çərşənbə günü, 18 noyabr 2026
     

Ya­xın Şər­qin sü­rük­lən­di­yi dün­ya mü­ha­ri­bə­si­nin ta­le­yi Tür­ki­yə və İra­nın əlin­də...

Image


Bir-bi­ri ilə güc­lü iq­ti­sa­di bağ­la­ra ma­lik Tür­ki­yə-İran mü­na­si­bət­lə­ri Su­ri­ya və İraq­da ya­şa­nan ha­di­sə­lər­dən do­la­yı təh­lü­kə­li şə­kil­də gər­gin­ləş­mə­yə doğ­ru ge­dir. Xü­su­si­lə Su­ri­ya və İraq­da ya­şa­nan məz­həb gər­gin­lik­lə­ri və ha­ki­miy­yət uğ­run­da sa­vaş­lar Tür­ki­yə və İran ara­sın­da­kı əla­qə­lə­rə cid­di tə­sir edə bi­lər.

Ekspertlər Or­ta Şər­qin gə­lə­cə­yi­ni mü­əy­yən­ləş­di­rə­cək iki öl­kə ara­sın­da­kı əla­qə­lər pis­lə­şər­sə, böl­gə­də da­ha bö­yük qan­la­rın tö­kü­lə­cə­yi, hət­ta on­la­rın bir­ba­şa toq­quş­ma­ya ge­də bi­lə­cə­yi­lə bağ­lı xə­bər­dar­lıq edir.

Bu xü­sus­da "New York Ti­mes" qə­ze­ti ya­zır ki, iki öl­kə 200 il­dir qo­ru­yub sax­la­dı­ğı sül­hü in­di poz­maq üz­rə­dir. Mü­əl­lif ya­zır ki, Or­ta Şər­qin iki öl­kə­si olan İran və Tür­ki­yə böl­gə­nin gə­lə­cə­yi­ni mü­əy­yən­ləş­dir­mək­də bö­yük gü­cə sa­hib­dir: "An­caq on­lar ara­sın­da əla­qə­lə­rin pis­ləş­mə­si möv­cud və­ziy­yət­də da­ha bö­yük qan­la­rın tö­kü­lə­cə­yi­ni işa­rə edir. Hət­ta pro­ses­lər ye­ni qar­şı­dur­ma­la­rın ya­ran­ma­sı­na be­lə tə­sir edə bi­lər".

Bey­nəl­xalq Böh­ran Qru­pu­nun İran üz­rə ana­li­ti­ki Ali Va­ez de­yir ki, İran­la Tür­ki­yə ara­sın­da bu­gün­kü qar­şı­dur­ma on­la­rın əc­dad­la­rı­nın - Bi­zans və Fars im­pe­ri­ya­la­rı­nın Me­so­po­ta­mi­ya, yə­ni in­di­ki İraq­la Su­ri­ya uğ­run­da mü­ba­ri­zə­si­nin tək­ra­rı­dır. Qu­ru­lu­şu­nu də­yiş­miş iki öl­kə 200 il­dir qo­ru­yub sax­la­dı­ğı sül­hü in­di poz­maq üz­rə­dir. Hər iki­si Su­ri­ya və İraq­da­kı sün­ni­lər­lə şi­ə­lə­rin mü­na­qi­şə­si­nə qo­şu­lub və son il­lər­də əl­də et­dik­lə­ri­nin - iq­ti­sa­di əmək­daş­lı­ğın üs­tün­dən xətt çək­mə­yə ha­zır ki­mi gö­rü­nür­lər.

Mü­əl­li­fin fik­rin­cə, İran­la Tür­ki­yə­nin bu qar­şı­dur­ma­ya üs­tün gəl­mə­mə­si Ya­xın Şər­qin gə­lə­cə­yin­dən öt­rü çox təh­lü­kə­li­dir: "Ha­di­sə­lə­rin in­di­ki in­ki­şa­fı da­ha çox qan tö­kül­mə­si­nə, sta­bil­li­yin bir az da po­zul­ma­sı­na, eh­ti­yat­sız­lıq edi­lər­sə, hət­ta bir­ba­şa hər­bi qar­şı­dur­ma­ya sə­bəb ola bi­lər".

