çərşənbə günü, 18 noyabr 2026
     

Mü­səl­man həm­rəy­li­yi­nə kim sa­diq­dir?

Image


İs­ra­i­lin döv­lət ola­raq ya­şı az­dır. II Dün­ya Mü­ha­ri­bə­sin­dən son­ra ya­ran­mış bu döv­lə­tin tə­şək­kü­lün­də ABŞ və Ru­si­ya­nın oy­na­dı­ğı rol haq­da da­nı­şı­lan­da nə­dən­sə di­gər döv­lət­lə­rin, xü­su­sən o za­man­kı İra­nın oy­na­dı­ğı rol unu­du­lur. İs­ra­i­lin ərəb döv­lət­lə­ri­ni mü­ha­ri­bə­lər­də ud­ma­sın­da İra­nın İs­ra­i­lə ma­liy­yə, si­ya­si dəs­tə­yi­nin iş­ti­ra­kı şək­siz­dir.

Həm də bu sa­də­cə Pəh­lə­vi­lər döv­rü­nün İra­nı ilə bağ­lı hal de­yil. İs­lam in­qi­la­bı­nın ilk il­lə­ri də da­xil ol­maq­la İra­nın neft ti­ca­rə­tin­də İs­ra­il üçün xü­su­si gü­zəştlər olub. İs­ra­i­lin ilk re­pat­ri­antla­rı içə­ri­sin­də iran­lı yə­hu­di­lə­rin xü­su­si ağır­lı­ğı var idi, hə­min re­pat­ri­antlar içə­ri­sin­dən müx­tə­lif si­ya­si, hər­bi xa­dim­lər, o cüm­lə­dən pre­zi­dent də çıx­mış­dır. Bu, İs­ra­i­lin tə­şək­kül döv­rün­də ona la­zım olan ən mü­hüm dəs­tək idi, ye­ni döv­lət ora­da ya­şa­ya­caq və­tən­daş­lar ol­ma­dan möv­cud ola bil­məz. Odur ki, İra­nın o za­man­kı möv­qe­yi mü­səl­man dün­ya­sın­da bir­ba­şa xə­ya­nət ki­mi də­yər­lən­di­ril­miş­di. İs­ra­i­lin və İra­nın təb­li­ğat va­si­tə­lə­ri mü­a­sir İra­nın ro­lu­nu di­ni əf­sa­nə­lə­rə gö­rə yə­hu­di­lə­ri Ba­bil əsa­rə­tin­dən xi­las et­miş şah Ki­rin (baş­qa ad­la:Ku­ruş) oy­na­dı­ğı rol­la mü­qa­yi­sə et­miş­di. Nə az, nə çox.

İran İs­lam Res­pub­li­ka­sı­nın li­de­ri­nin kəs­kin an­ti-İs­ra­il ri­to­ri­ka­sı fo­nun­da İran-İs­ra­il əla­qə­lə­ri, giz­li for­ma­da ol­sa da, da­vam edib. İra­nın hər­bi avi­a­si­ya­sın­da hə­lə də vax­ti­lə ABŞ-dan alın­mış qı­rı­cı təy­ya­rə­lər ("F"-in müx­tə­lif mo­di­fi­ka­si­ya­la­rı) üs­tün­lük təş­kil edir. Bu qı­rı­cı­la­rın uçu­şu ona gö­rə da­vam edir ki, vax­tın­da eh­ti­yat his­sə­lə­ri ilə tə­min olu­nur­lar. İra­nı ABŞ-ın bu xü­su­si tə­yi­nat­lı məh­sul­la­rı ilə İs­ra­il şir­kət­lə­ri tə­min edir­di. İs­ra­il şir­kət­lə­ri­nin fə­a­liy­yə­ti məx­fi idi, am­ma hər 3 döv­lə­tin rəh­bə­ri­nin xə­bə­ri var idi. Yal­nız ABŞ pre­zi­den­ti Ba­rak Oba­ma­nın İra­na mü­na­si­bə­tin­dən na­ra­hat­lı­ğı İs­ra­il şir­kət­lə­ri­nin bu əmə­liy­yat­da iş­ti­ra­kı­nı da­yan­dır­dı. Bu za­man İran bu işi er­mə­ni lob­bi­si va­si­tə­si­lə qur­du. ABŞ hö­ku­mə­ti isə İra­na hər­bi tə­yi­nat­lı məh­sul sat­dı­ğı­na gö­rə, iki­si ABŞ və­tən­da­şı ol­maq­la, 4 er­mə­ni­ni həbs et­di.

Şah və İs­lam İra­nı­nın İs­ra­il­lə be­lə mü­na­si­bət­lə­ri fo­nun­da İs­ra­il­lə əla­qə­yə gö­rə Azər­bay­ca­na irad bil­dir­mə­si ağ­lın dərk et­di­yi mə­sə­lə de­yil.

