Yaxın Şərqdə baş verənlər Qərblə Rusiya arasında geosiyasi çəkişmənin artıq burada tədricən pik həddinə çatmaqda olduğunu göstərir. Amma belə görünür ki, bölgədə əsas söz sahibi qismində bundan sonra Rusiya və onunla müttəfiqlik edən Türkiyə və İran çıxış edəcək.
Bu arada xatırladaq ki, Rusiya, Türkiyə və İran Suriya böhranının həlli ilə bağlı ortaq bəyannamə qəbul edib. Burada hər üç ölkə Suriyanın suverenliyi və ərazi bütövlüyünə dəstək ifadə edir. Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov qeyd edib ki, üçtərəfli format münaqişənin həlli ilə bağlı ən effektli formatdır. Hazırda Suriyada əsas güc mərkəzi qismində də bu ölkələr çıxış edir. Hər üç ölkənin Suriyada hərbi qüvvələri fəaliyyət göstərir və bu, ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi Qərb qüvvələri tərəfindən heç də xoş qarşılanmır. Son görünən hal odur ki, Türkiyənin Rusiya ilə bölgədə birgə hərəkət etməsi və Suriyada terrorçular, xüsusən də kürd yaraqlılarına qarşı real mübarizəsi ABŞ-da qıcıq yaradır. Buna görə ABŞ Suriyada Türkiyəyə qarşı siyasəti gücləndirir. Xüsusən də Türkiyə silahlı qüvvələrinin Suriyanın şimalında Əl-Bab qəsəbəsini ələ keçirmək niyyəti Vaşinqtonun böyük narazılığına yol açıb. Qəsəbə uğrunda gedən döyüşdə isə dekabrın 22-nə keçən gecə azı 14 Türkiyə əsgəri həlak olub, 33 hərbçi yaralanıb. Döyüşlərdə 138 İŞİD terrorçusu məhv edilib.
Türkiyə ordusunun Suriyada əməliyyata başladığı vaxtdan bu yana üzləşdiyi ən ağır itkinin İŞİD-in intihar hücumu nəticəsində baş verdiyi bildirilir. Terrorçular bomba yüklü avtomobillə Türkiyə ordusunun mövqelərinə hücum edib. Bununla da Türkiyənin "Fərat qalxanı" əməliyyatında canlı qüvvə itkisi 35-ə çatıb. Türkiyə Cilahlı Qüvvələrindən verilən açıqlamaya əsasən, Əl-Bab qəsəbəsi uğrunda müxalif qüvvələrin iştirakı ilə aparılan hücum əməliyyatlarında terrorçuların bir neçə avtomobili və ağır silahları məhv edilib. Əl-Babda terrorçuların belə müqavimət göstərə bilməsi isə məhz ABŞ-ın fəaliyyəti nəticəsində baş verir. Türikyənin "Aydınlık" qəzetinin yazdığına görə, ABŞ Əl-Babda İŞİD üzvlərini Türkiyə əsgərlərinin üzərinə göndərir. Qəzet yazır ki, ABŞ-ın Rakka əməliyyatının 2017-ci ilin aprel-may aylarına qədər təxirə salındığı elan olunandan sonra Rakka şəhərindəki və ətrafındakı terrorçular Əl-Baba gələrək türk əsgərlərinə hücum edir. İddialara görə, ABŞ Rakka əməliyyatını terrorçulardan Əl-Babda Türkiyə ordusuna qarşı istifadə etmək üçün təxirə salıb: "ABŞ Türkiyənin Əl-Baba girişinin qarşısını ala bilmədiyi üçün bölgədə İŞİD-çilərin sayını artırdı. Daha əvvəl PKK-nın Suriya qolu olan PYD ilə birlikdə İŞİD-in "paytaxtı" sayılan Rakkada əməliyyat başlayacağını elan edən ABŞ Türkiyənin Əl-Baba müdaxiləsindən sonra əməliyyatı təxirə saldı. Çünki Rakkadakı İŞİD-çilər Əl-Babda türk əsgərinin üzərinə göndərilir". Qəzetin yüksək səviyyəli kəşfiyyat mənbələrindən əldə etdiyi məlumata görə, ABŞ-n Rakkadan Əl Baba göndərdiyi İŞİD-çilərin sayı 700 nəfərdir. Mənbə qeyd edib ki, ABŞ Əl-Babda Türkiyəyə qarşı əlindən nə gəlirsə edir: "Əl-Bab ABŞ üçün önəmlidir. ABŞ Münbiç kimi Əl-Babın da PYD-nin nəzarətinə keçməsini istəyir. Çünki Əl-Bab Türkiyə ordusunun əlinə keçərsə, ABŞ-ın Aralıq dənizinə çıxarmaq istədiyi "kürd dəhlizi" planı baş tutmayacaq. Bilirlər ki, Türkiyə ordusu Əl-Babadan sonra Münbiçə gələcək. Hazırda Əl-Babın türk əsgərləri tərəfindən ələ keçirilməsinin qarşısını ala bilməsələr də, bunu uzatmaq istəyirlər. Buna paralel olaraq, Kamışlıdan, Kobanidən, Telabyatdan ailələri gətirib Münbiçə yerləşdirirlər. Münbiçin demoqrafik vəziyyətini dəyişmək istəyirlər".
Mənbə əlavə edib ki, Hələbin Suriya hakimiyyətinin nəzarətinə keçməsi bölgədə kartları dəyişdirəcək: "Suriyanın sabitliyə qovuşması Türkiyənin bu ölkədəki terror təhlükəsindən böyük ölçüdə xilas olacağı deməkdir". Suriya sərhədində xidmət edən rəsmilərdən biri isə qəzetə açıqlamasında Fərat çayının şərqinə diqqət çəkib: "ABŞ Fəratın şərqində terror qruplarına logistik dəstək vermək üçün mərkəz yaradıb. Hazırda ABŞ bazalarına nəqliyyat təyyarələri enib-qalxır. Bura gətirilən hərbi ləvazimatlar PYD-nin nəzarətindəki bölgəyə daşınır. Bura Münbiç də daxildir. Yüzlərlə TIR ləvazimat daşındı. İçində nə olduğu dəqiq bilinmir". Qəzet fikrini öyrəndiyi ekspertlərə istinadən qeyd edir ki, bu vəziyyət Suriyada Amerika-Türkiyə qarşıdurmasını şiddətləndirəcək. Eyni zamanda bu hal Türkiyəni Rusiya ilə daha çox yaxınlaşdıracaq. Hətta tərəflərin ABŞ-ın siyasətinə görə hərbi müttəfiqliyə gedə biləcəyi belə istisna olunmur. Təbii ki, bu vəziyyət Yaxın Şərqdə ABŞ-ın zəifləməsi, onun bölgə ölkələri üçün arxa plana keçməsi anlamına gələcək. ABŞ isə bununla artıq Türkiyə kimi önəmli müttəfiqini tamamilə itirmək üzrədir.
Nahid SALAYEV