Qə­zet ya­zır ki, Tür­ki­yə İraq və Su­ri­ya­da bir ne­çə sə­bəb­dən fə­al­dır. Bir tə­rəf­dən İra­nın öz ta­ri­xi nü­fuz da­i­rə­si­nə mü­da­xi­lə­si­ni ar­tır­maq cəhdlə­ri­nə ca­vab ver­mə­yə ça­lı­şır, di­gər tə­rəf­dən Tür­ki­yə­nin düş­mə­ni PKK-ya bağ­lı kürd təş­ki­lat­la­rı­nın qar­şı­sı­nı alır. Nə­ti­cə­də Su­ri­ya­da Tür­ki­yə­nin ar­xa dur­du­ğu qi­yam­çı­lar cə­nu­ba irə­li­lə­yib, Tür­ki­yə ilə sər­həd ya­xın­lı­ğın­da kök sal­mış "İs­lam Döv­lə­ti" (İŞİD) ya­raq­lı­la­rı­nı qo­va bi­lib­lər. İn­di qi­yam­çı­lar əl-Bab şə­hə­ri­nin as­ta­na­sın­da­dır və mü­əl­li­fin de­di­yi­nə gö­rə, məhz bu şə­hər İran və Tür­ki­yə­nin, həm­çi­nin ABŞ-ın yar­dım et­di­yi qüv­və­lə­rin toq­quş­ma nöq­tə­si­nə çev­ri­lib. Rəs­mi­lər no­yab­rın 24-də əl-Bab ya­xın­lı­ğın­da­kı əmə­liy­yat­lar­da türk əs­gər­lə­ri­nin İran dron­la­rı­nı vur­du­ğu­nu de­yir.

Mü­əl­lif de­yir ki, İran­la Tür­ki­yə ara­sın­da qar­şı­lıq­lı eti­mad qor­xu­lu şə­kil­də azal­maq­da­dır. Tür­ki­yə İra­nı re­gi­on­da­kı şiə ya­raq­lı­la­rı­nı si­lah­lan­dı­ra­raq sün­ni­lə­rə üs­tün gəl­mə­yə ça­lış­maq­da, Teh­ran da öz növ­bə­sin­də Tür­ki­yə­ni Os­man­lı döv­rün­də­ki nü­fu­zu­nu bər­pa cəh­din­də, bun­dan öt­rü hət­ta Su­ri­ya­da­kı ci­had­çı­la­ra yar­dım et­mək­də gü­nah­lan­dı­rır: "Hal­bu­ki, hər tə­rəf qar­şı­sın­da­kı­nı gü­nah­lan­dır­dı­ğı tərzdə hə­rə­kət edir: hər­bi qüv­və­lə­ri­ni sər­həd­lə­rin­dən o tə­rə­fə gön­də­rir, ya­raq­lı­la­ra yar­dım edir, Su­ri­ya və İraq­da­kı çax­naş­ma­lar­dan qa­lan xa­ra­ba­lıq­la­ra nə­za­rə­ti ələ ke­çir­mə­yə ça­lı­şır­lar".

Ali Va­ez Tür­ki­yə ilə İra­nın ümu­mi ma­raq­la­rı - İŞİD-ə və kürd ya­raq­lı­la­rı­na qar­şı bir­ləş­mək cəhdlə­ri­ni də vur­ğu­la­yır, am­ma qar­şı­lıq­lı şüb­hə­lə­rin bu cəhdlə­ri ya­rı yol­da qoy­du­ğu­nu de­yir.