 

Azər­bay­can-İs­ra­il əmək­daş­lı­ğı: ta­ri­xi zə­ru­rət

Bəs İs­ra­il-Azər­bay­can əla­qə­lə­ri­nin kö­kün­də nə da­ya­nır? İn­di­ki məz­mun­da Azər­bay­can-İs­ra­il mü­na­si­bət­lə­ri­nin for­ma­laş­ma­sın­da 1992-ci il­də Şu­şa­nın iş­ğa­lı əsas amil ol­du. Azər­bay­can İra­nın va­si­tə­çi­lik mis­si­ya­sı­nı qə­bul et­di­yi, İra­nı re­gi­o­nal si­ya­sə­tə bu­rax­dı­ğı üçün Ru­si­ya Er­mə­nis­ta­nın əli ilə bi­zi cə­za­lan­dır­dı, Şu­şa iş­ğal edil­di. Qə­ri­bə­dir ki, İran Ru­si­ya­dan və Er­mə­nis­tan­dan üz dön­dər­mək əvə­zi­nə 1992-ci il­dən son­ra Er­mə­nis­ta­na ma­liy­yə və si­ya­si dəs­tə­yi­ni da­ha da ar­tır­dı.

O dövrdə döv­lət­lə­rin ço­xu­na, o cüm­lə­dən İra­na da hər­bi yar­dım­la bağ­lı mü­ra­ci­ət edil­sə də, kö­mək edil­mə­di. Kö­mək İs­ra­il­də­ki keç­miş ba­kı­lı yə­hu­di­lə­ri və ABŞ-da­kı yə­hu­di lob­bi­sin­dən gəl­di.

Azər­bay­can İs­ra­i­lin ener­ji məh­sul­la­rı ilə tə­mi­na­tın­da eti­bar­lı tə­rəf­daş ki­mi çı­xış edir. İs­ra­il id­xal et­di­yi nef­tin 40 fa­i­zi­ni Azər­bay­can­dan alır. Həm­çi­nin Azər­bay­can və İs­ra­il eti­bar­lı hər­bi tə­rəf­daş­lıq mü­na­si­bət­lə­ri­nə ma­lik­dir. Azər­bay­ca­nın si­lah sə­na­ye­si­nin for­ma­laş­ma­sın­da və or­du­mu­zun mü­a­sir si­lah­lar­la təc­hiz edil­mə­sin­də İs­ra­il əhə­miy­yət­li müt­tə­fiq ki­mi mü­hüm rol oy­na­yır.

Azər­bay­can İs­ra­il­dən 4 mil­yard 850 mil­yon dol­lar məb­lə­ğin­də si­lah alıb. Hal­bu­ki, İran tə­rə­fi­nə də­fə­lər­lə edil­miş mü­ra­ci­ət­lə­rə bax­ma­ya­raq, bu gü­nə ki­mi Azər­bay­ca­na uzaq mən­zil­li ra­ket­lər sa­tıl­ma­sı mə­sə­lə­si­nə müs­bət ba­xıl­ma­yıb.

İs­ra­il­lə yax­şı mü­na­si­bət­lər Azər­bay­ca­na bey­nəl­xalq are­na­da da kö­mək edir. Be­lə ki, dün­ya miq­ya­sın­da ta­nı­nan yə­hu­di lob­bi təş­ki­lat­la­rı qlo­bal müs­tə­vi­də Azər­bay­ca­nın ma­raq­la­rı­nın tə­min olun­ma­sı üçün səy gös­tə­rir.

Azər­bay­can-İs­ra­il əmək­daş­lı­ğı­nın yük­sə­lən xətt üz­rə in­ki­şa­fın­da azər­bay­can­lı­lar­la yə­hu­di­lər ara­sın­da ta­ri­xən möv­cud olan güc­lü mü­na­si­bət­lə­rin də bö­yük ro­lu var. Ha­zır­da Azər­bay­can­da çox­min­li yə­hu­di ic­ma­sı, İs­ra­il­də isə 70 min Azər­bay­can əsil­li yə­hu­di ya­şa­yır.

İki öl­kə­nin əsas hə­də­fi tək­cə si­lah və neft ti­ca­rə­ti ilə ki­fa­yət­lən­mə­yə­rək iq­ti­sa­di əla­qə­lə­rin şa­xə­lən­di­ril­mə­si­dir.

Azər­bay­ca­nın İs­ra­il­lə ya­xın əla­qə­lə­ri di­gər mü­səl­man döv­lət­lə­ri üçün də mo­del ola bi­lər. Azər­bay­can-İs­ra­il əla­qə­lə­ri iki­tə­rəf­li xa­rak­ter da­şı­yır və heç bir döv­lət­lə mü­na­si­bət­lə­rə xə­ləl gə­tir­mir. Öl­kə­miz ey­ni za­man­da Azər­bay­can-İs­ra­il di­a­lo­qu­na Fə­ləs­tin mə­sə­lə­si­ni qal­dır­maq üçün bir plat­for­ma, im­kan ki­mi ba­xır. Azər­bay­can-İs­ra­il əla­qə­lə­ri iki­tə­rəf­li xa­rak­ter da­şı­yır və heç bir döv­lət­lə mü­na­si­bət­lə­rə xə­ləl gə­tir­mir.

Qeyd et­mə­li­yik ki, Azər­bay­can-İs­ra­il əla­qə­lə­ri qar­şı­lıq­lı ma­raq­la­ra söy­kə­nir və iki­tə­rəf­li xa­rak­ter da­şı­yır. Bu iki öl­kə ara­sın­da qar­şı­lıq­lı-fay­da­lı mü­na­si­bət­lər ey­ni za­man­da dün­ya­da və re­gi­on­da sül­hün, əmi­na­man­lı­ğın möh­kəm­lən­mə­si­nə xid­mət edir.

 

Bu ne­cə şi­ə­lik­dir?

