qarabağ münaqişəsinin həllinə toxunmayıb, amma orada yeni nəfəsin lazımlılığını qeyd edirdi. Tramp dediklərinə əməl etsə, o zaman münaqişənin həlli ilə bağlı addım atıla bilər. Bu baxımdan da İsrail qəzetində qeyd olunan tezislərin həyata keçəcəyi inandırıcı görünə bilər. Çünki olduqca əsaslandırılmış dəlillərdir. Yəqin ki, yaxın vaxtlarda biz ABŞ siyasətində deyilən tendensiyanı hiss edəcəyik".
Məhəmmədəli QƏRİBLİ