Ana­li­ti­kin fik­rin­cə, du­ru­mun da­ha da pis­ləş­mə­si­ni ən­gəl­lə­mək­dən öt­rü İran­la Tür­ki­yə hər şey­dən ön­cə eti­mad­sız­lı­ğa üs­tün gəl­mə­li, bir-bi­ri­nin ma­raq­la­rı­nı və təh­lü­kə­siz­lik prob­le­mi­ni açıq eti­raf et­mə­li­dir. Bu­nun üçün Su­ri­ya və İraq­la bağ­lı yük­sək­sə­viy­yə­li və da­vam­lı da­nı­şıq­lar apa­rıl­ma­lı, da­nı­şıq­lar əv­vəl­ki­lər­dən fərqli ola­raq xü­su­si xətt üz­rə da­vam et­di­ril­mə­li­dir. Mü­əl­li­fin fik­rin­cə, Tür­ki­yə pre­zi­den­ti Re­cep Tay­yip Ər­do­ğan­la İra­nın ali li­de­ri Ali Xam­ne­yi­nin bu cür da­nı­şıq­lar­dan öt­rü xü­su­si təm­sil­çi­lər tə­yin et­mə­si da­i­mi dip­lo­ma­tik ka­na­lın ya­ran­ma­sı ba­xı­mın­dan va­cib­dir.

Ana­li­tik, üs­tə­lik, İran­la Tür­ki­yə­nin əmək­daş­lı­ğı güc­lən­dir­mə­si­ni, ümu­mi düş­mə­nə qar­şı mü­ba­ri­zə­nin ef­fek­ti­ni tə­min et­mək, tə­sa­dü­fi it­ki­lə­rin qar­şı­sı­nı al­maq­dan öt­rü kəş­fiy­yat ma­te­ri­al­la­rı­nı be­lə bö­lüş­mə­si­ni məs­lə­hət gö­rür. Mü­əl­lif ABŞ-la Ru­si­ya­nın da bu əmək­daş­lı­ğa dəs­tə­yi­nin va­cib ol­du­ğu­nu vur­ğu­la­yır. Tür­ki­yə ilə İra­nın əmək­daş­lı­ğı­nın re­gi­on­da təh­lü­kə­siz­lik və sa­bit­lik ba­xı­mın­dan va­cib ol­du­ğu­nu, hər şey­dən ön­cə İran­la Tür­ki­yə­nin özü­nə sərf et­di­yi­ni, bu­nun ək­si­nin isə hər iki öl­kə­yə çox bö­yük zi­yan vu­ra bi­lə­cə­yi­ni ya­zır.

Onu da qeyd edək ki, Su­ri­ya möv­zu­sun­da iki öl­kə ara­sın­da cid­di an­la­şıl­maz­lıq­lar ol­du­ğu bil­di­ri­lir. Tür­ki­yə baş na­zi­ri Bi­nə­li Yıl­dı­rım iki gün əv­vəl İran pre­zi­den­ti­nin mü­a­vi­ni İsaq Ca­han­gi­ri ilə Hə­ləb müv­zu­su­nu mü­za­ki­rə et­miş­di. An­caq İran pre­zi­den­ti­nin mü­a­vi­ni­nin An­ka­ra­ya bu gü­nə nə­zər­də tu­tul­miş sə­fə­ri tə­xi­rə sa­lı­nıb.

Ta­hir TA­ĞI­YEV



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Azərbaycan üzərindən Ermənistanla ticarət dayan(dırıl)ıb - İrəvan adekvat ola bilmir...

İrəvanda Göy məscid murdarlandı, Azərbaycandan başqa heç bir qonşu müsəlman ölkə səsini çıxarmadı...

Saatlıq maaş sisteminə keçirik, pullar yeni qaydada hesablanacaq...

SON XƏBƏRLƏR

18.11.2026 / 07:19
Moldova hava məkanını bağladı - dron təhlükəsi üzündən…

18.11.2026 / 07:12
ABŞ Milli Təhlükəsizlik Agentliyinin daxili şəbəkəsi sıradan çıxıb - kiberhücum?..