İran Şu­şa­nın iş­ğa­lın­dan son­ra düz­gün si­ya­sət apar­say­dı, bəl­kə də İs­ra­il lob­bi­si­nə eh­ti­yac qal­maz­dı: İran Dağ­lıq Qa­ra­bağ mü­na­qi­şə­si re­gi­o­nu­nun ye­ga­nə qon­şu­su­dur. Mü­na­qi­şə­yə tə­sir et­mək üçün ən bö­yük rı­çaq məhz onun əlin­də­dir. İran is­tə­sə, bir ne­çə sa­at ər­zin­də mü­na­qi­şə­ni həll edə bi­lər. Am­ma et­mir. Azər­bay­ca­nın əley­hi­nə il­lər bo­yu hər gün 24 sa­at ya­lan is­teh­sal et­mək əvə­zi­nə, 3 kəl­mə ilə bu­nun sə­bə­bi­ni izah edə bi­lər­di.

İra­nın Er­mə­nis­ta­na ma­liy­yə dəs­tə­yi 20 il ər­zin­də 2 mil­yard dol­la­rı ötüb. Si­ya­si dəs­tək bir ya­na, İran Er­mə­nis­ta­na hər­bi yar­dım edib. Bu də­qiq­dir. Ola bi­lər in­di də edir, çün­ki İran­la Er­mə­nis­tan ara­sın­da hər­bi möv­zu­da rəs­mi da­nı­şıq­lar apa­rı­lır. 2009-cu ilin iyu­lun­da Teh­ran-Ye­re­van sər­ni­şin təy­ya­rə­si­nin qə­za­sı va­cib sir­rin üs­tü­nü aç­dı. Qə­za için­də ge­ne­ral olan 10 İran hərbçi­si­nin öm­rü­nə son qoy­du.  Al­ma­ni­ya­da təh­sil al­mış yük­sək sə­viy­yə­li İran hərbçi­lə­ri Er­mə­nis­tan­da, o cüm­lə­dən iş­ğal olun­muş əra­zi­lər­də (Kəl­bə­cər­də) ha­va hü­cu­mun­dan mü­da­fiə sis­te­mi qu­rur­lar­mış. Ai­lə üzvlə­ri­nin mə­lu­ma­tı­na gö­rə, bu hə­min hərbçi­lə­rin Er­mə­nis­ta­na 3-cü eza­miy­yə­ti imiş. 

Er­mə­ni­lə­rin fik­rin­cə, ap­rel dö­yüş­lə­rin­də Azər­bay­ca­nın qa­lib gəl­mə­si­nin sə­bə­bi İs­ra­il si­lah­la­rı­dır. Bu İs­ra­il, bu da İran.

Er­mə­nis­tan çox­lu say­da an­ti-İran əməl­lə­rin sa­hi­bi­dir. Am­ma Teh­ran özü­nü gör­mə­məz­li­yə vu­rub. İra­nın va­si­tə­çi­lik tə­şəb­bü­sü ye­ni­dən or­ta­lıq­da­dır. Azər­bay­ca­nın ya­naş­ma­sı müs­bət­dir. Er­mə­nis­tan qə­bul et­mə­di. İran isə Er­mə­nis­tan­la mü­na­si­bə­ti­ni da­ha da ar­tır­maq­la bu­na re­ak­si­ya ver­di.

İs­lam di­ni­miz­də qəsbkar­lar­la dav­ran­ma­ğın yol­la­rı ba­rə­də çox­lu di­ni hökmlər və nü­mu­nə­lər var. Er­mə­ni iş­ğa­lı­na yar­dım et­mək­lə İran tək­cə an­ti-Azər­bay­can de­yil, həm an­ti-is­lam möv­qe­yi nü­ma­yiş et­di­rir.

Çox cid­di bir nü­ans da var. İran zə­if və xü­su­si çə­ki­si ol­ma­yan bir döv­lət­dir. İran güc­lü döv­lət ol­say­dı, qon­şu­lu­ğun­da şiə tor­pa­ğı iş­ğal olun­maz­dı, iş­ğal bu qə­dər da­vam et­məz­di. İran zə­if döv­lət­dir­sə, onun möv­qe­yi nə­zə­rə alın­ma­ma­lı­dır.

Azər­bay­ca­nın prin­si­pi­al­lı­ğı fo­nun­da bi­zi it­ti­ham et­mə­yə ça­lı­şan­lar Dağ­lıq Qa­ra­bağ mü­na­qi­şə­si­nin həl­lin­də heç də mü­səl­man həm­rəy­li­yi möv­qe­yin­dən çı­xış et­mir, əda­lət­li və düz­gün möv­qe tut­mur­lar:

* İra­nın bü­tün sa­biq pre­zi­dent və vit­se-pre­zi­dentlə­ri Er­mə­nis­ta­na sə­fər et­miş və Er­mə­nis­ta­nın pre­zi­dent, baş na­zir və di­gər ali rəs­mi şəxslə­ri­ni öz öl­kə­lə­rin­də yük­sək sə­viy­yə­də qar­şı­la­mış­lar. Bu­nu İra­nın mil­li ma­raq­la­rı çər­çi­və­sin­də ol­du­ğu ilə əsas­lan­dır­ma­ğa ça­lış­mış­lar;

