Cəbhədə getdikcə daha intensiv şəkildə pozulan atəşkəs Qarabağ münaqişəsi ətrafında vəziyyəti yenidən gərgin həddə çatdırır. Məhz bu fonda konfliktin hərbi müstəvidə yenidən alovlanması ehtimalı da yüksəlir.
Hesab edilir ki, Ermənistana təsir imkanlarına malik ölkələr, xüsusən də Rusiya əməli addımlar atmasa, aprel müharibəsi yenidən və daha geniş miqyasda təkrar olunacaq. Məsələnin bu tərəfinə nəzər salan Rusiya Siyasi Araşdırmalar İnstitutunun baş direktoru Sergey Markov diqqəti ona yönəldir ki, regionun lider ölkəsi olan Rusiya bu məkanda baş verən hadisələrə görə məsuliyyət daşımalıdır. Onun fikrincə, Rusiya öz yaxın qonşuları ilə münasibətlərinə ciddi şəkildə yenidən baxmalı və bu münasibətlər yenilənməlidir: "Rusiya liderdirsə, məsuliyyət daşımalıdır. O, problemləri, o cümlədən Dağlıq Qarabağ problemini həll etməlidir. Bu problem daim havadan asılı vəziyyətdə qalmamalıdır". Ekspert Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli üçün Azərbaycan və erməni xalqları arasında dialoqa şərait yaradılmasının vacibliyini vurğulayıb.
Lakin indilikdə Ermənistanın addımları müharibənin yenidən alovlanma ehtimalını xeyli yüksəldir. İlk növbədə ona görə ki, İrəvan danışıqlar prosesindən yayınır. Halbuki, Azərbaycan hələ də problemin sülh prosesi ilə həllində maraqlı olduğunu bildirir. Azərbaycanın xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarov da ATƏT-in Minsk Qrupunun Fransadan olan həmsədri Stefan Viskonti ilə görüşündə Bakının ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri ilə birlikdə münaqişənin substantiv danışıqlar yolu ilə həlli üzrə səylərini davam etdirəcəyini bildirib. Amma ötən həftə üç gün ərzində Azərbaycanın işğal altındakı ərazilərinə baş çəkib İrəvana qayıdan Ermənistan prezidenti Serj Sarkisyan bəyan edir ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə dair heç bir danışıq aparılmır, ordu, əhali çətin dövrə hazır olmalıdır. O bildirib ki, Dağlıq Qarabağa dair nəinki heç bir danışıq aparılmır, üstəlik bu məsələ ilə bağlı sonuncu dəfə avqustun 10-da ciddi söhbət olub: "Bundan sonra problemə dair heç bir ciddi müzakirə aparılmayıb". İndi hesab olunur ki, həmsədrlərin, xüsusən də Rusiyanın təzyiqlərilə Ermənistan danışıqlar stoluna qayıtmasa, müharibə qaçılmazdır. Bu mənada əsas məsuliyyət hazırda həmsədrlərin üzərinə düşür. Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat xidmətinin rəhbəri Hikmət Hacıyevin sözlərinə görə, Azərbaycan tərəfi dəfələrlə bəyan edib ki, Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycanın işğal edilmiş ərazilərində qanunsuz mövcudluğu münaqişə zonasında gərginliyin əsas səbəbi və münaqişənin siyasi həllinə başlıca maneə olaraq qalır: "Aprel ayında qoşunların təmas xətti boyunca Azərbaycanın mülki əhalisinin, şəxsi və dövlət mülkiyyət obyektlərinin Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən ağır silahlardan hədəfə alınması və nəticə etibarilə Ermənistanın təhriki və təxribatı ilə başlayan gərginlik bir daha mövcud status-kvonun qəbuledilməz olduğunu sübut etdi. Bütün beynəlxalq ictimaiyyət, o cümlədən ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədr ölkələri Dağlıq Qarabağ münaqişəsində status-kvonun qəbuledilməz və qeyri-davamlı olduğunu dəfələrlə bəyan edib. Status-kvonun dəyişdirilməsi üçün ilk addım Ermənistan qoşunlarının işğal olunmuş Azərbaycan ərazilərindən çıxarılmasıdır".
XİN rəsmisi deyib ki, Azərbaycan Vyana və xüsusilə Sankt-Peterburqdakı yüksək səviyyəli substantiv müzakirələri doğru istiqamətdə atılmış müsbət addımlar kimi qiymətləndirir: "Həmsədrlərin bəyanatında qeyd olunduğu kimi, Azərbaycan tərəfi hazırda gündəlikdə olan işçi təkliflər əsasında substantiv danışıqlar vasitəsilə münaqişənin həllinin və regionda davamlı sülhün bərqərar olmasının tərəfdarıdır. Amma Ermənistan tərəfi substantiv danışıqlardan yayınmaq üçün şərtlər və bəhanələr irəli sürür, görüşlərdən yayınır, Vyana və Sankt-Peterburq razılaşmalarına zərbə vurur, cəbhədə gərginlik yaradır və açıq şəkildə sülh prosesini pozmaq siyasəti yürüdür. Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində hərbi quruculuğunu möhkəmləndirmək, bu ərazilərin demoqrafik, mədəni və fiziki xarakterini qanunsuz olaraq dəyişmək cəhdlərini davam etdirməsi Ermənistan tərəfinin əsl niyyətini ortaya qoyur". H.Hacıyev vurğulayıb ki, ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri də Ermənistanın bu kimi addımlarına adekvat münasibət bildirməli, Ermənistanın danışıqlar prosesində konstruktiv və xoş niyyətlə iştirakını təmin etmək üçün zəruri addımlar atmalıdır. Aydındır ki, əks halda müharibə qaçılmaz reallığa çevriləcək. Bu halda, aprel döyüşlərində olduğu kimi, vasitəçi ölkələr Azərbaycanın hərbi əməliyyatlarını çətin dayandıra bilsinlər. Çünki rəsmi Bakı İrəvana danışıqlar üçün sonuncu şans verib. Amma belə görünür ki, İrəvan bu şansı hələ də düzgün qiymətləndirə bilmir. Elə bu da regionda müharibə təhlükəsini artırır.
Nahid SALAYEV