17.11.2026 / 22:45
İran Vaşinqtonda “çirkli bomba” və kimyəvi silahlarla hücum planlaşdırır - ABŞ kəşfiyyatından ŞOK İDDİA...

17.11.2026 / 22:21
İran ABŞ bazaları yaxınlığındakı bəndləri, limanları və elektrik stansiyalarını vuracaq - sizin etdiyinizi edəcəyik...

17.11.2026 / 22:03
Xəzər dənizini zəbt edənlərin axırı çatdı - Fərman istisnasız icra olunsa...

17.11.2026 / 21:52
Peruda dindarın atdığı təsbeh Roma Papasını gözündən yaraladı

17.11.2026 / 21:47
İstanbul-İrəvan hava yükdaşımaçılığı başladı - həm də intensiv...

17.11.2026 / 21:38
Putinlə rəqs etmiş keçmiş naziri vətəndaşlıqdan çıxardırlar

17.11.2026 / 21:25
Tramp Putinlə ayrıca ikitərəfli görüş keçirmək istəyir...

17.11.2026 / 21:17
Rusiyada hərbi təyyarə qəzaya uğradı - ölənlərin sayı 17-yə çatdı...

17.11.2026 / 21:10
Pekinin Ukrayna ilə bağlı siyasəti kəskin dəyişildi...

17.11.2026 / 20:49
İran Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı sərt mövqeyə keçdi - İmkan vermərik...

17.11.2026 / 20:32
Tiflislə Moskva inanılmaz danışıqlara başlayır - bölgə üçün yeni təhlükə yetişir...

17.11.2026 / 20:17
Ukraynanın hücumundan sonra Krım körpüsünün bir hissəsi dənizə çökdü - hərəkət dayandırıldı...

17.11.2026 / 20:06
İran Bəhreynin hava hücumundan müdafiə qüvvələrini məhv etdi...

17.11.2026 / 19:48
Azərbaycan MDB-də Britaniya üçün 3-cü dövlət oldu - hərbi əməkdaşlıq...

17.11.2026 / 19:33
Avropa Rusiya qarşısında vahid tələb qoyur - Ordunuzu bütün ölkələrdən çıxarın...

17.11.2026 / 19:14
Ölkədə vergi borcları sürətlə artır - 28 faiz...

17.11.2026 / 19:02
Feldşer vəzifələri üzrə hərbi xidmətə qəbulla əlaqədar müsabiqə elan edilib

17.11.2026 / 18:42
Rumıniya Bakı və İrəvanın da daxil olduğu təzə format yaradır...

17.11.2026 / 18:23
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Gürcüstanın Baş nazirinin müavininin qəbulu ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

17.11.2026 / 18:14
Prezidentin sosial media hesablarında Almaniyanın xarici işlər nazirinin qəbulu ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

17.11.2026 / 18:10
Bakcell gənclər üçün növbəti süni intellekt hakatonunu keçirib - FOTO

17.11.2026 / 17:58
Ermənistanda Azərbaycanı nümunə göstərirlər...

17.11.2026 / 17:47
Rusiya Krım körpüsünə hücumdan sonra ballistik raketlərlə Kiyevdə körpüləri vurdu...

17.11.2026 / 17:42
Tural Turan beynəlxalq mükafata layiq görülüb

17.11.2026 / 17:36
Prezident İlham Əliyev Gürcüstanın Baş nazirinin müavinini qəbul etdi - FOTO

17.11.2026 / 17:32
Prezident İlham Əliyev Almaniyanın xarici işlər nazirini qəbul edib - FOTO

17.11.2026 / 17:03
ABŞ-İran savaşının təsirləri Amerika torpaqlarına çatdı...

17.11.2026 / 16:53
Ermənistan Rusiyaya münasibətdə Estoniya təcrübəsini tətbiq ermək eşqinə düşdü...