* İran­la Er­mə­nis­tan ara­sın­da vi­za re­ji­mi qal­dı­rıl­mış, ha­zır­da İran pre­zi­den­ti Hə­sən Ru­ha­ni­nin Er­mə­nis­ta­na sə­fə­ri­nə ha­zır­lıq­lar apa­rı­lır;

* Bu za­man nə­in­ki mü­səl­man həm­rəy­li­yi, Azər­bay­can əra­zi­sin­də 1 mil­yon­dan çox mü­səl­man-şi­ə­nin doğ­ma yurd-yu­va­sın­dan di­dər­gin sa­lın­ma­sı nə­zə­rə alın­mır, İran ali di­ni li­de­ri­nin Er­mə­nis­tan­la hər cür əla­qə­lə­ri ya­saq edən fət­va­sı da unu­du­lur;

* Ya­xın Şərqdə­ki ha­di­sə­lər za­ma­nı mü­səl­man həm­rəy­li­yi zə­ru­rə­ti­ni qa­bar­dan İran nə­dən­sə öz qon­şu­lu­ğun­da­kı Dağ­lıq Qa­ra­bağ mü­na­qi­şə­si ilə bağ­lı nə mü­səl­man həm­rəy­li­yi, nə də şiə tə­əs­süb­keş­li­yi­nə sa­diq qa­lır.

Unut­ma­yaq ki, İra­nın Sə­u­diy­yə Ərə­bis­ta­nı, Mi­sir, Pa­kis­tan və di­gər mü­səl­man döv­lət­lə­ri ilə də prob­le­mi var. İs­ra­il­dən son­ra bu döv­lət­lər­lə əla­qə­lə­ri­mi­zin kə­sil­mə­si­ni gün­də­li­yə gə­ti­rə­cək. İran Ru­si­ya­ya rə­qib ki­mi ya­na­şır, gü­nün bi­rin­də  Ru­si­ya ilə də bağ­lı tə­ləb irə­li sü­rə bi­lər.

 

Azər­bay­can və is­lam həm­rəy­li­yi

Azər­bay­can İs­ra­il­lə mü­na­si­bət­lə­ri in­ki­şaf et­dir­mə­yə ça­lı­şan ye­ga­nə mü­səl­man döv­lə­ti de­yil. Fə­ləs­tin­lə ey­ni or­taq coğ­ra­fi­ya­nı, or­taq ta­ri­xi, or­taq mə­də­niy­yə­ti, di­li bö­lü­şən İor­da­ni­ya ilə İs­ra­i­lin mü­na­si­bət­lə­ri hə­mi­şə yük­sək sə­viy­yə­də ol­muş, bu öl­kə əha­li­si­nin çox­lu­ğu­nun keç­miş fə­ləs­tin­li­lər təş­kil et­mə­si də iki­tə­rəf­li əla­qə­lə­rə mən­fi tə­sir gös­tə­rə bil­mə­miş­dir.

İs­ra­i­lin özün­də çox­say­lı ərəb­dil­li ic­ma ya­şa­yır, on­la­rın ək­sə­riy­yə­ti İs­ra­il cə­miy­yə­ti­nə in­teq­ra­si­ya et­miş, or­du­da, par­la­mentdə təm­sil olu­nur­lar.

İs­ra­il­də be­lə dü­şü­nür­lər ki, mü­səl­man dün­ya­sı­nın öz­lə­ri­nə qar­şı möv­qe­yi­ni də­yi­şə bi­lib­lər. Mü­səl­man dün­ya­sın­da in­di İs­ra­il düş­mən ki­mi qə­bul edil­mir. Hət­ta İra­nın si­ya­sə­ti­nin aq­res­siv an­la­şıl­ma­sı İs­ra­il­lə ərəb döv­lət­lə­ri­ni xey­li ya­xın­laş­dı­rıb.

Tür­ki­yə, Mi­sir ki­mi is­lam dün­ya­sı­nın apa­rı­cı söz sa­hi­bi sa­yı­lan döv­lət­lə­rin uzun il­lər İs­ra­il­lə sıx əla­qə­lə­ri olub, bu gün də hə­min öl­kə­lə­rin İs­ra­il­lə əla­qə­lə­ri ki­fa­yət qə­dər sıx­dır.

İs­ra­il rəs­mi­lə­ri­nin sə­fər et­di­yi ye­ga­nə mü­səl­man öl­kə­si də Azər­bay­can de­yil, xə­bər ve­ril­di­yi ki­mi, İs­ra­il baş na­zi­ri Azər­bay­can­dan son­ra Qa­za­xıs­ta­na da sə­fər edə­cək. Qa­za­xıs­ta­nın həm İs­ra­il, həm də İran­la əla­qə­lə­ri xey­li in­ki­şaf edib. Hər iki döv­lə­tin Qa­za­xıs­tan­da­kı iq­ti­sa­di iş­ti­ra­kı 10 mil­yard dol­la­rı ötüb. İran özü­nün nü­və proq­ra­mın­da Qa­za­xıs­ta­na ay­rıl­mış ro­lu qə­bul et­di. Qa­za­xıs­ta­nın ener­ji sa­hə­sin­də, xü­su­si­lə nü­və proq­ram­la­rın­da İs­ra­i­lin və yə­hu­di­lə­rin iş­ti­ra­kı var. İra­nın həm qu­ru və həm də Xə­zər də­ni­zi va­si­tə­si­lə stra­te­ji kom­mu­ni­ka­si­ya­lar qur­du­ğu Qa­za­xıs­tan İs­ra­i­lin mü­a­sir si­lah­la­rı­nın və hər­bi tex­no­lo­gi­ya­la­rı­nın iri is­teh­lak­çı­sı­dır.

