Türkiyə və Rusiya arasında gərgin münasibətlərin aradan qaldırılmasında, əlaqələrin normallaşmasında Azərbaycanın da vasitəçilik missiyasının mühüm əhəmiyyət kəsb etdiyi danılmaz həqiqətdir. Bunu həm Rusiya, həm də Türkiyə rəsmiləri dəfələrlə etiraf edib.
İndi isə Azərbaycanın daha bir ziddiyyətli məsələnin çözümündə əsas vasitəçilərdən biri qismində çıxış etməsi gündəmə gəlib. Söhbət İsrail və Fələstin arasında mövcud olan problemin həllindən gedir.
Məlumdur ki, Azərbaycan hər iki tərəflə yüksək tərəfdaşlıq əlaqələrinə malikdir. Eləcə də İsrail və Fələstin qarşıdakı dövr ərzində də Azərbaycanla əməkdaşlığı daha da dərinləşdirməyə böyük maraq göstərir. Bunu ölkəmizə səfərə gələn İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu da təsdiq edir. Hələ səfər öncəsi Netanyahu deyib ki, onun Azərbaycana və Qazaxıstana səfəri İsrailin beynəlxalq aləmdən təcrid olunmadığının sübutudur. Çünki İsrailin beynəlxalq əlaqələri genişlənir, o cümlədən müsəlman dövlətləri ilə yeni əlaqələr qurur: "Azərbaycan və Qazaxıstan İsraillə əlaqələrini genişləndirmək istəyir. Bu bizim Asiya nəhəngləri, Afrika və Latın Amerikası ölkələri ilə əlaqələrimizin möhkəmləndirilməsinin ardınca baş verir". Netanyahu Azərbaycanı və Qazaxıstanı müsəlman dünyasının iki mühüm ölkəsi adlandırıb.
Digər tərəfdən, hələ səfərdən əvvəl bəlli idi ki, Netanyahunun Azərbaycana səfəri zamanı müzakirə mövzusu olan əsas məsələlərdən biri də İsrail-Fələstin münaqişəsi ilə bağlıdır. Azərbaycanın hər iki tərəflə normal münasibətlər saxlayan, həmçinin İslam dövləti olaraq problemin həlli üçün öz barışdırıcı missiyasını təklif etməsi də münaqişə tərəflərinin maraq dairəsindədir. Türkiyənin Xarici İşlər Nazirliyinin (XİN) mətbuat katibi Hüseyn Müftüoğlu da bunu vacib sayır. O,mətbuata açıqlamasında deyib ki, müsəlman ölkələri arasında Azərbaycan İsraillə ən yaxın əməkdaşlıq edən ölkələrdən biridir: "Azərbaycan zaman-zaman İsrail və Fələstin arasında mövcud olan problemin həllində vasitəçi olmaq istəyini dilə gətirib. Düşünürəm ki, bu çox əhəmiyyətli addımdır. Azərbaycan İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının üzvü olan müsəlman ölkəsi kimi Fələstin məsələsinin həllinə səy göstərir. Türkiyə olaraq biz də qardaş Azərbaycanın Fələstin məsələsinin həlli ilə bağlı bu səylərini alqışlayırıq. Azərbaycanın atdığı bu cür addımlara dəstək veririk. Eyni zamanda arzu edirik ki, Türkiyə və Azərbaycan kimi, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının üzvü olan digər ölkələr də Fələstin probleminin həllinə öz töhfələrini versinlər. Çünki Fələstin məsələsi Yaxın Şərqdə mövcud olan İsrail-ərəb problemlərinin başında dayanır".
H.Müftüoğlu qeyd edib ki, Qəzzada baş verən hadisələr Türkiyəni narahat etməyə bilməz: "Ona görə də biz çox istərdik ki, İsrail və Fələstin arasında əbədi sülh münasibətləri yaransın. Bu sülhün əldə olunmasında İsrailin özünə dost bildiyi müsəlman ölkələrinin də ciddi rolu ola bilər. Bu ölkələrdən biri də Azərbaycan hesab olunur. Bu baxımdan da qardaş Azərbaycan Fələstin probleminin həllinə müsbət töhfələr verə bilər. Biz Benyamin Netanyahunun Azərbaycana səfəri zamanı bu məsələnin müzakirə olunmasını da fürsət kimi görürük".
Ekspertlər xatırladır ki, Azərbaycan İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının üzvüdür, Fələstinlə sıx əməkdaşlıq əlaqələri quran ölkələrdən biridir. Bu gün dünyada Fələstinin çox az ölkələrdə səfirliyi fəaliyyət göstərir ki, bunlardan biri də Azərbaycandır. Bu fonda Milli Məclisin Azərbaycan-İsrail parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun üzvü, millət vəkili Aydın Mirzəzadə də qeyd edir ki, Azərbaycan çox ağrılı və bir əsrə qədərdir davam edən Fələstin probleminin həllinə kifayət qədər böyük maraq göstərir: "Azərbaycanın özünün də üzləşdiyi Dağlıq Qarabağ problemi mövcuddur. Ona görə də Azərbaycan bu kimi məsələlərin beynəlxalq hüquq normaları çərçivəsində həllini istəyir. Bu baxımdan da Azərbaycan İsrail-Fələstin probleminin həllində vasitəçi ola bilər. Azərbaycanın özünün siyasi nüfuzu, ərəb dünyası ilə yaratdığı isti və qardaşlıq münasibətlərinə görə İsrail-Fələstin probleminin həllində də ədalətli vasitəçi olması mümkündür. Ancaq bu məsələnin müzakirə edilməsi və Azərbaycanın bu təşəbbüsünün qəbul edilməsi aparılan danışıqlardan asılıdır". Deputat vurğulayıb ki, Azərbaycan İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının üzvü kimi məsələnin tezliklə həll olunmasına öz töhfəsini verə bilər: "Hesab edirəm ki, Azərbaycan-İsrail münasibətləri təkcə iki ölkə arasında deyil, İsrail-ərəb və müsəlman ölkələrinin münasibətlərinin normallaşmasında da ciddi rol oynaya bilər". Bütün bunlar fonunda tamamilə gözləniləndir ki, İsrail və Fələstin arasında mövcud olan problemin həllində Azərbaycan mühüm rol oynasın. Belə vəziyyət Azərbaycanın barışdırıcılıq missiyasının genişlənməsində də böyük əhəmiyyət kəsb edir.
Nahid SALAYEV