17.11.2026 / 16:37
Zakir Həsənov Gürcüstan Müdafiə Qüvvələri komandanını qəbul etdi

17.11.2026 / 16:20
Pensiyalara 8,67 milyard manat ayrılacaq – orta aylıq pensiya 639 manata çatacaq...

17.11.2026 / 16:04
Saxta sənədlərlə Azərbaycandan yük çıxarmaq istəyən sürücülər yaxalandı

17.11.2026 / 15:29
“Jalə xanım ikinci oldu, mən 44-cü, heç cür anlaya bilmirəm” – Deputat təəccübləndi...

17.11.2026 / 15:12
Avropa nümayəndələri Ukrayna danışıqlarına rəsmən qatıldı - Rusiya təkzib edir…

17.11.2026 / 14:48
Dünyada süni intellektə qarşı üsyan başlayıb...

17.11.2026 / 14:36
Üç liderin Çin sammiti iflasa uğradı - Ukrayna mövzusu masaya çıxmadı...

17.11.2026 / 14:16
"Dövlət qulluğunda din xadimləri ilə bağlı məhdudiyyətlərə dair məlumatlar manipulyasiya xarakteri daşıyır" - Media və Yayım Şurası

17.11.2026 / 14:05
Avropa əsl simasını göstərir - beş ölkədən insanlar Afrikaya qovulur...

17.11.2026 / 13:52
Səfir: “Bu səfərlər Strateji Tərəfdaşlıq sazişinin tamamlanmasına zəmin yaratdı”

17.11.2026 / 13:50
Dankan Norman: “Böyük Britaniya ilə Azərbaycan arasında təhsil əlaqələri güclüdür və inkişaf etməkdədir”

17.11.2026 / 13:47
Səfir Norman: “Azərbaycan Böyük Britaniya üçün dəyərli müdafiə və təhlükəsizlik tərəfdaşıdır”

17.11.2026 / 13:45
Səfir: “Böyük Britaniya və Azərbaycan arasındakı tərəfdaşlıq hər zamankından daha böyük əhəmiyyət daşıyır”

17.11.2026 / 13:35
Bura "danışmaqxana" deyil! – deputatla spiker arasında GƏRGİNLİK yarandı

17.11.2026 / 13:21
Parlament 2027-cı ilin dövlət büdcəsi layihəsini birinci oxunuşda təsdiqlədi

17.11.2026 / 13:15
Cızma-qara yazıb dərsliklərə salırlar – Komitə sədridən SƏRT İTTİHAM...

17.11.2026 / 13:02
Yol polisləri səhhəti pisləşən əcnəbi sürücünü xilas etdilər... - VİDEO

17.11.2026 / 12:42
Paşinyan Türkiyədən “oğurladığı” bananı cibinə qoyub üç ölkəni gəzdirdi...

17.11.2026 / 12:27
“Ermənistanda seçki prosesləri beynəlxalq qarşıdurma meydanına çevrilib” - Medvedev

17.11.2026 / 12:16
Naxçıvanda deputat qəzaya düşdü - FOTO

17.11.2026 / 12:04
Irandan Azərbaycana 50 kq narkotik keçirilməsinin qarşısı alındı

17.11.2026 / 11:52
Avropanın Azərbaycan və ABŞ-dan asılılığı artır

17.11.2026 / 11:39
Dankan Norman: ""Birgə Bəyannamə” ölkələrimiz arasında iqtisadi əməkdaşlıqda yeni mərhələnin əsasını qoyur"

17.11.2026 / 11:35
Britaniya şirkəti Naxçıvan şəhəri üçün 20 illik baş plan hazırlayır

17.11.2026 / 11:33
Səfir: Azərbaycan-Böyük Britaniya strateji tərəfdaşlığı iqtisadi artıma və təhlükəsizliyə töhfə verəcək

17.11.2026 / 11:21
Ukrayna Rusiyanın Başqırdıstandakı ən böyük neft-kimya komplekslərindən birini vurdu...