Türkmə­nis­tan-İs­ra­il əla­qə­lə­ri hə­mi­şə qar­şı­lıq­lı di­na­mi­ka­ya ma­lik olub. İra­nın qon­şu­su olan Türkmə­nis­tan İs­ra­il­lə tam­for­mat­lı dip­lo­ma­tik əla­qə­lər qu­ra bil­mə­sə də, hər­bi-tex­ni­ki əmək­daş­lıq qu­ra bi­lib.

Azər­bay­can döv­lə­ti İs­ra­il ilə mü­na­si­bət­lə­rin­də Fə­ləs­tin fak­tı­nı da nə­zə­rə alır. Öl­kə­miz Fə­ləs­tin ad­mi­nistra­si­ya­sı  ilə hə­lə 1992-ci ilin 15 ap­re­lin­də dip­lo­ma­tik əla­qə­lər qur­muş, bu əla­qə­lər­də dostluq, qar­daş­lıq, xalqla­rın BMT çər­çi­və­sin­də hü­quq­la­rı­nı mü­da­fiə prin­sip­lə­ri­nə hə­mi­şə sa­diq ol­muş­dur.

1995-ci il 22 oktyabrda Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı­nın sa­biq pre­zi­den­ti Hey­dər Əli­yev Nyu-Yorkda Fə­ləs­tin Azad­lıq Təş­ki­la­tı­nın baş­çı­sı Ya­sir Ərə­fat­la gö­rüş­müş­dür. Azər­bay­can Pre­zi­den­ti İl­ham Əli­yev də bu əla­qə­lə­rin in­ki­şa­fı­na xü­su­si həs­sas­lıq gös­tər­miş­dir, bu gün Ba­kı­da­kı Fə­ləs­tin sə­fir­li­yi məhz Azər­bay­ca­nın və­sa­i­ti ilə fə­a­liy­yət gös­tə­rir.

Azər­bay­ca­nın də­və­ti­lə 2011-ci il iyu­nun 28-də Fə­ləs­tin döv­lə­ti­nin pre­zi­den­ti Mah­mud Ab­bas Ba­kı­ya sə­fər et­miş­dir.

İs­lam Konfran­sı Təş­ki­la­tın­da, Bir­ləş­miş Mil­lət­lər Təş­ki­la­tı, elə­cə də di­gər bey­nəl­xalq təş­ki­lat­lar­da apa­rı­lan bü­tün mü­za­ki­rə­lər za­ma­nı Azər­bay­can Fə­ləs­ti­ni dəs­tək­lə­miş­dir. Azər­bay­can tək­cə 2016-cı il­də BMT Baş As­samble­ya­sı, Qo­şul­ma­ma Hə­rə­ka­tı, UNES­CO və di­gər qu­rum­lar çər­çi­və­sin­də Fə­ləs­ti­nin möv­qe­yi­nə dəs­tək ifa­də edən 20-dən ar­tıq qət­na­mə­nin le­hi­nə səs ver­miş­dir.

Azər­bay­can Fə­ləs­tin mə­sə­lə­si­ni BMT TŞ-nin qey­ri-da­i­mi üz­vü olar­kən özü­nün pri­o­ri­tet­lə­ri sı­ra­sı­na da­xil et­miş­di.  

Azər­bay­can rəs­mi sə­viy­yə­də Ya­xın Şərq mü­na­qi­şə­si­nin iki döv­lət prin­si­pi əsa­sın­da həl­li­nin tə­rəf­da­rı ol­du­ğu­nu və  pay­tax­tı Şər­qi Qüds şə­hə­ri olan müs­tə­qil Fə­ləs­tin döv­lə­ti­nin ya­ra­dıl­ma­sın­da tam dəs­tə­yi­ni bə­yan et­miş­dir.

Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı­nın Bey­nəl­xalq İn­ki­şa­fa Yar­dım Agentli­yi va­si­tə­si­lə 2012-ci il ər­zin­də hu­ma­ni­tar böh­ra­nın ara­dan qal­dı­rıl­ma­sı­na kö­mək məq­sə­di­lə Fə­ləs­tin xal­qı­na 100 min ABŞ dol­la­rı məb­lə­ğin­də ma­liy­yə yar­dı­mı gös­tə­ril­miş, 2013-cü il iyu­nun 11-də Ba­kı­da İƏT Xa­ri­ci İş­lər Na­zir­lə­ri­nin Qüds şə­hə­ri­nə dəs­tək məq­sə­di­lə do­nor konfran­sı və Fə­ləs­tin döv­lə­ti­nə yar­dım məq­sə­di­lə İs­lam Ma­liy­yə Təh­lü­kə­siz­lik Şə­bə­kə­si­nin tə­sis konfran­sı ke­çi­ril­miş­dir. Konfransla­rın pla­nın­da təq­dim olun­muş la­yi­hə­lə­rə dəs­tə­yin ve­ril­mə­si məq­sə­di­lə Azər­bay­can tə­rə­fin­dən ma­liy­yə yar­dı­mı ay­rıl­mış­dır.

