Rusiyanın Türkiyədəki səfirinin qətlə yetirilməsinin Yaxın Şərqdə geosiyasi proseslərə, həmçinin Ankara-Rusiya münasibətlərinə hansı formada təsir göstərəcəyi indi xüsusi maraq doğurur.
Verilən rəsmi açıqlamalardan belə bəlli olur ki, həm Ankara, həm də Moskva bu terror aktının ikitərəfli münasibətlərə təsir göstərməyəcəyi qənaətindədir. Əksinə, tərəflər terror probleminin aradan qaldırılması və Yaxın Şərqdə birgə fəaliyyət üçün səylərini daha da gücləndirmək niyyətini ortaya qoyub. Amma belə görünür ki, bu proses Türkiyənin ABŞ-la münasibətlərinə təsir göstərmək iqtidarındadır. ABŞ Fətullah Gülənin ekstradisiyasını uzadacağı halda bu, qarşılıqlı münasibətləri daha da pisləşdirmək iqtidarındadır. Çünki səfiri qətlə yetirən şəxsin Fətullah Gülənə bağlı olması barədə versiyalar üzə çıxıb. Məhz bu vəziyyətdən sonra Ankara Fətullah Gülənin təhvil verilməsində daha israrlı mövqe nümayiş etdirəcək. ABŞ-ın fərqli mövqe sərgiləməsi isə yalnız qarşılıqlı münasibətlərə mənfi təsir göstərmək iqtidarındadır.
Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, baş verənlər Türkiyə-Rusiya münasibətlərinə hansısa formada xələl gətirməyəcək. Bunu Rusiya prezidenti Vladimir Putinin açıqlamaları da təsdiq edir. Belə ki, xüsusi xidmət orqanları ilə təcili müşavirədə çıxış edən Vladimir Putin Ankarada səfir Andrey Karlovun qətlini Rusiya-Türkiyə münasibətlərinin normallaşdırılmasına və Suriyada baş verənlərə qarşı təxribat olduğunu bildirib: "Buna yalnız bir cavab ola bilər: terrorla mübarizənin gücləndirilməsi". O, həmçinin, diplomatik nümayəndəliklərin mühafizəsinin gücləndirilməsi, Türkiyə tərəfindən Rusiyanın bu ölkədəki diplomatik nümayəndəliklərinin təhlükəsizliyi ilə bağlı zəmanətin alınmasının vacib olduğunu diqqətə çatdırıb. Rusiya Dövlət Dumasının beynəlxalq komitəsinin başçısı Leonid Slutski də deyib ki, Andrey Karlovun qətli Ankara ilə Moskvanı qarşı-qarşıya qoymağa yönəldilmiş təxribatdır: "Bu, Ankara ilə Moskvanı qarşı-qarşıya qoymağa hesablanmış təxribatdır. Lakin terrorçular Türkiyə ilə Rusiyanı küsdürə bilməyəcək". Həmçinin rusiyalı deputat səfirin qətli ilə bağlı ədalətli istintaq işinin aparılacağına ümid etdiyini bildirib. Araşdırmalar isə göstərir ki, Andrey Karlovu qətlə yetirmiş Mövlud Mərd Altıntaş məhz Fəthullahçı Terror Təşkilatının (FETÖ) üzvüdür. Polis əməkdaşı olmuş 22 yaşlı Altıntaş iyul ayında baş vermiş uğursuz çevriliş cəhdindən sonra işdən qovulub. Türkiyə mediası yazır ki, Fətullah Gülənin son açıqlamasındakı mesajlar onun bu işin arxasında olduğuna şübhə yeri qoymur. Belə ki, Gülənin son şərhində təşkilat mənsublarına düşmənlərə qarşı alınacaq tədbirlər mövzusunda təlimatlar verdiyi ortaya çıxıb. Həmin təlimatda o bildirib: "Bizə qarşı olanların oyunlarını poz və işlərini bitir". Məhz bu təlimatın qətlin törədilməsinə birbaşa aidiyyətinin olduğu iddia edilir. İndi belə bir vaxtda Türkiyə üçün əsas məsələ Fətullah Gülənin mümkün qədər tez ekstradisiyasıdır. Amma ABŞ hələ də bu məsələni uzadır. Türkiyənin Azərbaycandakı səfiri Erkan Özoral da qeyd edir ki, Türkiyə terrorizmlə mübarizədə beynəlxalq arenada bəzi müttəfiqlərindən dəstək ala bilmir: "Bu gün terrorizmə dəstək verənlər sabah terrorun qurbanı olacaq. Terrorla mübarizə aparmaq lazımdır. "Mənə toxunmurlar" deyib, kənarda dayanmaq olmaz. Hər kəs terrorla mübarizə aparmalıdır".
ABŞ-ın Ədliyyə Nazirliyi isə hələ iyulun 15-də Türkiyədə dövlət çevrilişinə cəhd göstərmiş Fətullah Gülənin həbsi və Türkiyəyə ekstradisiyası məsələsində sükut nümayiş etdirir. Ədliyyə Nazirliyi və onun tabeliyindəki xüsusi qurum Fətullah Gülənin həbsi və Türkiyəyə ekstradisiyası ilə bağlı bu günə kimi hər hansı açıqlama yaymayıb. Qeyd edək ki, Türkiyənin ədliyyə naziri Bəkir Bozdağ oktyabrın sonunda ABŞ-a səfəri zamanı amerikalı həmkarı Loretta Linçlə görüşərək, bu məsələni müzakirə edib. Amma ABŞ, görünür, Fətullah Gülənin ekstradisiyasını həyata keçirməyə tələsmir. Bu da onun Türkiyə ilə münasibətlərinə mənfi rakursda təsir göstərir. Gülənin isə ABŞ-da dayaqları güclüdür. Hətta bu günlərdə Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan sabiq dövlət katibi Hillari Klintonun Fətullah Gülənlə əlaqələrinin olduğunu deyib: "Onun seçki kampaniyası hansı mənbədən maliyyələşirdi? Türkiyədə mübarizə apardığımız FETÖ ona ciddi dəstək vermiş strukturlardan biri idi".
İndi Donald Tramp Güləni Türkiyəyə təhvil verməyəcəyi təqdirdə ABŞ-Türkiyə münasibətləri əhəmiyyətli dərəcədə pisləşə bilər.
Nahid SALAYEV