17.11.2026 / 11:05
Dərsliklərdəki məzmun necə yoxlanılır? – Nazirlikdən AÇIQLAMA

17.11.2026 / 10:48
Türkiyədə daha bir müxalif media qurumuna qarşı əməliyyat - həbslər aparıldı, “Sözcü TV”yə qəyyum təyin edildi...

17.11.2026 / 10:37
Akademik Əhliman Əmiraslanovun doğum günüdür

17.11.2026 / 10:24
Gürcüstandan Azərbaycana avtomobil gətirənlərə PİS XƏBƏR – Yeni rüsum tətbiq edildi

17.11.2026 / 10:12
Zakir Həsənov hərbi qulluqçulara ali hərbi rütbələri təqdim edib

17.11.2026 / 10:05
Bakıda qarlı havalara hazırlıqla bağlı müşavirələr keçirildi

17.11.2026 / 09:37
Azərbaycan və Aİ ikitərəfli əməkdaşlığın yeni istiqamətlərini müzakirə ediblər

17.11.2026 / 09:33
Hikmət Hacıyev Aİ nümayəndələri ilə Azərbaycanla əməkdaşlığı müzakirə edib

17.11.2026 / 09:10
Siqaret bahalaşacaq...

17.11.2026 / 08:49
Mehriban Əliyeva Milli Dirçəliş Günü ilə bağlı paylaşım edib

17.11.2026 / 08:35
Xocavənd, Cəbrayıl və Zəngilana növbəti köç karvanı yola salındı - 83 ailə...

17.11.2026 / 07:02
ABŞ banklarında genişmiqyaslı elektron sistem nasazlığı baş verib - yetkililər kibercinayətkarlığı istisna edir

16.11.2026 / 23:42
Mossadın 2006-cı ildə İstanbulda bir İran generalını qaçıraraq öldürdüyü ortaya çıxdı – ƏMƏLİYYATIN DEATALLARI açıldı...

16.11.2026 / 23:33
Hikmət Hacıyev və Aİ-nin xüsusi nümayəndəsi Azərbaycan-Aİ tərəfdaşlığını müzakirə ediblər

16.11.2026 / 22:47
Leyla Əliyeva Qaraçuxur İdman Zalının açılışında iştirak edib

16.11.2026 / 22:35
Kremldən hakim partiya deputatlarına tapşırıq gəldi - qələbəyə hazırlaşın...

16.11.2026 / 22:20
Trampın kürəkəninin Serbiyadakı biznesi ləğv edildi

16.11.2026 / 22:14
Rusiyanın Gürcüstan və Ukraynaya hücumlarından əvvəlki vəziyyət yaranır - Avropaya yeni müharibə xəbərdarlığı...

16.11.2026 / 22:11
Fatma Betülün ardından İstanbul Fond Birjasının keçmiş rəhbəri də saxlandı

16.11.2026 / 21:58
Trampın oğullarının Qazaxlstanda 1.2 milyard dollarlıq investisiya layihəsi var...

16.11.2026 / 21:50
Ukrayna üzrə növbəti danışıqlar Avropada keçirilə bilər - Aİ ölkələri yeni təkliflər irəli sürdü...

16.11.2026 / 21:32
Polşa Ukrayna danışıqlarında rol aldı - PURL boykotu bitəcək?

16.11.2026 / 21:14
Qaraqoyunlu Cahanşahın ermənilərə simpatiyasının sirləri - Eçmiədzini ermənələrə hədiyyə edənlər...

16.11.2026 / 20:57
İran müharibəsi artıq bitdi...Əsas yekunlar...

16.11.2026 / 20:40
ASB-nin Dublin Zirvəsində Naxçıvanın mühüm bir məsələsi həll edildi...

İki ildən çoxdur azad sahibkarlıq yeni Rəqabət Məcəlləsi ilə tənzimlənir...

XƏBƏR ARXİVİ