Son 5 il­də Fə­ləs­tin­lə Azər­bay­can ara­sın­da 4 sa­ziş və an­laş­ma me­mo­ran­du­mu im­za­lan­mış­dır.

Azər­bay­can Pre­zi­den­ti də­fə­lər­lə də­vət edil­mə­si­nə bax­ma­ya­raq, İs­ra­i­lə sə­fər et­mə­miş, bu gü­nə qə­dər İs­ra­il­də Azər­bay­can sə­fir­li­yi açıl­ma­mış­dır. Azər­bay­can mü­səl­man həm­rəy­li­yi­nin güc­lən­di­ril­mə­si­nə, ey­ni za­man­da Qərblə mü­səl­man dün­ya­sı ara­sın­da gər­gin­li­yin ara­dan qal­dı­rıl­ma­sı­na bö­yük töh­fə ver­miş, Azər­bay­can Pre­zi­den­ti bü­tün ali tri­bu­na­lar­dan is­la­ma­fo­bi­ya­ya qar­şı ba­rış­maz möv­qe­yi­ni ifa­də et­miş­dir.

Azər­bay­can döv­lə­ti­nin be­lə ar­dı­cıl möv­qe­yi mü­səl­man dün­ya­sın­da təq­dir­lə qar­şı­lan­mış, Azər­bay­can 2012-2013-cü il­lər­də BMT Təh­lü­kə­siz­lik Şu­ra­sı­nın qey­ri-da­i­mi üz­vü se­çi­lər­kən Ərəb Döv­lət­lə­ri Li­qa­sı yek­dil­lik­lə Azər­bay­ca­nın na­mi­zəd­li­yi­nin dəs­tək­lən­mə­si ba­rə­də qə­rar qə­bul edib. 

İs­lam Əmək­daş­lı­ğı Təş­ki­la­tı İs­tan­bul­da ke­çi­ri­lən 13-cü zir­və gö­rü­şün­də Azər­bay­ca­nı mü­da­fiə edən qət­na­mə­sin­də də öl­kə­mi­zin is­la­mo­fo­bi­ya­ya qar­şı mü­ba­ri­zə­yə, mü­səl­man həm­rəy­li­yi­nin güc­lən­di­ril­mə­si­nə ver­di­yi töh­fə xü­su­si ola­raq vur­ğu­lan­mış­dır.

Azər­bay­can-İs­ra­il əla­qə­lə­ri ba­rə­də mü­səl­man döv­lət­lə­ri, is­lam dün­ya­sın­da fə­a­liy­yət gös­tə­rən bey­nəl­xalq, re­gi­o­nal və sub­re­gi­o­nal təş­ki­lat­lar mə­lu­mat­lı­dır. On­lar İs­ra­il-Azər­bay­can mü­na­si­bət­lə­ri­ni mü­səl­man dün­ya­sı üçün təh­lü­kə­li he­sab et­mir. Bu sə­bəb­dən bü­tün konfrans və təd­bir­lə­rin­də Dağ­lıq Qa­ra­bağ mə­sə­lə­si­nə xü­su­si diq­qət ayı­rır və Azər­bay­ca­nın haqq işi­ni ak­tiv for­ma­da qə­tiy­yət­lə dəs­tək­lə­yir­lər.

Bü­tün bun­lar­dan son­ra hər han­sı bir döv­lə­tin və ya hə­min döv­lət­də­ki mü­əy­yən çev­rə­lə­rin Azər­bay­ca­nın İs­ra­il­lə əla­qə­lə­ri­ni təf­tiş et­mə­si mə­na­sız­dır.

Mü­ba­riz Əh­mə­doğ­lu,
Si­ya­si İn­no­va­si­ya və Tex­no­lo­gi­ya­lar Mər­kə­zi­nin di­rek­to­ru



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Azərbaycan üzərindən Ermənistanla ticarət dayan(dırıl)ıb - İrəvan adekvat ola bilmir...

İrəvanda Göy məscid murdarlandı, Azərbaycandan başqa heç bir qonşu müsəlman ölkə səsini çıxarmadı...

Saatlıq maaş sisteminə keçirik, pullar yeni qaydada hesablanacaq...

SON XƏBƏRLƏR

18.11.2026 / 10:28
ABD kəşfiyyatı ŞOKDA - məxfi rabitə şəbəkəsi çökdü...

18.11.2026 / 09:52
Trampın reytinqi rekord dərəcədə aşağı düşdü - amerikalıların 66%-i ondan narazıdır...

18.11.2026 / 07:19
Moldova hava məkanını bağladı - dron təhlükəsi üzündən…

18.11.2026 / 07:12
ABŞ Milli Təhlükəsizlik Agentliyinin daxili şəbəkəsi sıradan çıxıb - kiberhücum?..

17.11.2026 / 22:45
İran Vaşinqtonda “çirkli bomba” və kimyəvi silahlarla hücum planlaşdırır - ABŞ kəşfiyyatından ŞOK İDDİA...

17.11.2026 / 22:21
İran ABŞ bazaları yaxınlığındakı bəndləri, limanları və elektrik stansiyalarını vuracaq - sizin etdiyinizi edəcəyik...

17.11.2026 / 22:03
Xəzər dənizini zəbt edənlərin axırı çatdı - Fərman istisnasız icra olunsa...

17.11.2026 / 21:52
Peruda dindarın atdığı təsbeh Roma Papasını gözündən yaraladı

17.11.2026 / 21:47
İstanbul-İrəvan hava yükdaşımaçılığı başladı - həm də intensiv...

17.11.2026 / 21:38
Putinlə rəqs etmiş keçmiş naziri vətəndaşlıqdan çıxardırlar

17.11.2026 / 21:25
Tramp Putinlə ayrıca ikitərəfli görüş keçirmək istəyir...

17.11.2026 / 21:17
Rusiyada hərbi təyyarə qəzaya uğradı - ölənlərin sayı 17-yə çatdı...

17.11.2026 / 21:10
Pekinin Ukrayna ilə bağlı siyasəti kəskin dəyişildi...

17.11.2026 / 20:49
İran Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı sərt mövqeyə keçdi - İmkan vermərik...

17.11.2026 / 20:32
Tiflislə Moskva inanılmaz danışıqlara başlayır - bölgə üçün yeni təhlükə yetişir...

17.11.2026 / 20:17
Ukraynanın hücumundan sonra Krım körpüsünün bir hissəsi dənizə çökdü - hərəkət dayandırıldı...

17.11.2026 / 20:06
İran Bəhreynin hava hücumundan müdafiə qüvvələrini məhv etdi...

17.11.2026 / 19:48
Azərbaycan MDB-də Britaniya üçün 3-cü dövlət oldu - hərbi əməkdaşlıq...

17.11.2026 / 19:33
Avropa Rusiya qarşısında vahid tələb qoyur - Ordunuzu bütün ölkələrdən çıxarın...

17.11.2026 / 19:14
Ölkədə vergi borcları sürətlə artır - 28 faiz...

17.11.2026 / 19:02
Feldşer vəzifələri üzrə hərbi xidmətə qəbulla əlaqədar müsabiqə elan edilib

17.11.2026 / 18:42
Rumıniya Bakı və İrəvanın da daxil olduğu təzə format yaradır...

17.11.2026 / 18:23
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Gürcüstanın Baş nazirinin müavininin qəbulu ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

17.11.2026 / 18:14
Prezidentin sosial media hesablarında Almaniyanın xarici işlər nazirinin qəbulu ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

17.11.2026 / 18:10
Bakcell gənclər üçün növbəti süni intellekt hakatonunu keçirib - FOTO

17.11.2026 / 17:58
Ermənistanda Azərbaycanı nümunə göstərirlər...

17.11.2026 / 17:47
Rusiya Krım körpüsünə hücumdan sonra ballistik raketlərlə Kiyevdə körpüləri vurdu...

17.11.2026 / 17:42
Tural Turan beynəlxalq mükafata layiq görülüb

17.11.2026 / 17:36
Prezident İlham Əliyev Gürcüstanın Baş nazirinin müavinini qəbul etdi - FOTO

17.11.2026 / 17:32
Prezident İlham Əliyev Almaniyanın xarici işlər nazirini qəbul edib - FOTO

17.11.2026 / 17:03
ABŞ-İran savaşının təsirləri Amerika torpaqlarına çatdı...

17.11.2026 / 16:53
Ermənistan Rusiyaya münasibətdə Estoniya təcrübəsini tətbiq ermək eşqinə düşdü...

17.11.2026 / 16:37
Zakir Həsənov Gürcüstan Müdafiə Qüvvələri komandanını qəbul etdi

17.11.2026 / 16:20
Pensiyalara 8,67 milyard manat ayrılacaq – orta aylıq pensiya 639 manata çatacaq...

17.11.2026 / 16:04
Saxta sənədlərlə Azərbaycandan yük çıxarmaq istəyən sürücülər yaxalandı

17.11.2026 / 15:29
“Jalə xanım ikinci oldu, mən 44-cü, heç cür anlaya bilmirəm” – Deputat təəccübləndi...

17.11.2026 / 15:12
Avropa nümayəndələri Ukrayna danışıqlarına rəsmən qatıldı - Rusiya təkzib edir…

17.11.2026 / 14:48
Dünyada süni intellektə qarşı üsyan başlayıb...

17.11.2026 / 14:36
Üç liderin Çin sammiti iflasa uğradı - Ukrayna mövzusu masaya çıxmadı...

17.11.2026 / 14:16
"Dövlət qulluğunda din xadimləri ilə bağlı məhdudiyyətlərə dair məlumatlar manipulyasiya xarakteri daşıyır" - Media və Yayım Şurası

17.11.2026 / 14:05
Avropa əsl simasını göstərir - beş ölkədən insanlar Afrikaya qovulur...

17.11.2026 / 13:52
Səfir: “Bu səfərlər Strateji Tərəfdaşlıq sazişinin tamamlanmasına zəmin yaratdı”

17.11.2026 / 13:50
Dankan Norman: “Böyük Britaniya ilə Azərbaycan arasında təhsil əlaqələri güclüdür və inkişaf etməkdədir”

17.11.2026 / 13:47
Səfir Norman: “Azərbaycan Böyük Britaniya üçün dəyərli müdafiə və təhlükəsizlik tərəfdaşıdır”

17.11.2026 / 13:45
Səfir: “Böyük Britaniya və Azərbaycan arasındakı tərəfdaşlıq hər zamankından daha böyük əhəmiyyət daşıyır”

17.11.2026 / 13:35
Bura "danışmaqxana" deyil! – deputatla spiker arasında GƏRGİNLİK yarandı

17.11.2026 / 13:21
Parlament 2027-cı ilin dövlət büdcəsi layihəsini birinci oxunuşda təsdiqlədi

17.11.2026 / 13:15
Cızma-qara yazıb dərsliklərə salırlar – Komitə sədridən SƏRT İTTİHAM...

17.11.2026 / 13:02
Yol polisləri səhhəti pisləşən əcnəbi sürücünü xilas etdilər... - VİDEO

17.11.2026 / 12:42
Paşinyan Türkiyədən “oğurladığı” bananı cibinə qoyub üç ölkəni gəzdirdi...

17.11.2026 / 12:27
“Ermənistanda seçki prosesləri beynəlxalq qarşıdurma meydanına çevrilib” - Medvedev

17.11.2026 / 12:16
Naxçıvanda deputat qəzaya düşdü - FOTO

17.11.2026 / 12:04
Irandan Azərbaycana 50 kq narkotik keçirilməsinin qarşısı alındı

17.11.2026 / 11:52
Avropanın Azərbaycan və ABŞ-dan asılılığı artır

17.11.2026 / 11:39
Dankan Norman: ""Birgə Bəyannamə” ölkələrimiz arasında iqtisadi əməkdaşlıqda yeni mərhələnin əsasını qoyur"

17.11.2026 / 11:35
Britaniya şirkəti Naxçıvan şəhəri üçün 20 illik baş plan hazırlayır

17.11.2026 / 11:33
Səfir: Azərbaycan-Böyük Britaniya strateji tərəfdaşlığı iqtisadi artıma və təhlükəsizliyə töhfə verəcək

17.11.2026 / 11:21
Ukrayna Rusiyanın Başqırdıstandakı ən böyük neft-kimya komplekslərindən birini vurdu...

17.11.2026 / 11:05
Dərsliklərdəki məzmun necə yoxlanılır? – Nazirlikdən AÇIQLAMA

17.11.2026 / 10:48
Türkiyədə daha bir müxalif media qurumuna qarşı əməliyyat - həbslər aparıldı, “Sözcü TV”yə qəyyum təyin edildi...

17.11.2026 / 10:37
Akademik Əhliman Əmiraslanovun doğum günüdür

17.11.2026 / 10:24
Gürcüstandan Azərbaycana avtomobil gətirənlərə PİS XƏBƏR – Yeni rüsum tətbiq edildi

17.11.2026 / 10:12
Zakir Həsənov hərbi qulluqçulara ali hərbi rütbələri təqdim edib

17.11.2026 / 10:05
Bakıda qarlı havalara hazırlıqla bağlı müşavirələr keçirildi

17.11.2026 / 09:37
Azərbaycan və Aİ ikitərəfli əməkdaşlığın yeni istiqamətlərini müzakirə ediblər

17.11.2026 / 09:33
Hikmət Hacıyev Aİ nümayəndələri ilə Azərbaycanla əməkdaşlığı müzakirə edib

17.11.2026 / 09:10
Siqaret bahalaşacaq...

17.11.2026 / 08:49
Mehriban Əliyeva Milli Dirçəliş Günü ilə bağlı paylaşım edib

17.11.2026 / 08:35
Xocavənd, Cəbrayıl və Zəngilana növbəti köç karvanı yola salındı - 83 ailə...

17.11.2026 / 07:02
ABŞ banklarında genişmiqyaslı elektron sistem nasazlığı baş verib - yetkililər kibercinayətkarlığı istisna edir

16.11.2026 / 23:42
Mossadın 2006-cı ildə İstanbulda bir İran generalını qaçıraraq öldürdüyü ortaya çıxdı – ƏMƏLİYYATIN DEATALLARI açıldı...

16.11.2026 / 23:33
Hikmət Hacıyev və Aİ-nin xüsusi nümayəndəsi Azərbaycan-Aİ tərəfdaşlığını müzakirə ediblər

16.11.2026 / 22:47
Leyla Əliyeva Qaraçuxur İdman Zalının açılışında iştirak edib

16.11.2026 / 22:35
Kremldən hakim partiya deputatlarına tapşırıq gəldi - qələbəyə hazırlaşın...

16.11.2026 / 22:20
Trampın kürəkəninin Serbiyadakı biznesi ləğv edildi

16.11.2026 / 22:14
Rusiyanın Gürcüstan və Ukraynaya hücumlarından əvvəlki vəziyyət yaranır - Avropaya yeni müharibə xəbərdarlığı...

16.11.2026 / 22:11
Fatma Betülün ardından İstanbul Fond Birjasının keçmiş rəhbəri də saxlandı

16.11.2026 / 21:58
Trampın oğullarının Qazaxlstanda 1.2 milyard dollarlıq investisiya layihəsi var...

16.11.2026 / 21:50
Ukrayna üzrə növbəti danışıqlar Avropada keçirilə bilər - Aİ ölkələri yeni təkliflər irəli sürdü...

16.11.2026 / 21:32
Polşa Ukrayna danışıqlarında rol aldı - PURL boykotu bitəcək?

16.11.2026 / 21:14
Qaraqoyunlu Cahanşahın ermənilərə simpatiyasının sirləri - Eçmiədzini ermənələrə hədiyyə edənlər...

İki ildən çoxdur azad sahibkarlıq yeni Rəqabət Məcəlləsi ilə tənzimlənir...

XƏBƏR ARXİVİ